I SA/Po 1024/14

PostanowienieWSA w Poznaniu2014-12-18

Skład orzekający: Violetta Mielcarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Skarżący wykazał, że jego sytuacja materialna, wynikająca z niskich dochodów z emerytury, podeszłego wieku, stanu zdrowia jego i żony, braku możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, a także zajęcia rachunku bankowego, uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W związku z tym, na podstawie przepisów P.p.s.a. dotyczących prawa pomocy, należało przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Stan faktyczny
Skarżący HS złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuację materialną, spowodowaną niskimi dochodami z emerytury, podeszłym wiekiem, złym stanem zdrowia swoim i żony, brakiem możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia oraz zajęciem rachunku bankowego przez organ egzekucyjny. Skarżący oświadczył, że nie posiada znaczących aktywów ani dodatkowych dochodów.
Rozstrzygnięcie
Zwolniono skarżącego od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku HS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi HS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiąc grudzień 2007 r. wraz z odsetkami oraz umorzenia postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące: luty-wrzesień 2007 r. wraz z odsetkami postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący HS pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że od [...] choruje, od [...] lat pobiera emeryturę, wcześniej pobierał rentę. Świadczenia emerytalne pobiera również jego żona. Wnioskodawca wskazał, że stan zdrowia i podeszły wiek jego, jak i małżonki, nie pozwala na podejmowanie dodatkowych zajęć zarobkowych poprawiających sytuację finansową rodziny. Wnioskodawca podał, że pełni nieodpłatnie funkcję Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. w P. Spółka nie zatrudnia żadnych pracowników i nie zakończyła działalności z uwagi na brak środków finansowych koniecznych do przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Wnioskodawca podał również, że w dniu [...] doręczono mu zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, na który wpływają świadczenia emerytalne wnioskodawcy i jego żony. Skutkiem zajęcia rachunku bankowego wspólnego małżonków przez organ egzekucyjny jest to, iż na dzień dzisiejszy wnioskodawca jak i jego żona nie dysponują żadną gotówką na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Nie mają również środków na opłacenie opłat sądowych. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca posiada dom o pow. [...] m2 oraz pomieszczenia warsztatowe o pow. [...] m2. Skarżący i jego żona nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący otrzymuje dochód brutto w wysokości [...] z tytułu emerytury, jego żona w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że on i jego żona nie posiadają pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca określił koszty utrzymania na kwotę ok. [...], przy czym [...]. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów, wnioskodawca z tytułu pełnienia funkcji prezesa nie pobiera żadnego wynagrodzenia. Pomieszczenia warsztatowe znajdują się w P, z uwagi na trudną sytuację spółki A pomieszczenia te wynajmowane są bezpłatnie. Skarżący oświadczył, że on i małżonka poza domem o pow. [...] m2 i pomieszczeniami warsztatowymi o pow. [...] m2 nie posiadają innych nieruchomości np. mieszkania, nieruchomości rolnych, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący podał, że roczne obliczenia podatku za [...] załączył do pisma z dnia do sprawy o sygn. akt [...], wnioskodawca nie zachował kopii w.w dokumentów. Z postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] sygn. akt [...] wynika natomiast, że dochód skarżącego w [...] wyniósł [...], małżonki [...]. Do pisma załączył wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez B za okres od [...] do [...], z których wynika, że na rachunek ten wpływają tylko świadczenia z ZUS oraz kserokopię skargi z dnia [...] do Dyrektora Izby Skarbowej na czynności egzekucyjne. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Skarżący ma [...] lat, jego żona natomiast [...]. Małżonkowie otrzymują emerytury. Wnioskodawca od [...] choruje, od [...] lat otrzymuje emeryturę, wcześniej pobierał rentę. Skarżący pełni nieodpłatnie funkcje Prezesa Zarządu w Spółce z o.o. A. Skarżący i jego żona z uwagi na wiek i stan zdrowia nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów, nie mogą również podjąć dodatkowego zatrudnienia. Małżonkowie poza domem i pomieszczeniami warsztatowymi nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Ponadto w dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomił skarżącego o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, na który wpływają świadczenia emerytalne wnioskodawcy i jego żony. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło