I SA/Po 1061/17

Dnia 21 grudnia 2017 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] 2017 roku, nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Sygn. akt I SA/Po [...] UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł skarżąca złożyła wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zgromadzonych w sprawie wynika, że R. T. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, córką i dwoma synami. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ani ona ani jej mąż nie uzyskują obecnie żadnych dochodów. Nie posiada ona również żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych). Wnioskodawczyni jest natomiast właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 17 arów zabudowanej budynkami gospodarczymi położonej w [...] (wartość szacunkowa [...] zł) oraz posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 28,00 m˛ przy ul. [...] w T. (szacunkowa wartość [...] zł), spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 33,00 m˛ przy ul. [...] w T. (szacunkowa wartość [...] zł) oraz dwa lokale mieszkalne w T. przy ul. [...] i Wigury o łącznej powierzchni 60,00 m˛ (szacunkowa wartość [...] zł). Ponadto wnioskodawczyni jest właścicielką dwóch samochodów dostawczych R. K. (rok produkcji 2000 i 2006) – każdy o wartości [...] zł. Z przedłożonego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wynika, że łączna kwota należności głównych z czterech tytułów egzekucyjnych wynosi [...] zł, kwota kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł, a kwota odsetek [...] zł. Ze złożonych zeznań podatkowych wynika, że R. T. w 2015 rok uzyskała przychód w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł i uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Natomiast w 2016 rok uzyskała przychód w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł, przez co wykazała stratę w wysokości [...] zł. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2017 roku wynika, że wnioskodawczyni zadeklarowała podstawę opodatkowania w wysokości [...] zł. R. T. oświadczyła, że jej firma utraciła płynność finansową w związku z trwającym od kwietnia 2015 roku postępowaniem kontrolnym. Wnioskodawczyni zawiesiła zatem prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 23 stycznia 2017 roku, gdyż wszystkie składniki jej majątku zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. . Z powodu prowadzonych wobec wnioskodawczyni działań w ramach postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego, nie była ona w stanie prowadzić działalności gospodarczej, ponieważ zajęto zarówno jej rachunki bankowe, jak i należności oraz samochody potrzebne do prowadzenia działalności gospodarczej, przez co nie była w stanie kupować towarów handlowych, a jej działalność polegała na handlu butlami z gazem propan-butan. W ten sposób utraciła jedyne źródło zarobkowania. Dodatkowo w związku z trwającymi czynnościami egzekucyjnymi radykalnie pogorszył się stan jej zdrowia i nie była w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej. Wnioskodawczyni nie otrzymuje zasiłku chorobowego, gdyż w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej nie była objęta tytułem do ubezpieczenia chorobowego. Wnioskodawczyni korzysta z programu 500+ i z tego tytułu pobiera kwotę [...]zł miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że bieżące wydatki finansowane są ze świadczenia 500+ oraz z pożyczek od rodziny oraz ewentualnych wpływów z działalności gospodarczej męża. J. T. (mąż wnioskodawczyni) wznowił działalność gospodarczą po zawieszeniu działalności gospodarczej przez wnioskodawczynię, co wymagało zainwestowania wszystkich środków pieniężnych, ale nie generowało dochodu w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na potrzeby ciągłego kupowania towarów handlowych oraz zmienne ceny gazu. Mąż wnioskodawczyni jest właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni 180 m˛ położonego w [...] na działce o powierzchni 12 arów (wartości szacunkowej [...] zł). Mąż wnioskodawczyni jest właścicielem czterech pojazdów, które wykorzystuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej: IVECO DAILY – rok produkcji 2001 (wartość szacunkowa [...] zł), AUDI A5 rok produkcji 2010 (wartość szacunkowa [...] zł), MERCEDES SPRINTER – rok produkcji 2002 (wartość szacunkowa [...] zł), CITROEN NEMO – rok produkcji 2010 (wartość szacunkowa [...] zł). Z ewidencji środków trwałych firmy J. T. wynika, że mąż wnioskodawczyni posiada samochód ciężarowy MAN PTU AV 06 oraz samochód SKODA FELICJA i dwa samochody (nieokreślonej w ewidencji marki) o łącznej wartości nabycia [...] zł. Od 01 kwietnia 2017 roku mąż J. T. zatrudnia jednego pracownika. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług złożonych przez J. T. wynika, że w poszczególnych miesiącach 2017 roku zadeklarował on następującą podstawę opodatkowania: kwiecień 2017 roku – [...] zł, maj 2017 roku – [...] zł, czerwiec 2017 roku – [...] zł, lipiec 2017 roku – [...] zł, sierpień 2017 roku – [...] zł, wrzesień 2017 roku – [...] zł. Z rocznego zeznania podatkowego za 2015 rok złożonego przez J. T. wynika, że uzyskał on przychód w wysokości [...] zł i poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł, przez co poniósł stratę w wysokości [...] zł. Natomiast w 2016 roku nie uzyskał on żadnego przychodu. Dzieci wnioskodawczyni nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych i pojazdów mechanicznych. Jej najstarszy syn J. T. nie uczy się i nie pracuje tylko poszukuje pracy i nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W 2016 roku J. T. uzyskał przychód w wysokości [...] zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł, co pozwoliło mu uzyskać dochód w kwocie [...]zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ani ona ani osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają udziałów w spółkach, ani nie pełnią funkcji członków zarządu, prokurentów, członków rad nadzorczych w spółkach, a także nie uzyskują dochodów z tytułu umów zlecenia, umów o dzieło, prac dorywczych, sezonowych, udziałów w spółkach, z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej w spółkach, wynagrodzenia za pracę, zasiłku chorobowego, renty, najmu mieszkań, budynków gospodarczych, dzierżawy i innych. Wnioskodawczyni w następujący sposób określiła zobowiązania i stałe wydatki: miesięczne opłaty za media – [...] zł, koszty leczenia – [...] zł. Ponadto zadeklarowała następujące koszty miesięcznego utrzymania: woda – [...] zł, prąd – [...] zł, ubezpieczenie na życie – [...] zł, ogrzewanie domu – [...] zł, koszt wyżywienia – [...] zł, ubezpieczenie samochodów – [...] zł, koszty nauki dwójki dzieci – [...] zł, odzież – [...] zł, środki czystości – [...] zł, telekomunikacja – [...] zł, miesięczna rata kredytu hipotecznego – [...] zł (kredyt hipoteczny na budowę domu zaciągnięty 15 lat temu – okres spłaty wynosi 25 lat), miesięczna rata kredytu w [...] – [...] zł, miesięczna rata kredytu w [...] – [...] zł (kredyty w [...] i [...] zaciągnięte zostały 2 lata temu na finansowanie bieżących wydatków związanych z gospodarstwem domowym – okres spłaty 6 lat). Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako "P.p.s.a.". W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682, dalej jako "K.r.o.") małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, co oznacza, że małżonkowie mają obowiązek udzielenia sobie pomocy. Okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, por: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd sytuacja finansowa i materialna jednego z małżonków wpływa na ocenę możliwości płatniczych drugiego z małżonków. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadne jest ustalenie jaki majątek i przychody posiada każdy z małżonków, gdyż ich sytuacja majątkowa wpływa na ocenę możliwości płatniczych każdego z małżonków. Dopiero zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie małżonek wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą. Z przedłożonego zestawienia obrotów i zobowiązań podatkowych J. T. wynika, że w okresie od stycznia do października 2017 roku uzyskał on przychód w wysokości [...] zł i poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł. Średniomiesięczne przychody męża wnioskodawczyni przekraczają zatem kilkadziesiąt tysięcy złotych i jest on w posiadaniu znacznych środków finansowych, którymi może dysponować samodzielnie decydując o ich przeznaczeniu. Wprawdzie zadeklarowane przez męża wnioskodawczyni koszty uzyskania przychodu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wymagają zaangażowania znacznych środków finansowych, to konieczność bieżącej obsługi zobowiązań cywilnoprawnych nie przesądza jednak automatycznie o przyznaniu prawa pomocy. Nie można bowiem uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2011 roku, sygn. akt I FZ 344/11, postanowienie NSA z dnia 16 września 2014 roku, sygn. akt II FZ 1264/14, por. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W takiej sytuacji należy przyjąć, że posiadanie stałych przychodów w znacznej wysokości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez małżonka wnioskodawczyni przy jeszcze wyższych kosztach uzyskania przychodu nie uzasadnia automatycznego przyznania prawa pomocy R. T.. Szczególnie w sytuacji, gdy małżonek wnioskodawczyni posiada majątek o znacznej wartości (nieruchomości, samochody). W konsekwencji uzasadnione jest stwierdzenie, że małżonek wnioskodawczyni jest w stanie ją wspomóc w poniesieniu kosztów sądowych. Osobne zagadnienie stanowi obsługa zadeklarowanych przez wnioskodawczynię zobowiązań cywilnoprawnych z tytułu zaciągniętych kredytów, które niewątpliwie wymagają przeznaczenia na ten cel dodatkowych środków finansowych. Samo zadeklarowanie zobowiązań finansowych nie uzasadnia jednak twierdzenia, że są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Szczególnie wobec braku w niniejszej sprawie argumentów do stwierdzenia, że strona wnioskująca posiada wydatki o charakterze cywilnoprawnym, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym. Zobowiązania cywilnoprawne, co do zasady nie mają bowiem pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego, które powinny być ponoszone w pierwszej kolejności (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 roku, sygn. akt I OZ 83/06; postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 roku, sygn. akt I FZ 189/12, por. www.orzeczenia.nsa.gov.p). Z tytułu zadeklarowanych zobowiązań finansowych wnioskodawczyni nie może zostać również uznana za osobę, która nie jest w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw. Reasumując należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. W konsekwencji niezasadny pozostaje jej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i p 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia