I SA/Po 1040/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej postanawia oddalić wniosek. Pismem z dnia 22 września 2014 r. K. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu 4 grudnia 2014 r., uzupełniony w dniu 31 grudnia 2014 r., wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że posiada wykształcenie podstawowe, prowadzi gospodarstwo rolne i nigdy nie miała do czynienia z kwestiami prawnymi, nie rozumie argumentów prawnych wymaganych przez sąd. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Skarżąca posiada dom, [...] ha użytków rolnych, budynek składowo-produkcyjny oraz garaże. Wnioskodawczyni podała, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup gruntów rolnych oraz kombajn rolniczy z [...] r., ciągnik rolniczy z [...] r., samochód osobowy marki [...] z [...] r. Skarżąca wyjaśniła, że budynek mieszkalny jest w dobrym stanie, nieruchomość rolna i budynki gospodarcze nie są obciążone hipoteką, również maszyny rolnicze nie są obciążone zastawem. Jej mąż uzyskuje dochody z emerytury w wysokości [...] zł brutto, skarżąca z tytułu emerytury otrzymuje [...] zł, z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego [...] zł. Wnioskodawczyni wskazała, że polecenie likwidacji stada w 2011 r. doprowadziło ją do strat, które do chwili obecnej są odczuwalne. Strata w roku 2012/2013 wyniosła [...] zł. Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi miesięcznie następujące koszty utrzymania: [...] zł za energię elektryczną, [...] zł za wodę, [...] zł za śmieci, [...] zł na lekarstwa dla dwóch osób, [...] zł w okresie grzewczym na węgiel i drewno, [...] zł przeznacza za pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżąca z posiadanych oszczędności jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Ponadto wskazano, że prawo pomocy udzielane jest w zasadzie osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodu i bez majątku, natomiast skarżąca do grona takich osób nie należy. W ustawowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw, w którym stwierdziła, że w wyniku działalności państwowych służb weterynaryjnych poniosła straty, jest poszkodowana i chce wyjaśnień zgodnie z prawem, jakie gwarantuje Konstytucja, a zatem uważa, że nie powinna płacić za pomoc prawną. Ponadto podniosła, że odmowa przyznania jej prawa pomocy, czy też niezwolnienie od kosztów sądowych podwyższy jej straty (spowodowane poddaniem ubojowi całego stada). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie niniejszego wywodu wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżącą oświadczeń, doszedł do przekonania, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że jedynymi kosztami postępowania sądowego, na tym etapie, jest wpis od skargi, który wynosi [...] zł. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżąca posiada liczny majątek (nieruchomości, ruchomości, a przede wszystkim oszczędności w kwocie [...] zł). Ponadto skarżąca i pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż posiadają stałe źródła dochodów (mąż emeryturę w wysokości [...] zł brutto, natomiast skarżąca emeryturę w wysokości [...] zł brutto i osiąga dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł). Mając na względzie stan majątkowy skarżącej, Sąd stwierdza, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych sprowadza się - w tym wypadku - do subiektywnej oceny swojej sytuacji materialnej przez skarżącą i próby swego rodzaju optymalizacji kosztów sporu sądowego - na co zresztą jednoznacznie wskazuje treść sprzeciwu, w którym wnioskodawczyni stwierdziła, że brak przyznania jej prawa pomocy zwiększy tylko jej koszty. Podkreślić należy, że społeczna funkcja instytucji prawa pomocy nie powinna być nadużywana, zwłaszcza w sytuacji gdy możliwości finansowe zobowiązanej na to pozwalają. Nie sposób nie zauważyć również, że wszczynając postępowania sądowe, skarżąca powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki finansowe na te koszty. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że argumentacja sprzeciwu ma charakter pozamerytoryczny i odnosi się do ogólnego niezadowolenia skarżącej z postępowania innych osób i instytucji, co nie ma żadnego związku z niniejszym postępowaniem dotyczącym przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.