I SA/Po 111/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2005r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. RJ, reprezentowany przez adwokata AJ złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że aktualnie nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi, bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem i z córką. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Dzieci skarżącego również nie posiadają majątku. Skarżący nie uzyskuje przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego, 3. podanie czy skarżący uzyskuje dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, alimenty lub renta rodzinna na dzieci itp itp.), 4. podanie czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 5. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.) i z jakich środków je ponosi, 6. podanie czy skarżący posiada samochód osobowy, jeżeli tak proszę podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, 7. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżący, jaka jest powierzchnia tego mieszkania, jeżeli skarżący wynajmuje mieszkanie to należy podać koszty najmu. RJ w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie posiada kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych. Nie uzyskuje dodatkowych dochodów, zwłaszcza z pracy dorywczej, sezonowej, rent etc. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...], przy czym [...]. Skarżący pomimo wezwania nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty związane z zakupem żywności. Oświadczył, że nie posiada samochodu osobowego, oszczędności, akcji, obligacji, udziałów w spółkach ani innej działalności gospodarczej. Choruje na [...] i z tego tytułu ponosi wydatki w wysokości ok. [...] miesięcznie. Mieszka w mieszkaniu należącym do jego siostry, zajmuje jeden pokój i partycypuje w jego utrzymaniu w kwotach wyżej wymienionych. Skarżący nie przedłożył zeznań rocznych podatkowych za [...]. W tych okolicznościach kolejnym pismem z dnia [...] wezwano skarżącego ponownie do: 1. złożenia odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], 2. podania czy skarżący uzyskuje dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, alimenty lub renta rodzinna na dzieci, zasiłek chorobowy itp.), 3. podania czy korzysta z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 4. podania z jakich środków skarżący ponosi koszty miesięcznego utrzymania. Z uwagi na niemożność doręczenia pisma, pismo było dwukrotnie awizowane w dniu [...]. Jednakże skarżący przesyłki nie podjął w terminie i wobec tego zwrócono ją nadawcy. Przesyłkę tę pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że RJ nie uprawdopodobnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnych przychodów. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy wskazał, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] miesięcznie, przy czym nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty wyżywienia. Skarżący dwukrotnie był wzywany o to, aby wskazał z jakich środków koszty miesięcznego utrzymania ponosi. Jednakże wnioskodawca tej okoliczności w ogóle nie wyjaśnił. W takiej sytuacji należy przyjąć, że skarżący posiada jakieś dodatkowe źródła dochodów, ewentualnie że posiada oszczędności, których nie ujawnił. Gdyby przyjąć inne rozumowanie skarżący nie byłby w stanie w.w kosztów ponosić. Nadto zauważyć należy, że skarżący oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi. Skarżący nie wyjaśnił w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania dzieci i z jakich środków pieniężnych swoje dzieci utrzymuje. Godzi się również zauważyć, że skarżący pomimo wezwania nie przedłożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśnił również dlaczego tych odpisów nie przedłożył. Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył w.w dokumentów i nie udzielił pełnych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jego stanu majątkowo-finansowego, wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli wnioskujący o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jego sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.