I SA/Po 1046/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Sylwia Zapalska (spr.) WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A SA w [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 r. oraz za miesiąc lipiec 2006 r. o d d a l a s k a r g ę /-/M. Jaśniewicz /-/J. Małecki /-/S. Zapalska Decyzją z dnia (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego załatwił odmownie wniosek spółki A z dnia (...) o rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2005 i za miesiąc lipiec 2006 r. w łącznej kwocie (...) zł. wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi do dnia (...) w wysokości (...) zł. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik wyraża pogląd, ze w świetle szczegółowych ustaleń i analizy finansowej spółki udzielenie ulgi przez rozłożenie na raty w świetle art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest niewskazane. Już z treści uzasadnienia wniosku wynika, że spółka boryka się z zatorami płatniczymi wynikającymi z nierzetelności odbiorców, a zatem trudna sytuacja ekonomiczna firmy nie jest w żadnym wypadku wynikiem zaistnienia wyjątkowych, nieprzewidywalnych, czy też nadzwyczajnych zdarzeń. Z instytucji rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej nie można uczynić środka powszechnie stosowanego tzw. antidotum na wszelkie problemy w tym opisane we wniosku. Spółka już wiele razy korzystała z ulg w spłacie zaległości. Obecnie układem ratalnym objęte są zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące luty i marzec 2004 r., oraz zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów PIT-8A za miesiąc grudzień 2003 r. Oprócz przedmiotowych zobowiązań podatnika Spółka A zalega z podatkiem dochodowym od osób prawnych za rok 2004. Art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest skonstruowany na zasadzie uznania administracyjnego, ponieważ stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Ulga w postaci rozłożenia na raty nie może mieć charakteru powtarzającego się czynnika, pozwalającego na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Z jej wyjątkowego charakteru wynika, że może ona stanowić incydentalną pomoc w stabilizacji finansowej wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników firmy. Powołując orzecznictwo w szczególności wyrok NSA z dnia 10 listopada 1999 r. III SA 7849/98 i NSA z 7 listopada 2000 r. I SA/Ka 1188/99 Naczelnik wyraża pogląd, że w przedstawionych okolicznościach trudno znaleźć argumenty, które uzasadniałyby ważny interes podatnika lub interes publiczny przemawiający za wnioskowaną ulgą, a przyznanie jej oznaczałoby akceptację przez organ podatkowy brak dyscypliny w regulowaniu podatku. Od powyższej decyzji odwołał się Prezes Spółki do Dyrektora Izby Skarbowej i zarzucił błędną interpretację przepisów, oraz przytoczył fakt, że w dniu (...) dokonał wpłaty kwoty (...) zł. tytułem częściowej wpłaty na poczet zaległości. Podniósł, iż brak zapłaty w terminie zobowiązań podatkowych nie był podyktowany złą wolą podatnika, lecz tylko i wyłącznie brakiem możliwości finansowych. Domagał się uwzględnienia odwołania, ponieważ kwota zaległości podatkowej jest bardzo wysoka i jedynie rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2005 r. oraz za miesiąc lipiec 2006 r. pozwoli na kontynuowanie spółce działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i wyraził pogląd, że po rozpatrzeniu wszystkich argumentów podniesionych przez prezesa spółki oraz znanych organom podatkowym z urzędu nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia odwołania i wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Dyrektor podkreślił, że organ I instancji słusznie powołał art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który ma w sprawie zastosowanie, a nie jak powołuje spółka art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji. Analiza materiału sprawy wskazuje, że sytuacja spółki nie jest ani nadzwyczajna, ani odosobniona w obecnych realiach gospodarczych. Z uzyskanych informacji wynika, że układem ratalnym objęte były i nadal są zaległości podatkowe, a mianowicie: Z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. w kwocie (...) zł + odsetki za zwłokę na dzień (...) w kwocie (...) zł - decyzją z dnia (...) Nr (...) odroczono termin płatności do dnia (...), Podatek od towarów i usług za miesiące: listopad 2003, luty i marzec 2005 r. w łącznej kwocie (...) zł. + odsetki za zwłokę na dzień (...) w kwocie łącznej (...) zł. - decyzją Nr (...) z dnia (...) i następnie decyzją (...) z dnia (...) oraz decyzją z dnia (...) Nr (...) rozłożono zaległość na raty płatne aż do dni a (...), Zryczałtowany podatek dochodowy od niektórych przychodów (PIT-8A) za listopad i grudzień 2003 r. w kwocie łącznej (...) zł. + odsetki za zwłokę na dzień (...) w kwocie (...) zł. - decyzją Nr (...) z dnia (...) i następnie decyzja (...) z dnia (...) oraz decyzja z dnia (...) Nr (...) rozłożono zaległość na raty płatne aż do dnia (...). Z chwilą wystąpienia zaległości zapłaty jakiegokolwiek podatku spółka składa wniosek do organu podatkowego o udzielenie ulgi w jego spłacie. Udzielone poprzednio raty w spłacie podatków nie spowodowały poprawy sytuacji ekonomicznej spółki, która nadal upatruje w uldze ratalnej wykorzystywanie dla siebie środków finansowych przynależnych budżetowi Państwa. Powoływanie się przez spółkę na niewypłacalność kontrahentów nie może stanowić przesłanki do udzielenia ulg podatkowych, ponieważ taka sytuacja jest elementem trwałym występującym w obecnych realiach gospodarki rynkowej. W końcowych zdaniach uzasadnienia decyzji Dyrektor zaznaczył, że gdyby przyjąć stanowisko odmienne, to organy podatkowe stałyby się instytucjami "kredytującymi" wszelkie niepowodzenia gospodarcze podatnika, niezależnie od przyczyn ich powstania, a do tej roli organy podatkowe nie zostały powołane. Powyższą decyzję w imieniu spółki A zaskarżył prezes J. