I SA/Po 1045/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o.o. w Poznaniu o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2004 r. postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] października 2013 r. [...] Sp. z o.o. w [...] wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2013 r. oddalającego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł pełnomocnik Spółki wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku z dnia [...] listopada 2013 r. podniesiono, że Spółka nie posiada środków pozwalających jej na poniesienie kosztów postępowania. Przeciwko Spółce prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne. Ponadto w toku kontroli podatkowej przeprowadzonej w okresie od czerwca do lipca 2013 r. organ podatkowy ustalił, że Spółka [...] nie jest uprawniona do dokonania odliczenia od podatku należnego VAT kwoty [...] zł, co spowodowało zmniejszenie środków przez nią posiadanych. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy [...] zł, w tym [...] zł w obcych środkach trwałych, w leasingu [...] zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniósł [...] zł. Skarżąca podała, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił: na rachunkach bankowych w [...] [...] zł, PLN [...] zł, USD [...], PLN [...] zł, w Banku [...] SA w USD [...] PLN [...], PBN [...], PLN [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw, w którym negatywnie oceniła wydane rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, że Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Należy w związku z tym zwrócić uwagę, że zgodnie z tym przepisem podstawą do przyznania prawa pomocy jest wykazanie braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (vide: postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08; postanowienie NSA z 4 kwietnia 2008 r., I GZ 62/08; postanowienie NSA z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 123/12 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przede wszystkim zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie dotyczące przyznania stronie prawa pomocy, bowiem postanowieniem z dnia 22 maja 2013 r. o sygn. akt sygn. akt I FZ 219/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I SA/Po 1045/12, odmawiające stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia powołanego powyżej postanowienia NSA wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie była okoliczność, że skarżąca Spółka nie wykazała, iż nie dysponuje środkami wystarczającymi na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a jej wyjaśnienia w tym zakresie budzą wątpliwości. NSA podkreślił, że w myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. to na Spółce spoczywał obowiązek rzetelnego wykazania, iż nie posiada ona środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. W sytuacji zatem, gdy argumentacja strony w tym zakresie jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna, brak jest podstaw do uznania, że strona sprostała wymogom art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Badając w niniejszym postępowaniu złożony przez skarżącą kolejny wniosek z dnia [...] listopada 2013 r. stwierdzić należy, że co do zasady jest on powtórzeniem argumentacji zaprezentowanej we wniosku wcześniejszym z dnia [...] stycznia 2013 r. Innymi słowy, nie wynika z niego, aby zaistniały okoliczności faktyczne powodujące taką zmianę sytuacji materialnej skarżącej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Oceniając zatem przedstawione przez Spółkę informacje oraz przedłożone dokumenty Sąd stwierdza, że nie dają one pełnego obrazu możliwości finansowych Spółki, zatem skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych, tj. od wpisu od skargi kasacyjnej. Z informacji udzielonych przez Spółkę wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł. Skarżąca posiada środki trwałe o wartości [...] zł w obcych środkach trwałych i w leasingu. Skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników. Z załączonego przez Spółkę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. wynika, że przychody skarżącej wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, odliczenia od dochodu [...] zł, podatek należny w wysokości [...] zł. Z kolei w informacji o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku za rok podatkowy od [...] stycznia 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. wykazano odliczenia od dochodu strat z lat ubiegłych w wysokości [...] zł. Skarżąca podała, że z uwagi na przeprowadzoną kontrolę podatkową w [...] Sp. z o.o. w [...], dochód jej zadeklarowany w złożonych zeznaniach za 2012 r. został zakwestionowany przez organ podatkowy, wobec czego wskazana przez organ kwota dochodów skarżącej zostanie w bieżącym roku podatkowym odpowiednio skorygowana. Jednakże zauważyć należy, że przeprowadzona przez organ podatkowy kontrola podatkowa dotyczy innego podmiotu, nie wiadomo także czy stanowisko organu kontroli podatkowej zostanie powtórzone w decyzji podatkowej, a następnie, jeżeli [...] Sp. z o.o. w [...] skorzysta z prawa wniesienia odwołania od tej decyzji, przez organ II instancji oraz w razie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez ten Sąd. Z załączonego przez Spółkę rachunku zysków i strat sporządzonego za okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. wynika, że uzyskała ona przychody netto ze sprzedaży w wysokości [...] zł i odnotowała zysk netto w wysokości [...] zł. Z wprowadzenia do sprawozdania finansowego za 2012 r. i z informacji dodatkowej za rok obrotowy 2012 r. wynika, że sprawozdanie zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej, jednak z uwzględnieniem zmian w zakresie prowadzonej działalności. Z przedłożonego przez spółkę rachunku zysków i strat za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] września 2013 r. wynika, że skarżąca nie uzyskała przychodów ze sprzedaży, ponosi natomiast koszty. Pomimo trudnej sytuacji, na jaką się powołuje i okoliczności, że nie prowadzi działalności gospodarczej, skarżąca ponosi koszty. Z oświadczeń skarżącej nie wynika natomiast, czy wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub, że prowadzi postępowanie likwidacyjne. W powyższym zakresie należy zwrócić uwagę na sytuację prawno-majątkową skarżącej, która faktycznie nie prowadzi żadnej działalności, lecz mimo tego w dalszym ciągu funkcjonuje w przestrzeni prawno-gospodarczej. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ubieganie się przez stronę skarżącą o prawo pomocy nie może prowadzić do redystrybucji jej środków w kierunku wykonywania umów cywilnoprawnych bądź regulowania innych należności, kosztem opłat sądowych należnych Skarbowi Państwa (por. postanowienia WSA w Warszawie z dnia 11.10.2013r. o sygn. akt VI SA/WA 1839/13, z dnia 07.05.2013r. o sygn. VI SA/WA 2307/13, WSA w Poznaniu z dnia 20.09.2013r. o sygn. III SA/Po 751/13, z dnia 03.09.2013r. o sygn. I SA/Po 529/13, z dnia 13.03.2013r. o sygn. akt I SA/Po 936/12, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podkreśla, że skarżąca wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2010 r., s. 568). Z akt sprawy wynika również, że skarżąca w dniu [...] czerwca 2013 r. wpłaciła do kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] zł (k. 146 akt sąd.), w dniu [...] lipca 2013 r. kwotę [...] zł (k. 166 akt sąd.). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wykazała, by konieczność uiszczenia przez nią wpisu sądowego od skargi kasacyjnej odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie w ostatnich okresach spółka była w stanie ponieść w związku z prowadzonymi względem niej postępowaniami. Jednocześnie skarżąca Spółka nie wykazała, by podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Należy ponownie podkreślić, że ubieganie się przez stronę skarżącą o prawo pomocy nie może prowadzić do redystrybucji jej środków w kierunku wykonywania umów cywilnoprawnych bądź regulowania innych należności, kosztem opłat sądowych należnych względem Skarbu Państwa. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, art. 254 § 1 oraz art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.