I SA/Po 1114/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Stanisław Małek WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi ZM na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia, że odwołanie to zostało wniesione z uchybieniem terminu oddala skargę /-/K.Nikodem /-/W.Zygmont /-/St.Małek WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. ustalił dla Z.M. zryczałtowany podatek dochodowy za [...] r. w kwocie [...] zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Decyzja została doręczona w dniu [...] r., a termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w P. w dniu [...] r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, pełnomocnik Z.M. wskazał, że jego mandant uchybił terminowi nie ze swojej winy, lecz z przyczyn od niego niezależnych, wskazując, że nawet przy najwyższej staranności nie mógł dokonać określonej czynności, z uwagi na nagłą ciężką chorobę, połączona z brakiem możliwości prawidłowego funkcjonowania i podejmowania decyzji. We wniosku wskazano, że Z.M. od tragicznej śmierci syna cierpi na depresję wraz z zaburzeniami lękowymi. W terminie przewidzianym do złożenia odwołania podatnik przechodził silny stan depresji połączony z załamaniem nerwowym, co uniemożliwiło mu prawidłowe funkcjonowanie, a jego zdolność percepcji była ograniczona. Stan ten minął, jak twierdzi, [...] r. Wtedy bowiem, odebrał korespondencję w sprawie - ponaglenie do zapłaty z dnia [...] r. i zwrócił się o pomoc do synowej, która zatrudniła profesjonalnego pełnomocnika. Nadto wskazano, że w toku postępowania część korespondencji była błędnie doręczana, protokół kontroli oraz wezwanie do ustosunkowania zostało doręczone nie podatnikowi, a jego sąsiadce – I.S., która przekazała korespondencję podatnikowi dopiero po jakimś czasie, uniemożliwiając mu odpowiednią reakcję oraz ustosunkowanie się. Postanowieniem z dnia [...] r., o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w P. na podstawie art. 162 § 1 i § 2, art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej O.p.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Uzasadniając swoje stanowisko organ podatkowy wskazał, że w decyzji, będącej przedmiotem odwołania, zawarto prawidłowe pouczenie o przysługującym podatnikowi prawie do złożenia odwołania w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji. Podatnikowi termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 1 Sygn. akt I SA/Po 1114/09 [...] r., a odwołanie zostało złożone przez stronę w dniu [...] r. Ponadto organ podatkowy zwrócił uwagę na treść art. 162 § 1 O.p. zgodnie z którym można przywrócić termin do wniesienia odwołania, jeżeli jego uchybienie nastąpiło bez winy podatnika. Podanie o przywrócenie terminu składa się najpóźniej w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia wraz z odwołaniem. Wniosek musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podatnika. Według Dyrektora Izby Skarbowej w P. podanie Z.M. nie odpowiadało powyższym wymogom. Zwrócił on uwagę, na fakt, że z przedłożonych przez pełnomocnika strony dwóch zaświadczeń ([...] r. oraz [...] r.) podpisanych przez K.S. - lekarza chorób płuc, pod którego opieką medyczną pozostaje podatnik od [...] r., wynika jedynie, iż jest leczony przewlekle z powodu nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu II oraz przerostu gruczołu krokowego. Ponadto lekarz oświadczył, że w przeszłości podatnik przeżył dwa załamania nerwowe związane z chorobą żony i tragiczną śmiercią syna. W oświadczeniu z dnia [...] r. synowa podatnika oświadczyła, że w okresie od końca [...] r. do pierwszych dni [...] r. zauważyła u swojego teścia pogorszenie stanu zdrowia i nawrót załamania nerwowego, które objawiało się utrudnionym z nim kontaktem. W ocenie organu, w świetle powyższych dowodów nie ma podstaw do twierdzenia, iż dolegliwości zdrowotne podatnika mogły mieć gwałtowny charakter przez okres [...] dni. Zdaniem organu odwoławczego, strona nie uprawdopodobniła, ze uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W skardze z dnia [...] r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Z.M. zarzucił naruszenie art. 162 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie, mimo zaistnienia przewidzianych tym przepisem przesłanek zobowiązujących organ do przywrócenia terminu do złożenia odwołania, czym naruszono prawo odwołującego się do zaskarżenia decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W jego ocenie we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wykazał, że wszystkie przesłanki zostały spełnione. Z.M. wysoce uprawdopodobnił, że uchybił terminowi nie ze swej winy, przedkładając stosowne zaświadczenia lekarskie. Charakter choroby podatnika uniemożliwia prawidłową reakcję, z uwagi na ograniczoną świadomość co do oceny otaczającej go rzeczywistości. Poza argumentacją przedstawioną wcześniej w sprawie pełnomocnik zaznaczył, że do przywrócenia terminu wymagane jest uprawdopodobnienie braku winy, a nie jej udowodnienie. Na 2 Sygn. akt I SA/Po 1114/09 poparcie swojego stanowiska strona skarżąca powołała się na wyroki: WSA z dnia 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, WSA z dnia 03 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/GI 1475/08, WSA z dnia 09 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 354/02. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wyjaśnił też, że korespondencja została doręczona prawidłowo skarżącemu. Z dowodu doręczenia znajdującego się w aktach sprawy wynika, że korespondencję doręczono pełnoletniemu domownikowi - kuzynce I.S.. Dyrektor Izby Skarbowej w P. na poparcie swojego stanowiska powołał się na wyrok WSA z dnia 02 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1785/07. