I SA/Po 1084/07

POSTANOWIENIE Dnia 3 lipca 2008r. po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JU o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2007r. postanawia: oddalić wniosek. /-V/.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący J U złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.c. nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córkami. Nie posiada domu, nieruchomości rolnej. Posiada natomiast mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz ogródek o powierzchni około [...] m2. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada samochód o wartości około [...]. Skarżący z tytułu umowy o świadczenie usług uzyskuje dochód w wysokości od [...], natomiast jego żona w wysokości od [...]. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego, pod rygorem oddalenia wniosku o przyznania prawa pomocy, do nadesłania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, oświadczenia pisemnego strony zawierającego wyjaśnienia okoliczności, budzących wątpliwości w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie: kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak to o podanie marki, typu, roku produkcji i wartości rynkowej, czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakieś dodatkowe dochody, podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie, podanie czy córka skarżącego uczy się lub czy pracuje. Jednocześnie wezwano skarżącego do przedłożenia następujących dokumentów: - kserokopii zeznań rocznych podatkowych za [...]. złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, * złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, * złożenie odpisu umowy o świadczenie usług zawartej przez skarżącego i jego żonę. W odpowiedzi z dnia [...] J U wskazał m.in., że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym woda [...], energia elektryczna [...], gaz [....], telefon stacjonarny [...], telefony komórkowe [...], wyżywienie [...], koszty leczenia [...], raty kredytów [...], paliwo [...]. Skarżący, pomimo wezwania, nie wskazał na co kredyty zostały zaciągnięte, w jakiej kwocie i jaki jest harmonogram spłat rat. Wnioskodawca ponadto oświadczył, że ponosi inne, nagłe, nieokreślone koszty. Posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Z tytułu dodatkowych dochodów i prac dorywczych uzyskuje około [...]. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Córka skarżącego jest studentką, nie pracuje. Skarżący odmówił przedłożenia dokumentów, t.j. rocznych zeznań podatkowych za [...] złożonych przez niego i jego żonę, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do niego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, umów o świadczenie usług. Zauważyć należy, że mający zastosowanie w sprawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. Zauważyć należy, że Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, może jedynie oceniać te fakty, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie art. 255 w.w ustawy. Zgodnie z art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie oraz przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, i w tym wypadku odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Rola Sądu ogranicza się tu jedynie do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi środkami dowodowymi może on uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II FZ 797/06). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności (por. post. NSA z dnia 14 września 2005r., sygn. akt II FZ 575/05). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w niniejszej sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie [...] w niniejszej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący posiada mieszkanie, działkę gruntu, samochód osobowy, uzyskuje dochód z tytułu umowy o świadczenie usług, żona skarżącego również uzyskuje dochód z tytułu umowy o świadczenie usług. Ponadto skarżący podał, że z tytułu prac dorywczych uzyskuje około [...]. Na miesięczne utrzymanie skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przeznaczają kwotę około [...] + dodatkowe, nagłe wydatki, przy czym [...] na raty kredytów. Skarżący nie wskazał na co kredyty zostały zaciągnięte. Zauważyć jednak należy, że trudno jest z tytułu spłacania przez skarżącego rat kredytów zwolnić go od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek na opłacenie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Na uwagę skarżącego zasługuje również, iż dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-A/.Mielcarek