I SA/Po 1103/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów zabezpieczenia oddala skargę /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ E. Brychcy Postanowieniem z dnia 14.02.2007 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P rozpoznając wniosek dłużnika w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych z powołaniem na art. 64 § 1 i § 7 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz. U z 2005 r. , nr 229 poz.1954 / określił wysokość kosztów zabezpieczenia powstałych w związku z podjęciem czynności - zajęć zabezpieczających, przekształconych następnie w egzekucyjne w toku postępowania prowadzonego przeciwko L M - na kwotę [...] zł i kosztami obciążył dłużnika. W uzasadnieniu postanowienia podano ,że na podstawie zarządzeń zabezpieczających z 5.12.2006 roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P wszczął administracyjne postępowanie zabezpieczającego obejmujące należność wobec L M z tytułu podatku VAT za okres od marca do czerwca 2001 r. , i za sierpień do października 2001 r. i za grudzień 2001 r. w kwocie [...]-zł , i z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2001 w kwocie [...],- zł. Na podstawie powyższych zarządzeń dokonano zabezpieczenia. w.w należności poprzez zajęcie w dniu 12.12.2006 r. wierzytelności z rachunku bankowego, zajęcie ruchomości i w dniu 13.12.2006 r. zajęcie innych wierzytelności. W dniu 28.12.2006 r. wystawiono tytuł wykonawczy obejmujący należność z tytułu podatku VAT , a w dniu 2.01.2007 r. tytuł wykonawczy obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych .W związku z wygaśnięciem w dniu 22.12.2006 r. decyzji o zabezpieczeniu i wystawieniu przez wierzyciela przed upływem 14 dni od dnia wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu tytułów wykonawczych , stosownie do art. 154 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęcia zabezpieczające przekształciły się w zajęcia egzekucyjne ,a zobowiązanego obciążył obowiązek pokrycia kosztów związanych z czynnościami zabezpieczającymi. Zgodnie z art. 163 § 1 ustawy o.p.e.a. do opłat za czynności zabezpieczające stosuje się odpowiednio przepisy art. 64c jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte. W tej sytuacji organ egzekucyjny po wszczęciu postępowania egzekucyjnego naliczył koszty egzekucyjne uwzględniając odpowiednio wydatki i opłaty należne za czynności zabezpieczające. Naliczenie zaś opłat za czynności zabezpieczające następuje w taki sposób jakby czynności te zostały dokonane w postępowaniu egzekucyjnym. Wysokość kosztów wynikających z zajęć została ustalona na podstawie art. 163 § 1 i art. 64 § 7 ustawy o.p.e.a. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono szczegółowo wyliczenie kosztów egzekucyjnych przypisanych do poszczególnych tytułów wykonawczych, Odnośnie kosztów egzekucyjnych za wierzytelność dotyczącą podatku VAT koszty wynoszą [...] zł i [...] zł. Natomiast koszt za egzekucję należności podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2001 wynosi ogółem [...]- zł. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył dłużnik domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości twierdząc, że koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. W ocenie żalącego doszło na naruszenia art. 262 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego ponieważ zobowiązany nie dał wierzycielowi żadnej podstawy do przymusowego egzekwowania należności. Zdaniem żalącego nie przyczynił się do powstania kosztów egzekucyjnych ponieważ od samego początku współdziałał z wierzycielem w trakcie trwania postępowania. Tym samym nie ponosi winy w powstaniu tych kosztów i nie może być nimi obciążony. Dalej podano ,że niezwłocznie po otrzymaniu decyzji określającej zobowiązanie podatnik zwrócił się do organu egzekucyjnego o informację w jaki sposób przekazać należne kwoty pieniężne na rachunek wierzyciela, skoro jego rachunek bankowy jest zajęty .Na dowód czego przedłożył ksero swojego pisma z z 29.12.2006 r. , w którym zwrócił się do organu egzekucyjnego o zaliczenie środków finansowych zabezpieczonych na rachunku bankowym na należności podatkowe wynikających z decyzji wymiarowych w sprawie podatku VAT i podatku od osób fizycznych za rok 2001 . Dyrektor Izby Skarbowej w P postanowieniem z dnia 18.04.2007 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 i art. 144 kpa w zw. z art. 