I SA/Po 106/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie: WSA Izabela Kucznerowicz WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za rok 2023 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 121 zł (słownie: sto dwadzieścia jeden złotych) tytułem, zwrotu kosztów sądowych. Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3, art. 47 § 3 w zw. z art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.; w skrócie: "o.p."), art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 70; w skrócie: "u.p.o.l.") oraz Uchwały Rady Gminy [...] Nr LXIII/328/2022 z dnia 20 października 2022 r. w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od środków transportowych (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z dnia 26 października 2022 r. poz. 7498), zmienionej Uchwałą Rady Gminy [...] Nr LXIV/333/2022 z dnia 07 listopada 2022 r. zmieniającą uchwałę w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od środków transportowych (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z dnia 5 grudnia 2022 r. poz. 8996), decyzją z 9 sierpnia 2023 r. nr [...] określił J. H. wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych na rok 2023 w kwocie [...]zł, w tym: - I rata w wysokości [...] zł, płatna wraz z odsetkami liczonymi od dnia 17 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty, - II rata w wysokości [...] zł, płatna do 15 września 2023 r. Wójt postanowieniem z 27 czerwca 2023 r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe. Postępowanie to potwierdziło, że skarżący w 2023 r. nabył: - ciągnik samochodowy M. o nr rejestracyjnym [...] zespołu pojazdów 42 ton, 2 osie, zawieszeniu pneumatycznym. Roczny wymiar podatku od przedmiotowego środka transportu wynosi [...] zł. W związku z tym, że środek transportowy został nabyty w dniu 07 marca 2023 r., obowiązek podatkowy powstał od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty, tj. od 01 kwietnia 2023 r., a wymiar na 2023 r. wynosi [...] zł. - naczepę ciężarową W. o nr rejestracyjnym [...] zespołu pojazdów 39 ton, 3 osie, zawieszeniu pneumatycznym. Roczny wymiar podatku od przedmiotowego środka transportu wynosi [...] zł. W związku z tym, że środek transportowy został nabyty w dniu 07 marca 2023 r., obowiązek podatkowy powstał od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty, tj. od 01 kwietnia 2023 r., a wymiar na 2023 r. wynosi [...] zł W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że skarżący nie złożył deklaracji w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego, jak również nie dokonał wpłaty I raty podatku w ustawowym terminie. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, zarzucając naruszenie: - art. 187 o.p. poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych, że skarżący jest rolnikiem, co jest faktem znanym z urzędu organowi - art. 8, art. 9, art. 11 u.p.o.l. poprzez naliczenie opłaty tytułem podatku od środków transportowych od naczepy ciężarowej W. o numerze rej [...] zespołu pojazdów 39 ton, 3 osie, zawieszeniu pneumatycznym, mimo że związana jest wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego, ewentualnie wchodzi w zakres jednego opodatkowania wraz z ciągnikiem samochodowym pod pozycją: "ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton". W uzasadnieniu odwołania podniósł, że ciągnik i naczepa zostały zakupione w związku z działalnością rolniczą, wskazuje, że nie prowadzi żadnej innej działalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 20 listopada 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że jak wynika z informacji udzielonej przez organ I instancji, skarżący nie figuruje w gminnej bazie podatników podatku rolnego. Skarżący nie wskazał także w toczącym się postępowaniu, jak też nie wskazał w odwołaniu, że jest podatnikiem podatku rolnego we właściwości innego organu podatkowego. W ocenie SKO, brak jest więc jakichkolwiek podstaw do zastosowania ulgi podatkowej z art. 8 ust. 1 u.p.o.l. Skargę do W. S. A. w Poznaniu na opisaną decyzję SKO złożył skarżący zarzucając naruszenie: - art. 187 o.p. poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych, że skarżący jest rolnikiem, co jest faktem znanym z urzędu organowi oraz brak poczynienia ustaleń w tym kierunku i skupienie się tylko na tym, czy odwołujący jest podatnikiem podatku rolnego, - art. 8, art. 9, art. 11 u.p.o.l. poprzez naliczenie opłaty tytułem podatku od środków transportowych od naczepy ciężarowej W. o numerze rej [...] zespołu pojazdów 39 ton, 3 osie, zawieszeniu pneumatycznym, mimo że związana jest wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego, ewentualnie