I SA/Po 1093/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 stycznia 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 1093/17, oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 1093/17, starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...], w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."). Referendarz sądowy na podstawie złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów źródłowych ocenił, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Referendarz wskazał także, że skarżąca utrzymuje się z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł uzyskując zatem stały dochód i możliwość swobodnego dysponowania środkami finansowymi decydując o ich przeznaczeniu. Taka sytuacja potwierdza możliwość poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Ponadto wskazano także, iż wnioskodawczyni posiada majątek w postaci budynku mieszkalnego o znacznej wartości (według wnioskodawczyni przekracza on wartość [...] zł) który może podlegać obciążeniu choćby w niewielkim zakresie, aby uzyskać dodatkowe środki na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania sądowo-administracyjnego. W ustawowym terminie skarżąca, złożyła sprzeciw, w którym zaskarżyła wydany nakaz w całości i w tym zakresie wniosła o "oddalenie sprzeciwu", a ponadto podaje, że we wcześniejszej deklaracji nie zgłosiła, iż posiada duże zobowiązanie kredytowe i komornicze. Nie wskazała jednak wysokości tych obciążeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 7, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (por.: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 - komentarz do art. 260 P.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym zostanie przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 P.p.s.a., gdzie mowa o tym, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest zatem wyjątkiem od zasady, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Podkreślenia wymaga, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa na urzędowym formularzu stosowny wniosek (art. 252 § 2 P.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. Jednak w razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. W ocenie Sądu rozpoznającego sprzeciw, referendarz sądowy w zaskarżonym orzeczeniu rzeczowo i obszernie wyjaśnił, dlaczego nie może uwzględnić wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że referendarz sądowy trafnie podniósł, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. W obszerny sposób referendarz sądowy odniósł się do kwestii obsługi zadeklarowanych przez wnioskodawczynię zobowiązań cywilnoprawnych z tytułu "wydatków eksploatacyjno-medialnych oraz konsumenckich". Trafnie zostało to podniesione, iż samo zadeklarowanie zobowiązań finansowych nie uzasadnia twierdzenia, że są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W ocenie Sądu argumentacja zaskarżonego postanowienia jest spójna, logiczna i znajduje potwierdzenie w utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Jak trafnie wskazał referendarz sądowy warunkiem oceny zasadności przyznania wnioskowanego prawa pomocy jest wyczerpujące przedstawienie przez skarżącą opisu sytuacji materialnej i jego rodziny oraz dowodów potwierdzających stanowisko wnioskodawczyni wyrażone we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługują twierdzenia skarżącej, że w jej aktualnej sytuacji materialnej uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokajania potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne (w tym przede wszystkich kosztów leczenia, utrzymania dzieci). W tym zakresie należy podnieść, że referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo wskazał, że wysokość osiąganych przez skarżącą dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawczyni. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia