I SA/Po 1090/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Janusz Ruszyński WSA Katarzyna Wolna-Kubicka(spr.) Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę /-/K. Wolna-Kubicka /-/J Małecki /-/J. Ruszyński Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, w wyniku przeprowadzenia kontroli podatkowej, umorzył wobec J. P. postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. i określił stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości niższej niż wynikająca z korekty zeznania podatkowego złożonej przez podatniczkę, tj. w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] (k. [...]adm.). W decyzji tej zawarto pouczenie, że termin do wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej wynosi 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji. Pismem z dnia [...] złożonym bezpośrednio w Urzędzie Skarbowym w [...] J. P. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, składając jednocześnie odwołanie od powyższej decyzji. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu strona wskazała, że w dniu [...] decyzję organu pierwszej instancji otrzymał jej ówczesny pełnomocnik adwokat J. R., który telefonicznie poinformował, że postępowanie zostało umorzone i stwierdzono stratę w działalności gospodarczej za 2004r. W tym czasie strona, jak wyjaśniła, udawała się za granicę i nie miała możliwości zapoznać się z decyzją, a późniejszy kontakt z pełnomocnikiem też nie był możliwy. Strona oświadczyła również w powyższym piśmie, że wypowiedziała pełnomocnictwo adwokatowi J. R.. Dopiero podczas wizyty w Urzędzie Skarbowym w dniu [...] J. P. otrzymała analizę materiału dowodowego w sprawie określenia wysokości podatku VAT za 2004r. i z treści tego pisma dowiedziała się, jakie argumenty były podstawą wydania decyzji w sprawie podatku dochodowego za 2004r. A zatem dopiero w tym dniu podatniczka poznała treść uzasadnienia decyzji z pozoru dla niej korzystnej, lecz zawierającej ustalenia, z którymi zgodzić się nie może. W ocenie strony, uchybienie terminu do złożenia odwołania nie nastąpiło z jej winy. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 162 §1 i 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. umarzającej postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. i określającej wysokość straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie[....] . W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdzono bowiem, że przytoczone we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują, aby uchybienie terminu nastąpiło bez winy podatniczki. O braku winy można bowiem mówić jedynie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stalo się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można uwzględnić tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy uzyciu największego w danych warunkach wysiłku i zaangażowania. Tymczasem strona poprzestała na telefonicznej informacji o wyniku zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania. Zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa adwokatowi J. R. zawarte zostało dopiero w odwołaniu z dnia [...]. Z tym też dniem może ono wywierać określone skutki prawne. W dacie doręczenia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji nie istniały zatem jakiekolwiek przesłanki, aby pełnomocnik podatniczki nie mógł podjąć działań zmierzających do uruchomienia w terminie ustawowym procedury odwoławczej, tym bardziej że pozostawał z podatniczką w kontakcie. To, iż pełnomocnik nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do złożenia odwołania według organu podatkowego pozostaje zagadnieniem należytej staranności w reprezentowaniu interesów mocodawcy i szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze J. P.wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Dyrektorowi Izby Skarbowej, gdyż rozstrzygnięciu tegoż organu zarzuca naruszenie art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez nieuwzględnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła raz jeszcze, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, skoro nie miała możliwości skontaktowania się z pełnomocnikiem, a następnie wyjechała za granicę. Wskazała również, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła w ciągu 7 dni od dnia uzyskania informacji o treści decyzji. Skarżąca wskazała dodatkowo, że przekazanie odwołania Dyrektorowi Izby Skarbowej utwierdziło ją w przekonaniu, że termin do jego złożenia został przywrócony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 163 §2 Ordynacji podatkowej - w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Tym samym przekazanie temu organowi odwołania nie oznaczało wcale przywrócenia terminu, a jedynie uruchomienie procedury w celu oceny przesłanek uzasadniających wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius). Zgodnie z art. 162 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uchybienie nastąpiło bez jego winy. Bezsporne jest to, że decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] doręczono skutecznie pełnomocnikowi skarżącej w dniu [....] na adres kancelarii pełnomocnika. Pouczono w niej o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem [...]. Skarżąca w piśmie datowanym na dzień [...] wyjaśniła, że nie miała możliwości skontaktowania się z adwokatem, który poinformował ją telefonicznie, że doręczona decyzja organu podatkowego jest dla niej korzystna. Skarżąca zaś następnie udała się za granicę. Dopiero podczas wizyty w urzędzie skarbowym dowiedziała się o argumentacji przedstawionej w decyzji. Przy niespornych okolicznościach stanu faktycznego sprawy zaistniały między stronami spór sprowadza się w zasadzie do rozstrzygnięcia, czy ocena organu podatkowego co do braku przesłanek z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej jest uzasadniona, a więc czy istotnie skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, E. Iserzon, J. Starościak, Warszawa 1970 r., str. 136). Przytoczone przez skarżącą okoliczności nie wskazują aby uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Nie uwalnia bowiem strony, działającej przez pełnomocnika, od winy fakt, że pełnomocnik odmiennie od strony ocenił wydaną decyzję i w odpowiednim czasie nie złożył od decyzji tej odwołania. A zatem z powyższych względów stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarga podlega więc oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ J. Małecki /-/ J. Ruszyński