wchodzi w zakres jednego opodatkowania wraz z ciągnikiem samochodowym pod pozycją: "ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton". W skardze skierowanej do W. S. A. w Poznaniu na decyzję SKO z 20 listopada 2023 r. wniósł o: 1) uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Wójta, 2) zasądzenie w każdym z tych przypadków kosztów postępowania na rzecz skarżącego od organu - wg norm. W uzasadnieniu podtrzymał zarzuty opisane w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli sądowej zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja wydana przez SKO nie może się ostać w obrocie prawnym. W niniejszej sprawie SKO uznało, w oparciu o informację organu I instancji, że skarżący nie figuruje w gminnej bazie podatników podatku rolnego. Organ podniósł także, że skarżący nie wskazał, że jest podatnikiem podatku rolnego we właściwości innego organu podatkowego. Sąd stwierdził, że ocena prawna stanu faktycznego dokonana przez organ odwoławczy została jednak przeprowadzona przedwcześnie. Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji ujawniła, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. To na organie administracji publicznej spoczywa prawny obowiązek podjęcia takich czynności procesowych, które doprowadzą do ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Obowiązek koncentracji materiału dowodowego wynika ponadto z art. 187 § 1 o.p., który stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednocześnie, na podstawie całego zebranego przez siebie materiału dowodowego organ podatkowy ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 o.p.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w polskim postępowaniu podatkowym powinność ustalenia prawdy obiektywnej i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spoczywa na organie podatkowym. Wspomniana procedura nie ma więc charakteru kontradyktoryjnego, ale cechuje się inkwizycyjnością (por. wyrok NSA z 24.01.2023 r., I FSK 1088/22; wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. baza w skrócie "CBOSA"). Z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organów uzyskania w toku postępowania takiego materiału dowodowego i takiego stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga przy tym, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 o.p.). W świetle zaś regulacji zawartej w art. 187 § 1 o.p. obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organach orzekających. Zakres (granice) postępowania dowodowego w danej sprawie wyznacza przy tym zawsze norma o charakterze materialnoprawnym (por. wyrok NSA z 12.10.2022 r., I FSK 911/22, CBOSA). Dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, organy podatkowe powinny w pierwszej kolejności ustalić, jakie fakty są istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego mogących mieć w sprawie zastosowanie. W dalszej kolejności rzeczą organów jest rozważenie, jakie dowody będą pomocne w ustaleniu wspomnianych faktów. Kolejny etap to przeprowadzenie z urzędu tych dowodów oraz innych dowodów wnioskowanych przez stronę (por. wyrok NSA z 25.04.2024 r., II GSK 2219/22, CBOSA). Rolą organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym celu konieczna jest analiza całości materiału dowodowego i dokonanie rekonstrukcji stanu faktycznego. W sytuacji gdy organ ustalił, że materiał dowodowy jest niewystarczający do ustalenia stanu faktycznego, winien on ten materiał dowodowy uzupełnić. Tymczasem jak wynika z decyzji organu II instancji, SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie notatki służbowej z 27 czerwca 2023 r. (sporządzonej przez pracownika organu I instancji), z której wynika, że skarżący nie figuruje w gminnym rejestrze jako płatnik podatku rolnego. Drugim argumentem SKO za utrzymaniem decyzji Wójta była bierna postawa skarżącego polegająca na braku wskazania przez niego, że jest podatnikiem podatku rolnego we właściwości innego organu podatkowego. Jednak ja wynika z odwołania, skarżący podnosił, że jest rolnikiem, a fakt ten jest znany organowi z urzędu. W tym zakresie nie dokonano żadnych dodatkowych ustaleń, choćby wezwanie strony do złożenia wyjaśnień, przedłożenia dowodów. W związku z powyższym ocenie Sądu organ naruszył przepisy postępowania tj. art. 121, art. 187 oraz art. 191 o.p. Ponownie rozpoznając sprawę, organ jest obowiązany do uzupełnienia materiału dowodowego w celu jednoznacznego ustalenia, czy skarżący jest uprawniony do zastosowania ulgi podatkowej, na którą powołuje się w odwołaniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił decyzje organu II instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.