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargą opartą na zarzucie naruszenia prawa i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wstrzymanie jej wykonania. W skardze kwestionuje uzasadnienie decyzji w której Dyrektor Izby Skarbowej stwierdza, że trudności finansowe spółki nie mają charakteru incydentalnego lecz trwały. Ustosunkowując się do tego podnosi, iż organowi podatkowemu winna być doskonale znana wartość spraw sądowych wytoczonych przez spółkę w 2004 r., które wraz z kosztami ubocznymi wyniosły (...) zł. Wycofanie z obrotu gospodarczego takiej kwoty spowodowało znaczne ograniczenie rozmiarów działalności gospodarczej. Ponadto Prezes zarzuca, iż nie może zgodzić się z twierdzeniem że Naczelnik udzielił spółce wielokrotnie ulg podatkowych w postaci rozłożenia zaległości podatkowych na raty w kwotach dla niej dogodnych, ponieważ decyzje organu I instancji znacząco odbiegały od wnioskowanych przez spółkę rat. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej nie znajduje podstaw do zmiany swej decyzji i wnosi o oddalenie skargi. Dyrektor podkreśla, że wbrew stanowisku skarżącej spółki A udzielony układ ratalny jest korzystny dla spółki, gdyż faktycznie wymienione zaległości podatkowe zostały rozłożone na raty płatne w bardzo długim okresie czasu: od (...) do (...). Istotne pozostaje również to, że od wymienionych decyzji spółka nie wnosiła odwołań, stąd uznała rozstrzygnięcia w nich zawarte jako prawidłowe. Udzielony układ ratalny nie spowodował poprawy sytuacji ekonomicznej spółki, zatem w ocenie organów podatkowych, udzielenie kolejnej ulgi ratalnej w stosunku do zaległości obejmujących podatek dochodowy od osób prawnych: za lipiec 2006 r. i za 2005 r. pozostawałoby w sprzeczności z istotą tej instytucji, która stanowi incydentalną pomoc, udzieloną tylko w wyjątkowych sytuacjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sad w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i to nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Należy zaznaczyć, że nie dotyczy to czy w kryteriach słuszności bądź sprawiedliwości takie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji było trafne. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu wywody skarżącej spółki dalekie są od meritum sprawy której pozytywne rozstrzygnięcie wymagało wskazania przesłanek faktycznych określonych w art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. Nr 8 z 2005 r. poz. 60 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę rozłożyć na raty. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy rozpatrzeniu wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej organ ma obowiązek brać pod uwagę oba te interesy i muszą one posiadać tą samą ocenę. Ocena tych interesów należy do organu wydającego decyzję i od jego woli wyrażonej w uzasadnieniu decyzji zależeć będzie skorzystanie z ulgi w postaci rozłożenia na raty. Zdaniem Sądu nie budzi żadnych wątpliwości pogląd organów podatkowych obu instancji, że decyzja należy do decyzji uznaniowych i uznanie to jest modyfikowane przez interes podatnika i interes publiczny. Należy zgodzić się z poglądem organów podatkowych I i II instancji, że spółka już wielokrotnie korzystała z ulg w spółce zobowiązań podatkowych oraz, że trudności nie mają charakteru incydentalnego, lecz trwały, bo spółka wykazuje stratę w 2004, 2005 i nadal przez cały 2006 rok. Także to, że nie podjęła żadnych kroków zmierzających do poprawy swej sytuacji, zatrudnia tylko jednego pracownika z wynagrodzeniem (...) zł. brutto, nie zaciąga kredytów, a środki na działalność próbuje pozyskać korzystając z ulg w spłacie podatków. W ocenie Sądu organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącej spółce rozłożenia zaległości na raty. Udzielenie przywilejów podatkowych w spłacie podatków, do których należy rozłożenie zaległości podatkowych na raty jest wyjątkiem od ogólnej zasady powszechności opodatkowania. Organy podatkowe mogą korzystać z tej instytucji w sposób wyjątkowy, w szczególności gdy zaległość podatkowa jest skutkiem okoliczności, na które podatnik nie miał wpływu i nie mógł im przeciwdziałać. Z akt sprawy wynika natomiast, ze spółka permanentnie tkwi w problemach finansowych, o czym świadczy fakt posiadania straty w kolejnych latach od 2004 do 2006 roku i nie posiada żadnego majątku, a także często korzysta z przywilejów w spłacie zaległości podatkowych. Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organu, że przyznanie kolejnego przywileju w spłacie podatków nie przyczyni się do poprawy sytuacji finansowej spółki, a będzie jedynie stanowić metodę na przetrwanie podmiotu na rynku. Dokonane przez organy podatkowe ustalenia świadczą, że organy obu instancji podjęły niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrały dowody w celu istnienia bądź nie istnienia ustawowych przesłanek zaskarżonych decyzji. Kończąc, Sąd z całą stanowczością podkreśla, że rozłożenie podatku na raty jako przywilej nie może stanowić środka do unikania zredukowania zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Sąd mając na uwadze okoliczności, że spółka brała czynny udział w każdym stadium postępowania, miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz, że nie zostały naruszone przez organy podatkowe przepisy proceduralne i prawa materialnego, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/M. Jaśniewicz /-/J.Małecki /-/S.Zapalska LF