I SA/Po 11/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Barbara Koś ( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2005r. sprawy ze skargi I. H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie dotyczące obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego I. H. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/B .Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego obciążył firmę "A" - I. H. w L. (reprezentowaną przez przedstawiciela bezpośredniego - Agencję Celną "B" w P.) kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego z dnia [...].04.2002r., tj. kosztami wykonania wyceny importowanych tekstyliów przez biegłego rzeczoznawcę z Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w imieniu strony doradca podatkowy, J. C. w piśmie z dnia [...].09.2002r., żądając jego uchylenia w całości. Według strony skarżącej obciążenie jej kosztami ekspertyzy biegłego było bezzasadne i niezgodne z prawem. J.C. przedłożył wraz z odwołaniem odpis pełnomocnictwa z dnia [...].08.2002r. udzielonego mu jako pracownikowi, upoważniającego do reprezentowania firmy "A" przed organami celnymi, inspekcją celną, organami podatkowymi i egzekucyjnymi. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego J. C. przedstawił kserokopię umowy o pracę z dnia [...].08.2002 r., potwierdzającą zatrudnienie u mocodawcy na czas nieokreślony. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] adresowanym do J. C., Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 i § 2 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej oraz art. 253 § 2, 256 § 2, art. 255 i art. 262 Kodeksu celnego stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że pismem z dnia [...].09.2002 r. J. C. wniósł w imieniu strony I. H. zażalenie na postanowienie z [...].09.2002r. Do pisma dołączona została kserokopia pełnomocnictwa. Wyjaśnił ponadto, że zgodnie z przepisem art. 253 § 2 Kodeksu celnego przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim może być wyłącznie agencja celna. J. C. będący doradcą podatkowym nie może być przedstawicielem bezpośrednim strony i złożyć w jej imieniu zażalenia. Jednocześnie wskazano, że z uwagi na treść art. 31 ust. 1 pkt 2 i art. 28 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (tj. Dz. U. z 2002 r., Nr 9 poz. 86 ze zm.) doradca podatkowy wykonujący ten zawód nie może pozostawać w stosunku pracy, co oznacza, że umowa o pracę została zawarta z J. C. z naruszeniem w.w. przepisów. Ponadto wskazano, że z dyspozycji art. 255 Kodeksu celnego wynika, iż osoba dokonująca czynności bez upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, albo osoba, która dokonuje czynności w imieniu lub na rzecz innej osoby bez upoważnienia do jej reprezentowania, jest uważana zawsze za osobę działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz. Biorąc pod uwagę te okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że J. C. nie mógł wnieść skutecznie zażalenia w imieniu I. H., natomiast sam stał się stroną postępowania odwoławczego. Skargę na powyższe postanowienie złożył I. H., wnosząc o jego uchylenie w całości jako niezgodnego z prawem. Skarżący wskazał, że zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej pełnomocnikiem strony postępowania celno - administracyjnego może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Konieczność reprezentowania Spółki przez któryś z podmiotów wyliczonych taksatywnie w art. 253 § 2 Kodeksu celnego istniała jedynie w momencie dokonywania przez nią zgłoszenia przedmiotowego towaru. Ponadto podniesiono, że przepisy ustawy o doradztwie podatkowym nie wykluczają możliwości występowania przed organami celnymi doradcy podatkowego jako pełnomocnika. Ustanowiony następnie w sprawie pełnomocnik, radca prawny podtrzymał wnioski i argumentację skarżącego oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmian. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy prawne dotyczące przedstawicielstwa występujące w Kodeksie celnym są przepisami lex specialis w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, zatem nietrafne są wywody skargi wskazujące na przepis art. 137 § Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 ustawy z dnia 09.01.1997r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), ograniczający krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r. tj. w dacie składania przedmiotowego zażalenia oraz wydawania postanowienia przez organ II instancji ) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować stronę w postępowaniu przed organem celnym ma związek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest ograniczone tylko do fazy zgłoszenia celnego. W sprawie było bezsporne, że towar, będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej był przeznaczony do działalności gospodarczej, zatem z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika jasno, że J. C., mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącego będąc jego pracownikiem. Regulacje ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz. U. z 2002r., Nr 9, poz. 86 ze zm.), ograniczające możliwość zatrudniania się doradców na podstawie umowy o pracę nie oznaczają nieważności takich umów. Może to jednak narazić doradcę na odpowiedzialność dyscyplinarną przewidzianą w rozdziale 9 powołanej ustawy. Wobec powyższego zakwestionowanie przez organ celny umowy o pracę z dnia [...].08.2002r. zawartej pomiędzy I. H., a J. C. było nieuzasadnione. Na marginesie należy zauważyć, że w sytuacji gdy organ celny kwestionuje z jakichkolwiek powodów pełnomocnictwo, winien uznać iż złożone przez pełnomocnika pismo nie zostało właściwie podpisane i wezwać stronę na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego takiego pisma odwołania, zażalenia poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy znajduje się zresztą zażalenie (i odwołanie) podpisane przez I. H. (k. 67-75), który po wydaniu przez Dyrektora Izby Celnej postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia (odwołania), przesłał je temu organowi, składając własnoręczne podpisy na tych dokumentach. Uznanie w powyższych okolicznościach, iż zażalenie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu, nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 253 § 2 i 255 Kodeksu celnego. Jak podkreśla się w doktrynie, stany faktyczne objęte działaniem normy prawnej zawartej w przepisie art. 255 Kodeksu celnego obejmują głównie sytuacje, gdy osoba nieupoważniona do działania w imieniu lub na rzecz innego podmiotu, w postępowaniu celnym deklaruje (zaciąga zobowiązania celne) i działa w imieniu lub na rzecz tego podmiotu, czyli tzw. rzekome przedstawicielstwo (patrz m.in.: F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 1017). Nie powinien on być więc stosowany do swoistych przekształceń podmiotu będącego stroną postępowania celnego na etapie składania przez nią środków odwoławczych (zażaleń i odwołań), a w konsekwencji do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Ze względu na powyższe okoliczności należało uznać, że organ odwoławczy, wydając przedmiotowe postanowienie, naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 253 § 2 i art. 255 Kodeksu celnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Zażalenie strony powinno być zatem rozpoznane przez organ II instancji. Z tych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/B. Koś /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska za nieobecnego sędziego /-/T.M. Geremek