I SA/Po 1086/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka WSA Szymon Widłak /spr./ Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Rossa-Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2009r. sprawy ze skargi SP na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2008r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - na rzecz radcy prawnego AZ -Kancelaria Prawna, ul. [...] w Poznaniu, kwotę [...] zł ([...] ) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu w tym [...] zł ( [...] ) podatku od towarów i usług ; IV. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt I nie mogą być wykonane do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ Sz.Widłak /-/ G. Gorzan /-/ K. Wolna-Kubicka I SA/Po 1086/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego zawartego cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 5 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 10 marca 2006r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. 52. poz. 379) oraz art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu [...] S P złożył wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego, załączając [...] sztuk faktu VAT potwierdzających zakup oleju wykorzystywanego w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca podał, iż użytkuje łącznie [...]. Zgodnie z ustaleniami organu podatkowego areał ten jest mniejszy i wynosi [...]. Ustalono bowiem, iż obszar [...] został zbyty przez właścicielkę DD Skarbowi Państwa pod projektowany zbiornik W, którego zarządcą jest Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych. W uzasadnieniu powołano się na zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z dnia [...]. Stwierdzono, iż wyłącznie ewidencja gruntów i budynków stanowi podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślono, iż spór S.P z D.D ma charakter cywilny i organy podatkowe nie są władne sporu tego rozstrzygać. Końcowo organ odwoławczy stwierdził, iż jego rolą jest jedynie ocena zgodności z prawem zaskarżonej odwołaniem decyzji Wójta. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie S.P stwierdził, iż użytkował i użytkuje określone we wniosku grunty od wielu lat i poczynił na niego nakłady. Szeroko nadto opisał konflikt z DD. Ustanowiony pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 marca 2006r o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, art. 3 ust. 1 pkt 2 i 4 b) ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym oraz naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7, 77 i 80 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. W wyniku tej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub gdy doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 lit a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Tym samym Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy, albowiem nie może zastępować organów administracji publicznej. Zaskarżona decyzja wydana została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 kpa. Jak przyjął NSA w wyroku z dnia 11 czerwca 1999r. (sygn. akt IV SA 2498/98 niepub.) cechą postępowania odwoławczego w ujęciu art. 138 kpa jest to, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji I- instancyjnej, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozstrzygnąć. Wymieniony przepis nakłada zatem na organ administracji obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji winien dążyć w toku postępowania do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym celu zobowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 kpa). Ustalenie prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, która nakłada na organ administracji obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. W ocenie Sądu organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób, który pozwoliłby ustalić prawidłowość ustalenia limitu określonego w art. 4 ust. 2 Ustawy z dnia 10 marca 2006r. O zwrocie podatku akcyzowego (...). Organy orzekające w sprawie bowiem wydając zaskarżone decyzje naruszyły przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 107 § 3 kpa, co powoduje, iż nie poddają się 2 one kontroli sądowej pod względem zastosowanych przepisów prawa materialnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Organy: SKO, a tym bardziej Wójt Gminy nie wyjaśniły kryteriów, które zastosowano przy sposobie naliczenia powierzchni uprawianej przez skarżącego ziemi. Nie ulega wątpliwości, iż z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 10 marca 2006r. O zwrocie podatku akcyzowego (...) wynika, iż limit, o który toczy się de facto spór w niniejszej sprawie ustala się w oparciu o powierzchnię użytków rolnych będących w posiadaniu lub współposiadaniu producenta rolnego. Ustawa nie ogranicza przy tym prawa do zwrotu podatku akcyzowego od posiadania ziemi na podstawie tytułu prawnego. Przeciwnie: odwołując się w art. 3 ust. 2 ustawy w zw. art. 3 ustawy O podatku rolnym należy stwierdzić, iż prawo to może przysługiwać także posiadaczom gruntów bez tytułu prawnego. Skarżący podnosił w postępowaniu, iż użytkuje cały określony we wniosku areał. Organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania ustalającego faktyczną powierzchnię uprawianą przez S.P. Niekonsekwentnie stwierdziły w decyzji, iż skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzającą dzierżawę gruntów od Skarbu Państwa, niekwestionując natomiast posiadania pozostałych gruntów, pomimo, iż z danych zawartych w ewidencji nie wynika, iż jest on posiadaczem tej powierzchni upraw. W ocenie sądu dane zawarte w ewidencji nie mogą stanowić wyłącznego wyznacznika areału w sytuacji, gdy powierzchnia ta jest sporna nie co do określonej liczbowo wielkości, lecz co do faktycznego posiadania i użytkowania. Niezależnie od tego warto w tym miejscu zauważyć, iż z decyzji wynika, że od wnioskowanego areału [...] odjęto powierzchnię działek [...] sprzedaną Skarbowi Państwa pod zbiornik W. W rezultacie przyjęto zatem powierzchnię [...]. Tymczasem obliczona różnica winna wynieść [...]. Uzasadnienie nie pozwala stwierdzić, czy nastąpił błąd matematyczny, czy też organy przyjęły jednak, iż część z owych sprzedanych [...] jest nadal uprawiana przez skarżącego. Decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z osnowy i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, co oznacza, że żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym. Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 107 k.p.a. Zgodnie z § 3 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Wyjaśnienie powodów zastosowania przez organ 3 określonego przepisu prawa podlega kontroli w drodze administracyjnej bądź sądowej pod kątem jego prawidłowości (wyrok WSA w Warszawie z 16.11.2004. sygn. I SA 1128/03 LEX nr 164719). Uzasadnienie zatem służy wyjaśnieniu rozstrzygnięcia, podania jego podstaw i przedstawieniu stanowiska zajętego przez organ na tle określonego stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organ l-szej instancji w niezwykle lakonicznym uzasadnieniu nie wyjaśnił sposobu naliczenia powierzchni wpływającej na ustawowy limit. Także decyzja organu II - ej instancji nie wyjaśnia powodów odmowy uznania, iż skarżący uprawia całą powierzchnię wskazaną we wniosku. W tym zakresie decyzje nie poddają się kontroli sądowej, albowiem nie jest możliwe prześledzenie sposobu rozumowania organów i zanalizowanie ich pod kątem zgodności z prawem. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy zobowiązane będą ustalić faktyczną powierzchnię użytków rolnych będącą w posiadaniu skarżącego i wydać decyzję z uzasadnieniem uwzględniającym treść art. 107 Kpa. Mając na uwadze opisane wyżej uchybienia organów Sąd - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. Ustawy. /-/ Sz.Widłak /-/ G.Gorzan /-/ K.Wolna-Kubicka 4