I SA/Po 1092/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2017 r. o sygn. akt I SA/Po 1092/16, oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2017 r. o sygn. akt I SA/Po 1092/16, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2010 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 marca 2017 r. oddalił skargę D. K. na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia 17 maja 2017 r. wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu 2 czerwca 2017 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 września 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."). W motywach rozstrzygnięcia starszy referendarz sądowy wskazał, że skarżący w niniejszej sprawie już wcześniej występował o przyznanie mu prawa pomocy, a zatem jego nowy wniosek należy rozpoznać biorąc pod uwagę art. 165 P.p.s.a., a więc rolą rozpoznającego kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zbadanie, czy wnioskujący powołuje się na nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Analizując ponownie sytuację finansową i majątkową skarżącego referendarz sądowy uznał, że sytuacja ta nie uległa zmianie. Zaznaczono przy tym, że skarżący nie uzupełnił, na wezwanie referendarza, braków wniosku, albowiem nie przedłożył żądanych od niego dokumentów i oświadczeń dotyczących jego żony, brata oraz rodziców. W ustawowym terminie skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył sprzeciw, w którym zarzucił ww. postanowieniu referendarza wadliwą wykładnię art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm. - w skrócie: "K.r.o."), albowiem obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny pomiędzy małżonkami pozostającymi w separacji, nawet faktycznej, wygasł. Skarżący oświadczył, że pomiędzy nim i żoną nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Z powyższego wywiódł, że nie ma już rodziny, której potrzeby miałyby być zaspokajane na podstawie art. 27 K.r.o. Ponadto podniósł, że w jego aktualnej sytuacji materialnej uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokajania potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Ponownie stwierdził, że obecnie w kwestiach finansowych w znacznej mierze korzysta z pomocy najbliższej rodziny, a środki finansowe jakimi dysponuje wystarczają w zasadzie na pokrycie jego leczenia i podstawowych potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że w ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego dotyczącego sytuacji finansowej strony Sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Z powyższego wynika, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie Sądu w takim przypadku sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2012 r., o sygn. akt II FZ 768/12, wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym postanowieniu dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu rozpoznającego sprzeciw, starszy referendarz sądowy w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo stwierdził, że ponownie dokonana analiza sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego nie wykazała, aby sytuacja skarżącego uległa zmianie, a tym samym brak było podstaw do zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy, tj. postanowienia Sądu z dnia 25 października 2016 r. W tym kontekście należy podnieść, że referendarz rzeczowo i obszernie odniósł się do argumentacji i przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, a następnie wyjaśnił, dlaczego nie może uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...]zł. Odnosząc się do przesłanek, jakie referendarz sądowy przyjął za podstawę swojego postanowienia stwierdzić należy, że słusznie stwierdził brak podstaw do zmiany dotychczasowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Istotnie, bowiem skarżący nie wykazał aby w stosunku do okoliczności wskazanych w związku z pierwszym ze złożonych wniosków, nastąpiła taka zamian okoliczności faktycznych która warunkowałaby uchylenie lub zmianę dotychczasowego orzeczenia. Nowe, odmienne od ówcześnie wskazanych okoliczności (zajęcia wierzytelności z najmu przez organ egzekucyjny oraz zwiększające się wydatki skarżącego, w tym na utrzymanie dorastających dzieci) nie zostały przez stronę jednoznacznie wykazane. Co więcej, w zakresie wydatków na utrzymanie dzieci należy stwierdzić, że twierdzenia strony są gołosłowne. Słusznie zatem, mając na uwadze treść oświadczeń zawartych w pismach skarżącego oraz formularzach PPF, referendarz sądowy uznał, że nie różnią się one w swej treści odnoszącej się do wskazywanej przez stronę sytuacji materialnej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych - wniosek skarżącego z dnia 2 czerwca 2017 r. oraz pisma strony z dnia: 3 lipca, 2 i 23 sierpnia, 15 września 2017 r. Jedyną istotną różnicą jest wskazane przez skarżącego dokonane zajęcie jego rachunku bankowego, a także zwiększone koszty utrzymania dzieci, których jednak w żaden sposób nie wykazał. Niezmienne zaś zostały oświadczenia co do ponoszonych miesięcznie wydatków na bieżące utrzymanie (koszty wyżywienia, odzieży i abonamentu telefonicznego skarżący szacuje na kwotę do ok. [...] zł, a na zakup leków przeznacza [...] zł). Zauważyć również należy, że skarżący nie uzupełnił, tak pierwotnego jak i kolejnego wniosku dokumentami i oświadczeniami, wymienionymi w wezwaniach poprzedzającym postanowienie z dnia 25 października 2016 r. Ponadto Sąd za trafny uznaje wywód referendarza sądowego, że sytuacja majątkowa skarżącego jest niewątpliwie współkształtowana przez jego małżonkę, pomimo ustanowionej rozdzielności majątkowej oraz separacji faktycznej, której pomimo wezwań, możliwości finansowe i płatnicze nie są znane. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie, brat skarżącego, z którym mieszka skarżący, niewątpliwie kształtuje jego sytuację finansową i prowadzi wspólnie z nią gospodarstwo domowe. Przez pojęcie "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" należy bowiem rozumieć stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa. Dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy w zakresie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r., o sygn. akt II FZ 87/16). Na marginesie należy także wskazać, że skarżący, pomimo wskazywania, że systematycznie spłaca ciążące na nim zobowiązania kredytowe w [...] i [...] Banku, nie uaktualnił ich aktualnego stanu. Godzi się także zauważyć, że żądanych przez referendarza dokumentów skarżący nie przedłożył także na etapie sprzeciwu, a wobec tego nie wykazał, że w jego sprawie ziściły się okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia Sądu z dnia 25 października 2016 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów postępowania. W podsumowaniu Sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że słusznie starszy referendarz sądowy uznał, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie powołał istotnych, nowych okoliczności świadczących o pogorszeniu się jego sytuacji życiowej, czy materialnej. W związku z tym zasadnie odmówił zmiany postanowienia z dnia 25 października 2016 r. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 254 § 1, art. 260 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.