64c ustawy z 17.06.19966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U .nr 229 poz.1954 z 2005 r. / utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu opisano przebieg dotychczasowego postępowania i wskazano ,że w toku postępowania zabezpieczającego dokonano zajęć zabezpieczających wierzytelności i ruchomości. Wyjaśniono ,że zgodnie z art. 154 § 4 ustawy o.p.e.a. następuje przekształcenie z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne ,jeżeli organ egzekucyjny wystawi tytuł wykonawczy nie później niż przed upływem 14 dni od dnia wygaśnięcia decyzji w sprawie zabezpieczenia lub od dnia doręczenia upomnienia ,jeżeli doręczenie było wymagane. W niniejszej sprawie decyzje o zabezpieczeniu wygasły w dniu 22.12.2006 r. ponieważ w tym dniu wydano decyzje Dyrektora UKS określające zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizyczny i decyzję w sprawie podatku VAT. Następnie 28.12.2006 r. wystawiono tytuł wykonawczy obejmujący należność VAT , a w dniu 2.01.2007 wystawiono tytuł wykonawczy obejmujący należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu w dniu 22.12.2006 r. i wystawienie przed upływem 14 dni od dnia wygaśnięcia tytułów wykonawczych sprawiło ,że zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne, a obowiązek pokrycia kosztów obciąża dłużnika. Regułą jest ,że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego zgodnie z art. 64c §1 ustawy o.p.e.a. Wyjątki od reguły zawarte są w § 2 i § 4 art. 64c .Zachodzą one wówczas gdy tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego , kiedy koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego oraz jeżeli wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji. W niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek wyłączających regułę nie wystąpiła. Dalej dokonano sprawdzenia poprawności naliczenia kosztów egzekucyjnych uznając ,je za poprawne. W kwestii wniosku zobowiązanego z dnia 29.12.2006 r. o zaliczeniu środków zabezpieczonych na rachunku bankowym na poczet należności określonych w decyzjach wymiarowych z dnia 22.12.2006 r. podano ,że zobowiązany nie miał możliwości swobodnego dysponowania środkami znajdującymi się na zabezpieczonym rachunku. Zgodnie bowiem z art. 1a pkt.19 ustawy o.p.e.a. przez zajęcie zabezpieczające rozumie się czynności organu egzekucyjnego , w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikami majątkowymi zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego zarządzeniem zabezpieczającym. Dyspozycje zobowiązanego w zakresie rozporządzania objętymi zabezpieczeniem składnikami majątkowymi nie wiążą organu egzekucyjnego. Twierdzenie żalącego o dobrowolnym uregulowaniu zaległości podatkowej nie jest więc zgodne z prawdą. Z akt podatkowych wynika bowiem ,że bank prowadzący rachunek po otrzymaniu informacji o przekształceniu zabezpieczenia w zajęcie egzekucyjne przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę dochodzonych należności wraz z należnymi kosztami. Na powyższe postanowienie skargę do sądu za pośrednictwem pełnomocnika złożył L M domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący ponowił argumenty zawarte już w zażaleniu , a w szczególności ,że nie przyczynił się do powstania kosztów egzekucyjnych, ponieważ współpracował z wierzycielem w toku postępowania , nie uchylał się od spłaty , a tym samym nie było podstaw przymusowego egzekwowania należności. Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 262 § 1 kpa poprzez brak jego zastosowania i art. 154 § 1 ustawy o.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie ,że w niniejszej sprawie istniały okoliczności uzasadniające przyjęcie ,że brak zabezpieczenia mógłby udaremnić egzekucję. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga nie jest zasadna a zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o obowiązujące przepisy . Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest określenie kosztów postępowania zabezpieczającego. Należy przypomnieć ,że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia z 5.12.2006 r. prowadził postępowanie zabezpieczające. Wyjaśnić należy ,że zabezpieczenie zobowiązań podatkowych następuje stosownie do art. 33 §5 Ordynacji Podatkowej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji .Istotą tych regulacji jest to ,że zabezpieczenie winno mieć miejsce w przypadku ,gdy brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. W wyniku działań przyszłego zobowiązanego konieczne byłoby zastosowanie przymusowego wykonania zobowiązania. Przepisy Ordynacji Podatkowej odnoszące się do zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych należy uznać za przepisy szczególne w stosunku do przepisów działu IV ustawy o.p.e.a. Celem postępowania zabezpieczającego będzie stworzenie warunków umożliwiających wykonanie zobowiązania podatkowego .Zawsze będzie ono poprzedzać postępowanie egzekucyjne , a jego głównym celem jest zapewnienie wykonania obowiązku przyszłego zobowiązanego. Podstawową przesłanką dokonania zabezpieczenie jest nie tylko obawa, że brak mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję lecz domniemanie iż dłużnik podatkowy / niekiedy przyszły / nie wykonana w terminie zobowiązania podatkowego. Vide: W Grześkowiak "egzekucja administracyjna - monografia ,rozdział 14 . Ponieważ dłużnik nie skarżył postanowień zabezpieczających nie jest więc obecnie możliwe dokonywać oceny zasadności zabezpieczenia w kontekście istnienia przesłanek do wydania postanowienia zabezpieczającego. W ramach postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny dokonał zajęć zabezpieczających wierzytelności i ruchomości. Zgodnie z art. 163 § 1 ustawy o.p.e.a. do opłat za czynności zabezpieczenia i wydatków związanych z postępowaniem zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy art. 64c ustawy o.p.e.a jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte. Oznacza to ,że naliczenie opłat za czynności zabezpieczające następuje w taki sposób jakby czynności te zostały dokonane w postępowaniu egzekucyjnym. Przy czym obowiązek uregulowania kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem zabezpieczającym powstaje dopiero z momentem przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne. Niesporne jest ,że w niniejszym stanie faktycznym zajęcia zabezpieczające przekształciły się w zajęcia egzekucyjne w dniu 22.12.2006 r. , w związku z czym obowiązek pokrycia kosztów postępowania zabezpieczenia obciąża zobowiązanego. Nie ma racji skarżący ,że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia art. 154 § 1 ustawy o.p..e.a. W przypadku bowiem gdy dokonano zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na podstawie decyzji o zabezpieczeniu , zabezpieczenie takie trwa mimo wygaśnięcia decyzji .Zgodnie bowiem z art. 33a Ordynacji Podatkowej , decyzja o zabezpieczeniu wygasa po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego , z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego , a także z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zwrotu podatku. Wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie narusza zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - vide: Dariusz Jankowiak ,Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Komentarz 2007 , s. 874.Trafnie więc organ egzekucyjny w oparciu o art. 64c ustawy o.p.e.a obciążył kosztami postępowania zabezpieczającego zobowiązanego. Nie zachodzą bowiem żadne przesłanki wyłączające obowiązek ponoszenia tychże kosztów. Prawidłowa jest także argumentacja organu drugiej instancji ,że na podstawie art. 1a pkt.19 ustawy o.pe.a wniosek dłużnika z 29.12.2006 r. o zaliczeniu środków finansowych złożonych na zajętym koncie nie wywiera żadnych skutków. Przepis ten stanowi ,że pod pojęciem -zajęciu zabezpieczającym- rozumie się czynności organu egzekucyjnego , w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego zarządzeniem zabezpieczenia , ale które nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku. Z treści cytowanego przepisu wyraźnie wynika ,że zobowiązany w takiej formie nie mógł spełnić swojego zobowiązania podatkowego. W tej sytuacji uwagi skarżącego ,że nie dał powodu do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a tym samym do ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego nie są trafne. W ocenie Sądu faktu tego nie zmienia przedłożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 22.08.2007 r. , którym postanowiono zwrócić cześć nienależnie pobranych kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł wraz z odsetkami. Powyższe postanowienie jest efektem już dalszego toku postępowania egzekucyjnego i nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz.1270 / skargę jako nie uzasadnioną oddalił . /-/k.Nikodem /-/M.Skwierzyńska /-/E.Brychcy