I SA/Po 1057/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Sylwia Zapalska asesor sąd. WSA Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę 100,-zł (sto złotych 00/100), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ Sz. Widłak /-/ St. Małek /-/ S. Zapalska Spółka Akcyjna [...] wniosła, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego (wierzyciel wójt Gminy J. z tytułu podatku od nieruchomości), na podstawie art. 33 pkt 9 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) zarzut, domagając się umorzenia tego postępowania. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – Ś. jako naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. 209, poz. 2027, z późn. zm.) nie jest bowiem właściwym miejscowo organem egzekucyjnym dla [...] S.A., gdyż jest nim naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do powołanego rozporządzenia, tj. Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego. Zainteresowana strona wskazała, iż zgodnie z art. 19 § 1 oraz art. 22 § 2 i § 3 ustawy w przedmiotowej sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych określona została w rozporządzeniu z dnia 19 listopada 2003r. wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust. 9c ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. 2004, Nr 121, poz. 1267, z późn. zm.). Zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych (wprowadzona ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych) wpłynęła na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych. Ustawodawca nie wyłączył bowiem podmiotów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych. Określona, zgodnie z art. 22 ustawy, właściwość organu egzekucyjnych, oparta na właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych, przyjmuje automatycznie podział na naczelników właściwych miejscowo dla podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 9b i podmiotów , które wskazanego w tym przepisie kryterium nie spełniają (odpowiednio zał. nr 2 i 1 do rozporządzenia). Spółka [...] S.A. należy do kategorii tzw. dużych podatników (podmiotów określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych). Właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego należało zatem określić zgodnie z zał. nr 2 do rozporządzenia. Stosownie więc do art. 22 ustawy o egzekucji właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 2 jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym. Nie istnieje żaden przepis, który pozbawiłyby naczelników urzędów skarbowych wymienionych w zał. nr 2 do rozporządzenia jakichkolwiek kompetencji przyznanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, w tym zwłaszcza egzekucji należności pieniężnych w stosunku do podmiotów spełniających kryteria wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych w zakresie zobowiązań publicznoprawnych ciążących na tych podmiotach, w tym m.in. z tytułu podatku od nieruchomości. Naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w zał. nr 2 nie zostali wyłączeni z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych, posiadają więc kompetencje do prowadzenia egzekucji zarówno w stosunku do należności co do poboru których są właściwi, jak i należności publicznoprawnych tzw. wierzycieli obcych. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – Ś. w związku ze złożonymi zarzutami zwrócił się do Wójta Gminy J. o zajęcie stanowiska. Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy, na podstawie art. 34 § 1 w zw. z art. 17 i 18 ustawy o egzekucji oraz art. 124 Kpa uznał zarzut za nieuzasadniony. Stwierdził, iż na podstawie przepisu art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej tytuły wykonawcze zostały przesłane do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – Ś., który do daty ich przekazania uznawał się za organ właściwy do prowadzenia egzekucji. Jeśli naczelnik ten był organem niewłaściwym miejscowo, to winien, stosownie do art. 65 Kpa, przekazać tytuły wykonawcze organowi właściwemu. Spółka złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie postanowienia. Zarzuciła: 1) błędną interpretację art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 ustawy i art. 5 ust. 6, ust. 9a i ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 powołanego rozporządzenia, poprzez przyjęcie, iż właściwym organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 1, podczas gdy tym organem jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 2 rozporządzenia, 2) naruszenie art. 34 § 2 ustawy oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 Kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia nie na przepisach prawa a na domniemaniu, iż Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego, nie przekazując sprawy zgodnie z art. 65 Kpa, postąpił zgodnie z przepisami prawa. Podtrzymując argumentację przytoczoną w treści zarzutu, wskazano, iż Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – Ś. byłby właściwym organem egzekucyjnym na gruncie nie obowiązującego już rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib urzędów skarbowych (Dz. U. Nr 237, poz. 2002). Od 1 stycznia 2004r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. wprowadzające zmiany we właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych. Ustalenie przez Ministra Finansów właściwości terytorialnej dla danych naczelników urzędów skarbowych ma zatem wpływ na ustalenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 33 pkt 9, art. 34 § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej, art. 65 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy J.. Wskazano, iż zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest wiążąca. Wynika z tego, iż nawet przy pozytywnym rozstrzygnięciu dla zobowiązanego, organ egzekucyjny może podjąć postanowienie odmienne. Zgodnie z art. 65 Kpa skierowanie tytułu do niewłaściwego miejscowo organu administracyjnego spowodowałoby doręczenie tytułów wykonawczych organowi egzekucyjnemu właściwemu. Spółka wniosła skargę, domagając się uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającego je postanowienia Wójta oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie: art. 33 pkt 9 w zw. z art. 22 § 2 oraz art. 5 ust. 6, ust. 9a, ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, iż: a) nowelizacja ustawy o urzędach i izbach skarbowych dokonana ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów i organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. 