I SA/Po 1083/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan po rozpoznaniu w dniu 04 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002r. postanawia: oddalić wniosek. /-/G. Gorzan Pismem z dnia [...] spółka z o.o. A reprezentowana przez radcę prawnego J. K. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002r. Wobec tego, że wpis od skargi wynosi [...] skarżąca złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca podała, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje przychodów. Rachunki bankowe, wierzytelności oraz nieruchomości zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Hipoteki ustanowione na nieruchomościach znacznie przekraczają ich wartość, a wartościowe ruchomości zostały sprzedane przez komornika. Spółka wskazała, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...], wartość środków trwałych [...], wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Stan rachunków bankowych prowadzonych przez bank H., bank B, Bank C na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 0,- zł. Na wezwanie z dnia 2 października 2008r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia 15 października 2008r. oświadczyła, że wnosi o zwolnienie od koszów sądowych. Wskazała, że od początku 2007r. spółka nie prowadzi żadnej operatywnej działalności gospodarczej w związku z zajęciem majątku ruchomego i nieruchomego oraz rachunków bankowych przez komornika. Skarżąca oświadczyła, że zatrudnia 4 pracowników, zaś koszty miesięcznego utrzymania siedziby spółki wynoszą [...]. Skarżąca załączyła kserokopie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych, z których wynika, że w 2007r. spółka osiągnęła przychód w wysokości [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...] [karta nr 265 akt sądowych], natomiast za 2006r. przychód skarżącej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...][karta nr 269 akt sądowych]. Bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2006 po stronie aktywów i pasywów zamykał się sumą [...] [karta nr 288 i 289], zaś na dzień 31 grudnia 2007r. odpowiednio sumą [...] [karta nr 305 i 306]. Skarżąca przedłożyła również kartotekę środków trwałych na dzień 30 września 2008r., z której wynika, że wartość netto środków trwałych wynosi [...] oraz deklaracje VAT-7 za miesiące od sierpnia do października 2008r., w których podstawa opodatkowania wynosiła odpowiednio [...], [...] i [...] [karta nr 333, 331 i 329 akt sądowych]. Na wezwanie z dnia 4 listopada 2008r. skarżąca w odpowiedzi z dnia 19 listopada 2008r. podała, że wynajmuje pomieszczenia i z otrzymywanego czynszu dzierżawy pokrywa koszty związane z utrzymaniem siedziby i wynagrodzenia pracowników. Spółka podkreśliła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, więc nie uzyskuje z tego tytułu żadnych przychodów. Na kolejne wezwanie z dnia 24 listopada 2008r. skarżąca w piśmie z dnia 3 grudnia 2008r. podała, że czynsz dzierżawny z tytułu wynajmu pomieszczeń przekazywany jest na konto komornika, konta firm E. i D oraz na rachunek bankowy spółki w Banku H., który został zajęty przez komornika. Z załączonych do pisma deklaracji VAT-7 za miesiące od sierpnia do października 2008r. wynika, iż podstawa opodatkowania wynosiła odpowiednio [...], [...] i [...] [karta nr 225, 227 i 229 akt sądowych]. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzając, iż sp. z o.o. nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając na uwadze wskazane kryterium wyjaśnić należy, że przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt oceny zasadności żądania skarżącej podnieść należy, że wysokość kapitału zakładowego spółki, majątku lub środków finansowych podanych przez spółkę wynosi [...], wartość środków trwałych z kolei [...]. Z deklaracji CIT-8 za rok 2007 wynika wprawdzie, iż przychody we wskazanym roku wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], a strata [...] [karta nr 264-267 akt sądowych], niemniej strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą kasacyjną. Podkreślenia także wymaga, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka podała, iż nie prowadzi działalności gospodarczej (rubryka 2.7). Natomiast z załączonych przez skarżącą deklaracji VAT-7 wynika, że skarżąca od sierpnia do października 2008r. rozliczała transakcje podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W tej sytuacji przyjąć należy, że spółka wbrew swoim twierdzeniom nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Poza tym spółka zatrudnia pracowników (4 osoby), którym wypłaca wynagrodzenie za świadczoną pracę. Sp. z o.o. podała też, iż z tytułu dzierżawy pomieszczeń uzyskuje czynsz w wysokości [...], z kolei koszty miesięcznego utrzymania siedziby to koszt około [...]. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącą dysponuje ona majątkiem przekraczającym wielokrotnie wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. Tymczasem w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (post. z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Wprawdzie na nieruchomościach spółki dokonano wpisu hipotek przymusowych, jednakże wpis taki ma charakter zabezpieczenia na majątku spółki zaległości podatkowych, nie wpływa jednakże na to, iż skarżąca z tytułu posiadania tych nieruchomości nie może uzyskiwać przychodów. Aktualne również na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Odmawiając przyznania stronie prawa pomocy Sąd zwrócił także uwagę na fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Nie do zaakceptowania jest tym samym sytuacja, w której strona żąda zwolnienia od kosztów sądowych ponosząc jednocześnie inne koszty prowadzenia swojej działalności gospodarczej. Konkludując podkreślić należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów — także sądowych (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) oraz z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.)). Wobec powyższego, stwierdzając realne możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, w tym przypadku wpisu od skargi w wysokości 8.243 zł. - Sąd na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 oraz art. 160 i 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji. /-/G. Gorzan