I SA/Po 1026/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi H.W. i T. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Wojewoda postanowieniem z [...] listopada 2021 r. nr SN- [...], po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] września 2021 r. nr [...], odmawiające H. W. i T. W. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, położoną w miejscowości [...], w gminie T. , oznaczoną ewidencyjnie jako: obręb [...], działki nr [...] i [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...] - w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) w zw. z art. 98 ust. 3, art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2020 r., poz. 1990 ze zm. – dalej: "u.g.n."). W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z [...] września 2021 r. H. W. i T. W. zwrócili się o ustalenie odszkodowania za działki nr [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że od dnia wywłaszczenia minęło ponad 18 lat, a mimo to nie otrzymali nadal należnego im z tego tytułu odszkodowania. Powołując przepis art. 61 K.p.a., organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego. T. W. nie posiada bowiem legitymacji do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym za działki nr [...] i [...]. Z kolei postępowania administracyjne zainicjowane wcześniejszymi wnioskami H. W. w odniesieniu do działki nr [...] i [...] nadal są w toku. Na marginesie organ zauważył, że podanie H. W. i T. W. z [...] września 2021 r. dotyczyło również działki nr [...]. Organ I instancji w odniesieniu do przedmiotowych działek wszczął odrębne postępowanie administracyjne. Na powyższe postanowienie skargę wnieśli H. W. i T. W.. Wniesiona skarga nie zawierała jednak żadnych twierdzeń oraz wniosków. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Pismem procesowym z [...] grudnia 2021 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, postanowieniu Wojewody zarzucili: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 28, art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez niezasadna odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłacenia odszkodowania na rzecz T. W. w związku z pozbawieniem prawa własności nieruchomości oznaczonej nr działki [...], dla której Sąd Rejonowy P. w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], na skutek wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z [...] października 1996 r. wydanej w sprawie nr [...], gdyż postępowanie było prowadzone na skutek wniosku H. W., podczas gdy właścicielem w/w nieruchomości od [...] marca 2002 r. był T. W., natomiast decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z [...] października 1996 r. wydana w sprawie nr [...] stała się ostateczna dopiero w drugiej połowie 2015 r., zatem podmiotem uprawnionym do wystąpienia o uzyskanie odszkodowania był wyłącznie T. W., b) art. 7, art. 86 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, a w konsekwencji niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, c) art. 78 § 1, w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 84 K.p.a., poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii kolejnego biegłego w celu właściwego określenia ustalenia odszkodowania należnego stronie skarżącej, d) art. 107 § 3 w zw. z art. 8, 9 i 11 K.p.a., poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a w szczególności uznanie, że pismo wszczynające postępowanie nie stanowiło wniosku o wypłatę stronie przez Starostę [...] należnego jej odszkodowania, uwzględniającego wartość nakładów na nieruchomość w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 10 ust. 5, art. 129 ust. 5 pkt 3 lub art. 129 ust. 5 pkt. 2 w zw. z art. 98 ust. 3, art. 130 ust. 1 i 2 i art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z § 35 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego w zw. z art. 191 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, ewentualnie ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że zaszły przesłanki do odmowy ustalenia na rzecz strony skarżącej należnego odszkodowania. Pismem procesowym z [...] grudnia 2021 r. organ ustosunkował się do powyższego pisma, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli sądowej poddane zostało postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 61 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest wówczas uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - umorzyć postępowanie. Z kolei zgodnie z art. 61a K.p.a., gdy powyższe żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego. Jak wykazały organy, T. W. nie posiada legitymacji do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym za działki nr [...] i [...]. Z kolei postępowania administracyjne zainicjowane wcześniejszymi wnioskami H. W. w odniesieniu do działki nr [...] i [...] nadal są w toku. Jak wynika z ustaleń organów decyzją z [...] lipca 2019 r. znak [...] Starosta [...] ustalił na rzecz H. W. odszkodowanie za utracone prawo własności nieruchomości, obejmującej działkę nr [...]. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Wojewody z [...] października 2019 r. znak [...] Wyrokiem z [...] lutego 2019 r. o sygn. akt IV SA/Po [...] WSA w Poznaniu uchylił ww. decyzję Wojewody. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda. Następnie NSA wyrokiem z [...] grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK [...], uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Wyrokiem z [...] marca 2021 r. o sygn. I SA/Po [...] WSA w Poznaniu, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, oddalił skargę na decyzję organu II instancji z [...] października 2019 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H. W.. Sprawa jest w toku. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. znak [...] Starosta [...] orzekł natomiast o umorzeniu postępowania o ustalenie odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości, obejmującej działkę nr [...]. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia Starosta [...] stwierdził, że w warunkach niniejszej sprawy nie doszło do administracyjnoprawnego odjęcia prawa własności, a zatem nie jest możliwe również administracyjnoprawne ustalenie odszkodowania za prawo do nieruchomości. Z zapisów księgi wieczystej nieruchomości wynika natomiast, że jej właścicielem jest aktualnie T. W.. Powyższe rozstrzygnięcie Starosty [...] stało się ostateczne z dniem [...] kwietnia 2019 r. H. W. wystąpiła następnie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2019 r. znak [...] Wojewoda postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. odmówił stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia. Obecnie Minister Rozwoju, Pracy i Technologii rozpatruje odwołanie od decyzji Wojewody. Z kolei decyzją z [...] lutego 2020 r. znak [...] Starosta [...] ustalił na rzecz H. W. odszkodowanie za nieruchomość, obejmującą działkę nr [...]. Od powyższego orzeczenia odwołała się H. W.. Decyzją z [...] czerwca 2020 r. znak [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie organu II instancji zostało następnie zaskarżone do WSA w Poznaniu. Wyrokiem z [...] stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Po [...] WSA w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Wojewody z [...] czerwca 2020 r. znak [...] Skargę kasacyjną na ww. wyrok złożyła H. W.. W dniu [...] lutego 2022 r. NSA wyrokiem o sygn. I OSK [...] oddalił tę skargę kasacyjną. Wskazać należy, że decyzje Wojewody z [...] czerwca 2020 r. znak [...] oraz z [...] października 2019 r. znak [...] są ostateczne, a zarazem wykonalne. Stanowią zatem podstawę do wypłaty odszkodowania na rzecz H. W.. W ocenie Sądu, związku z toczącymi się postępowaniami, prawidłowo organy zastosowały przepisy art. 61a § 1 O.p. uznając, że postępowanie nie może być wszczęte i prowadzone z wniosku skarżących w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotowe działki. Podkreślić należy, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, zaś okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r. o sygn. akt I OSK 528/19, publ. LEX nr 3288417). W konsekwencji powyższego nie mogły odnieść skutecznego rezultatu zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, podniesione przez pełnomocnika skarżących w piśmie procesowym z [...] grudnia 2021 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.