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że przesłanką obiektywną przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest podeszły wiek skarżącego oraz stwierdzone u niego choroby. Pełnomocnik przyznał, że wprawdzie brak jest zaświadczenia lekarskiego, które potwierdzałoby depresję, ale w jego ocenie jest ona uprawdopodobniona, jako skutek śmierci żony i syna. Pełnomocnik podkreślił, że skarżący w postępowaniu wymiarowym brał czynny udział i bez racjonalnych powodów nie zaniechałby wniesienia odwołania. Ponadto jego zdaniem przyczyna nie wniesienia odwołania ustała dopiero [...] r., kiedy to pełnomocnik mógł zająć się sprawą. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje : Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy -art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie prawidłowo została rozstrzygnięta przez organ podatkowy kwestia wniosku skarżącego o przywrócenie 3 Sygn. akt l SA/Po 1114/09 terminu. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] r. doręczono stronie [...] r. Upływ czternastodniowego terminu nastąpił w dniu [...] r., a odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione dopiero w dniu [...] r. i to wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zatem należało stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. art. 223 § 2 pkt 1 O.p., która to okoliczność pozostaje w sprawie bezsporna. Natomiast stosownie do przepisu art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że wniesienie środka odwoławczego w terminie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Innymi słowy, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. We wniosku o przywrócenie ww. terminu pełnomocnik powołał jako przyczynę jego uchybienia stan psychiczny podatnika. W tym stanie rzeczy należy się odnieść do zaświadczeń lekarza skarżącego znajdujących się w aktach podatkowych sprawy - z dnia [...] r. oraz [...] r., z których wynika, że skarżący pozostaje pod opieką lekarza chorób płuc K.S. od [...] r. Jest on leczony przewlekle z powodu nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu II oraz przerostu gruczołu krokowego. Ponadto lekarz oświadczył, że w przeszłości podatnik przeżył dwa załamania nerwowe związane z chorobą żony i tragiczną śmiercią syna. Był płaczliwy, rozkojarzony, często zapominał brać leki. Z zaświadczeń i oświadczenia synowej skarżącego nie wynika natomiast, że skarżący nie był zdolny do prowadzenia własnych spraw w terminie do wniesienia odwołania. Zauważyć ponadto należy, że nie zawsze samo powoływanie się na chorobę czyni miarodajnym twierdzenie strony, iż uchybienie terminu było przez nią niezawinione. Spełnienie wymogu uprawdopodobnienia 4 Sygn. akt I SA/Po 1114/09 okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu następuje, jeżeli zostaną przytoczone okoliczności uzasadniające ten wniosek zarówno merytorycznie, tj. wskazując na brak winy strony w uchybieniu terminu, jak i pod względem formalnym. Uprawdopodobnienie jest tylko wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu. Nie oznacza jednak, że może w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie zwalnia zatem strony od obowiązku udowodnienia istnienia powoływanych okoliczności oraz wykazania, że z powodu niemożliwych do przezwyciężenia - nie zaś jedynie utrudnionych - nie mogła ona dokonać czynności w terminie bez swojej winy. W ocenie Sądu, pełnomocnik, powołując się na zdiagnozowaną u skarżącego depresję z zaburzeniami lękowymi, nie uprawdopodobnił braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienie odwołania od decyzji z dnia [...] r. Pełnomocnik nie uprawdopodobnił bowiem, iż stan chorobowy skarżącego, który występował w [...] r. i został stwierdzony w zaświadczeniu wydanym przez lekarza chorób płuc K.S., występował również w terminie przewidzianym do wniesienia odwołania oraz że był on tego rodzaju, iż uniemożliwiał stronie działanie z rozeznaniem. Nadmienić należy też, że skarżący mając świadomość własnych dolegliwości mógł zwrócić się o ustanowienie dla niego pełnomocnika jeszcze przed wydaniem decyzji, będącej przedmiotem odwołania, co pozwalałoby na przyjęcie, że w sposób należyty zadbał o własne interesy. Analizując treść decyzji organu pierwszej instancji należy stwierdzić, że od czasu rozpoczęcia kontroli skarbowej w [...] r., w sprawie dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za rok [...] do [...] r. tj. do dnia wydania decyzji, podatnik nie tylko nie powoływał się na swoją chorobę, ale czynnie uczestniczył w prowadzonym postępowaniu przez organ kontroli skarbowej, składając wyjaśnienia, oświadczenia, usprawniając to postępowanie poprzez np. upoważnienie banku do udostępniania organowi podatkowemu historii rachunku bankowego, na co wskazał sam pełnomocnik skarżącego. Powołane okoliczności pozwalają zatem na uznanie, że wskazana we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczność dotycząca choroby skarżącego, podniesiona została na użytek postępowania podatkowego. Skoro depresja nie jest chorobą o jednolitym nasileniu objawów wpływających na świadomość chorego, to w przypadku, gdyby skarżący cierpiał na tę dolegliwość, należałoby uprawdopodobnić, że w terminie przewidzianym do złożenia odwołania i później tj. do [...] r. nie mógł on podejmować żadnych działań. Podobny pogląd wyrażono w wyroku WSA w Poznaniu z 5 Sygn. akt I SA/Po 1114/09 dnia 02 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1765/07. W niniejszej sprawie samo oświadczenie synowej, że zauważyła u skarżącego pogorszenie stanu zdrowia, nawrót załamania nerwowego, które objawiało się utrudnionym kontaktem ze skarżącym, jest niewystarczające. