I SA/Po 108/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan(spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 05 lipca 2005 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego R. G. kwotę 7.200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 3. wstrzymuje wykonanie decyzji określonych w pkt 1 do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Nikodem /-/G.Gorzan /-/Wł.Zygmont Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy określił Spółce z o.o. "A " zaległość w podatku od towarów i usług za grudzień 1997 r., miesiące od marca do października 1998 r., grudzień 1998 r. oraz marzec i sierpień 1999 r. wynikającą z nieuiszczenia podatku wraz z odsetkami zwłoki. Ponieważ egzekucja z majątku zobowiązanego stała się bezskuteczna, organ pierwszej instancji dnia [...] orzekł odpowiedzialność podatkową R. G., który zgodnie z wpisem w rejestrze handlowym w okresie powstania zaległości dotyczących roku 1998 i 1999 pełnił funkcję członka zarządu spółki. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, że nie był członkiem zarządu spółki "A" w okresie objętym decyzją organu I instancji, nie był także w tym okresie pracownikiem spółki, ponieważ uchwałą jej Rady Nadzorczej z dnia [...] 06.1997 r. Nr [...] został odwołany zarząd spółki w osobach prezesa G. B. i wiceprezesa R. G., zaś pełnienie funkcji prezesa i wiceprezesa powierzono odpowiednio W. M. i W. G. Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu stwierdzono, powołując się na przepis art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, że pełnienie przez skarżącego funkcji wiceprezesa zarządu w okresie od [...] 04.1996 r. - tj. ujawnienia w rejestrze handlowym zarządu pozostaje poza sporem, natomiast zmiany w składzie zarządu spółki w wyniku uchwały Rady Nadzorczej z dnia [...] 06.1997 r. nie zostały ujawnione w rejestrze handlowym do chwili wydania decyzji. Wprawdzie wniosek w tym przedmiocie spółka złożyła dnia [...] 09.1997 r.. domagając się wykreślenia zarządu w składzie G.B. i R. G., jednak był on bezskuteczny, gdyż został zwrócony wnioskodawcy z powodu nieuzupełnienia jego braków formalnych. Figurowanie skarżącego w rejestrze handlowym spółki, jako formalnie ustanowiony członek zarządu wskazuje bezsprzecznie na jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług spółki za lata 1998 i 1999, przy czym skarżący nie wykazał, iż faktycznie nie pełnił obowiązków członka zarządu spółki w tym okresie nie miał żadnego wpływu na funkcjonowanie spółki od 1997 r. Nie udowodnił również, że zaistniały okoliczności, określone w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, uwalniające członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, mianowicie, jakoby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, iż podczas pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie zaistniały jeszcze podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Nie wskazał również majątku pozwalającego na egzekucję zaległości. W skardze na powyższą decyzję skarżący przytoczył tożsame zarzuty, co w odwołaniu, a następnie w uzupełnieniu skargi wniósł o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jako skierowanej do osoby nie będącej stroną (art. 156 § 1 ust. 4 kpa i art. 28 kpa, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł z powodu naruszenia art. 168 k.h. i art. 116 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącego organy podatkowe pominęły przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy wykazany w sprawie dokumentem fakt odwołania skarżącego ze składu zarządu w 1997 r. i powołania nowego zarządu. Wpis w rejestrze handlowym ma charakter deklaratoryjny, zaś skarżący, po odwołaniu z zarządu nie miał możności działać w imieniu spółki w celu ujawnienia w rejestrze zmian w organach spółki. Zaświadczeniem zaś o zatrudnieniu i wynagrodzeniu skarżący wykazał, że w spółce "A" nie pracował w 1998 i 1999 roku. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością należą do kręgu osób trzecich, ponoszących solidarną odpowiedzialność podatkową za zobowiązania podatkowe spółki, jako podatnika. Odpowiedzialność ta jest zależna od istnienia zobowiązania podatkowego podatnika i powstaje jedynie wtedy, gdy podatnik, dopuści do powstania zaległości podatkowej, a egzekucja przeciwko podatnikowi - spółce okaże się bezskuteczna. O odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika organ podatkowy orzeka decyzją, która ma charakter konstytutywny. Tworzy bowiem nowy podmiot w prawno-podatkowym stosunku, na który nakłada się obowiązek pokrycia cudzego długu. W postępowaniu podatkowym wszczętym wobec osoby trzeciej do obowiązków organu podatkowego należy wykazanie, że: w stosunku do pierwotnego dłużnika określono w drodze decyzji ostatecznej wysokość należności podatkowej, nie nastąpiło dobrowolne wykonanie określonego zobowiązania podatkowego, przez co istnieje zaległość podatkowa, egzekucja przeciwko dłużnikowi pierwotnemu okazała się bezskuteczna, a nadto, gdy chodzi o członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, że pełnili oni faktycznie tę funkcję w okresie, kiedy powstały zaległości podatkowe spółki. Zgodnie bowiem z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Posłużenie się w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej określeniem "pełnienie obowiązków" wskazuje, że chodzi tu o rzeczywiste (czynne, faktyczne) ich wykonywanie, a nie tylko o piastowanie (bierne) funkcji, z którą te obowiązki są związane (vide wyrok WSA z 23.03.2004 r. III SA 2889/02 w Olsztynie M.Podat. 2004/6/46). W rozpoznawanej sprawie ostatnia z wymienionych wyżej przesłanek nie została przez organy podatkowe wykazana, a wydane decyzje o odpowiedzialności podatkowej skarżącego zostały oparte wyłącznie na ustaleniu, że w rejestrze handlowym spółki "A" w latach 1998 i 1999, w których zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług powstały, figurował w składzie zarządu spółki skarżący. Tymczasem, skoro skarżący przedstawił uchwałę Rady Nadzorczej spółki z [...]06.1997 r. o odwołaniu zarządu, w tym skarżącego z tym dniem i powołaniu innych osób z grona tej Rady do pełnienia obowiązków prezesa i wiceprezesa zarządu spółki z powodu powstania wysokiej straty, która spółka "A" złożyła także do dokumentów rejestrowych w Sądzie przy wniosku o dokonanie zmian w rejestrze handlowym, który został zwrócony, zaświadczenie o zatrudnieniu w spółce do [...] 04.1997 r. sporządzone dnia [...] 11.2000 r., pismem z dnia [...] 05.2002 r. (k. [...] akt) wskazał organowi I instancji, na jego wezwanie, skład zarządu spółki w okresie od stycznia 1997 r. do sierpnia 1999 r. w osobach: W. M. - prezes i W. G. - wiceprezes, które w wymienionej wyżej uchwale Rady Nadzorczej Spółki zostały powołane do pełnienia tych obowiązków, bez wyjaśnienia tych okoliczności, chociażby w drodze przesłuchania skarżącego oraz wymienionych wyżej osób, nie można uznać, aby fakt wykonywania obowiązków członka zarządu przez skarżącego w okresie, który obejmują decyzje organów podatkowych, został ustalony zgodnie z wymogami art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 120 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy wynika, że W. M. złożył wykaz majątku spółki w postępowaniu o wyjawienie majątku, a przeciwko G. B. toczyło się postępowanie karne w Sądzie Rejonowym w P. pod sygnaturą [...] i orzeczono odpowiedzialność tej osoby za zaległości podatkowe spółki "A" za tożsame okresy, co w rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia [...]Urzędu Skarbowego. Oznacza to, że pierwsza z wymienionych osób podejmowała działania za lub w imieniu spółki, nie poczyniono natomiast jakichkolwiek działań w kierunku wykorzystania materiałów zebranych w sprawach karnej i podatkowej G.B. Powyższe prowadzi do wniosku, że wątpliwości w zakresie pełnienia obowiązków członka zarządu przez skarżącego w okolicznościach przez niego wskazanych nie zostały wyjaśnione i usunięte. Skoro zatem organy podatkowe nie poczyniły ustaleń dla wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności podatkowej skarżącego, określonych w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 134 i art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec, jak w sentencji wyroku. /-/K.Nikodem /-/G.Gorzan /-/Wł.Zygmont LF