I SA/Po 1089/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Janusz Ruszyński WSA Katarzyna Wolna-Kubicka(spr.) Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. sprawy ze skargi J.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę /-/K. Wolna-Kubicka /-/J Małecki /-/J. Ruszyński Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, w wyniku przeprowadzenia kontroli podatkowej, umorzył wobec J. P. postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. i określił stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości niższej niż wynikająca z korekty zeznania podatkowego złożonej przez podatniczkę, tj. w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] (k.[...].). W decyzji tej zawarto pouczenie, że termin do wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej wynosi 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji. Pismem z dnia [...] złożonym bezpośrednio w Urzędzie Skarbowym w dniu [...] J.P. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, składając jednocześnie odwołanie od powyższej decyzji. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu strona wskazała, że w dniu [...]. decyzję organu pierwszej instancji otrzymał jej ówczesny pełnomocnik adwokat J. R., który telefonicznie poinformował, że postępowanie zostało umorzone i stwierdzono stratę w działalności gospodarczej za 2004r. W tym czasie strona, jak wyjaśniła, udawała się za granicę i nie miała możliwości zapoznać się z decyzją, a późniejszy kontakt z pełnomocnikiem też nie był możliwy. Strona oświadczyła również w powyższym piśmie, że wypowiedziała pełnomocnictwo adwokatowi J. R. Dopiero podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym w dniu [...] J. P. otrzymała analizę materiału dowodowego w sprawie określenia wysokości podatku VAT za 2004r. i z treści tego pisma dowiedziała się, jakie argumenty były podstawą wydania decyzji w sprawie podatku dochodowego za 2004r. A zatem dopiero w tym dniu podatniczka poznała treść uzasadnienia decyzji z pozoru dla niej korzystnej, lecz zawierającej ustalenia, z którymi zgodzić się nie może. W ocenie strony, uchybienie terminu do złożenia odwołania nie nastąpiło z jej winy. W odwołaniu od decyzji strona podniosła zarzuty merytoryczne kwestionujące rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 162 §1 i 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] umarzającej postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. i określającej wysokość straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie[...] . W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdzono bowiem, że przytoczone we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują, aby uchybienie terminu nastąpiło bez winy podatniczki. Natomiast postanowieniem z dnia[...] ., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdził, że odwołanie od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia (skoro terminu tego nie przywrócono), a zatem pozostawia się je bez rozpatrzenia. Wyjaśniono bowiem, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została skutecznie w dniu [...] termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem [...] Tymczasem strona złożyła odwołanie (datowane na dzień[...] .) dopiero w dniu[...]. Wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, lecz przedstawione we wniosku okoliczności nie pozwoliły organowi odwoławczemu stwierdzić, że strona uchybiła terminowi bez własnej winy. A zatem nie przywrócono stronie terminu do wniesienia odwołania, zaś w niniejszym postanowieniu stwierdzono, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, tym samym decyzja organu podatkowego pierwszej instancji jest ostateczna. To ostatnie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze z dnia [...]J. P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Dyrektorowi Izby Skarbowej, gdyż rozstrzygnięciu tegoż organu zarzuca naruszenie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez nieuwzględnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą. W treści skargi przytoczono następnie argumenty przedstawione już we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skarżąca podkreśliła zatem raz jeszcze, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, skoro nie miała możliwości skontaktowania się z pełnomocnikiem, a następnie wyjechała za granicę. Wskazała również, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła w ciągu 7 dni od dnia uzyskania informacji o treści decyzji. Skarżąca wskazała dodatkowo, że przekazanie odwołania Dyrektorowi Izby Skarbowej utwierdziło ją w przekonaniu, że termin do jego złożenia został przywrócony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ podatkowy wskazał także, że merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy oznaczałoby weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej korzystającej z ochrony trwałości. Zwrócono także uwagę, że zgodnie z art. 163 §2 Ordynacji podatkowej - w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Tym samym przekazanie temu organowi odwołania nie oznaczało wcale przywrócenia terminu, a jedynie uruchomienie procedury w celu oceny przesłanek uzasadniających wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius). W niniejszej sprawie kwestią sporną jest to, czy organ odwoławczy- Dyrektor Izby Skarbowej słusznie stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniesione zostało z uchybieniem terminu. Bezsporne jest to, że decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [....] doręczono skutecznie pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] na adres kancelarii pełnomocnika. Pouczono w niej o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem[...]. Skarżąca w piśmie datowanym na dzień [...] wyjaśniła, że nie miała możliwości skontaktowania się z adwokatem, który poinformował ją telefonicznie, że doręczona decyzja organu podatkowego jest dla niej korzystna. Skarżąca zaś następnie udała się za granicę. Dopiero podczas wizyty w urzędzie skarbowym dowiedziała się o argumentacji przedstawionej w decyzji. W ocenie skarżącej, uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie było spowodowane jej winą. Powyższe okoliczności zostały jednak ocenione przez Dyrektora Izby Skarbowej jako nieuzasadniające braku winy skarżącej. Tym samym odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w odrębnym postanowieniu stwierdzono, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. W skardze zarzucono naruszenie treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, tymczasem w przedmiotowej sprawie rozpocząć analizę należy od treści art. 228 § 1 pkt 2 powyższej ustawy, wskazując jednocześnie, że ocena zasadności odmowy przywrócenie terminu zamieszczona została w rozstrzygnięciu Sądu z dnia ...pod sygn. akt .... Stosownie zatem do treści art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.), organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Należy podkreślić, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywrócenie terminu wyłącza dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem prośby strony wydanie takiego postanowienia jest niezgodne z prawem (vide: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999r, sygn. akt SA/Sz 306/98 powołany w Komentarzu do Ordynacji podatkowej 2006, B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Wydawnictwo Unimex, Wrocław 2006). Uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu wyłącza możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (vide: wyrok NSA z dnia 9 listopada 1994r., sygn. akt SA/Gd 312/94, niepubl., powołany w Komentarzu do Ordynacji podatkowej S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2006). A zatem, skoro organ odwoławczy wydał postanowienie, w którym (po dokonaniu oceny powołanych przez skarżącą okoliczności), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż nie uprawdopodobniono braku winy w związku z powyższym uchybieniem, zasadnie wydał postanowienie w trybie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stwierdzające, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia. A zatem z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarga podlega więc oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ J. Małecki /-/ J. Ruszyński