2003, Nr 137, poz. 1302) nie spowodowała zmiany właściwości organu egzekucyjnego w sprawie należności publicznoprawnych [...] S.A. z tytułu podatku od nieruchomości, b) właściwym miejscowo organem egzekucyjnym, ze względu na siedzibę Spółki, jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 1 do rozporządzenia, podczas gdy jest nim naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w zał. nr 2 do rozporządzenia. 2) przepisów art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 Kpa poprzez: a) uchylenie się od dokonania merytorycznej oceny zarzutów oraz stanowiska wierzyciela i lakonicznym stwierdzeniu, iż merytoryczne zajęcie stanowiska jest niewiążące dla organu egzekucyjnego, podczas gdy przepisy wyraźnie określają tryb postępowania w tej kwestii oraz obowiązki ciążące na organach administracji, b) oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia nie na przepisach prawa a na domniemaniu, iż inny organ administracji (Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego) postąpił zgodnie z prawem. Strona skarżąca powołała argumentację, wskazaną w treści zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak i w zażaleniu na postanowienie Wójta Gminy J.. Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Stwierdzono, iż zarówno organ odwoławczy jak i wierzyciel oparły swoje rozstrzygnięcia o obowiązujące przepisy prawa. Ponadto niezasadny jest zarzut braku merytorycznego uzasadnienia postanowienia. Wypowiedziano się bowiem w sprawie właściwości organu egzekucyjnego, podając, iż stanowisko wierzyciela oraz organu odwoławczego nie jest wiążące dla organu egzekucyjnego. W związku z tym ostateczne rozstrzygnięcie w tym zakresie podejmuje ten właśnie organ. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Skarżąca słusznie bowiem zarzuca, iż zaskarżone postanowienie narusza wymogi przepisów art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa. Stosownie do powołanych przepisów postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Jeżeli chodzi o uzasadnienie prawne, to powinno ono zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Ocena materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny zatem znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia, przekonywującym zarówno co do prawidłowości oceny materialnej, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. Z akt egzekucyjnych wynika, iż strona skarżąca wniosła w toku prowadzonego postępowania zarzut oparty na przesłance wymienionej w przepisie art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.), tj. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Stosownie do przepisu art. 34 § 1 powołanej ustawy zarzut zgłoszony na podstawie art. art. 33 pkt 9 - organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu a na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (§ 2 art. 34). Organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (§ 4 art. 34). Istota sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczy zasadności stanowiska wierzyciela (Wójta Gminy J.) wyrażonego w postanowieniu z [...]. W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. – Ś.. Według strony skarżącej (zobowiązany) "właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest dla [...] S.A. jest Naczelnik Pierwszego M. Urzędu Skarbowego". Wierzyciel (Wójt Gminy J.) uznał za nieuzasadniony zarzut zobowiązanego, iż egzekucja prowadzona przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego, utrzymało w mocy postanowienie Wójta, nie przedstawiając jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego rozstrzygnięcia, a w szczególności wyjaśnienia podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie ograniczyło się jedynie do przytoczenia w określonym zakresie przepisów art. 33 i art. 34 ustawy o egzekucji i stwierdzenia, że "nawet przy pozytywnym dla zobowiązanego rozstrzygnięciu, w tym postępowaniu organ egzekucyjny może podjąć postanowienie odmienne". Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał prezentowane stanowisko. Tymczasem zobowiązany, nie zgadzając się ze stanowiskiem wierzyciela powołał się na przepis art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. 2004, Nr 121, poz. 1267) i załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. 2003, Nr 209, poz. 2027, z późn. zm.). Według stanowiska zobowiązanego – [...] S.A. w W. należy do podatników, o których mowa w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Z tego względu właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest tylko i wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego wymieniony w tym załączniku, a nie w załączniku nr 1. Rozstrzygając zatem ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno odnieść się do podniesionych przez stronę skarżącą w zażaleniu zarzutów i wyjaśnić, wskazując stosowną podstawę prawną, zasadność stanowiska wierzyciela. Wskazane uchybienia zaskarżonego postanowienia uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie zarzutów skargi i odniesienie się w tym zakresie do stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego (art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1269). Z tych powodów na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200. Z mocy art. 152 zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ Szymon Widłak /-/ Stanisław Małek /-/Sylwia Zapalska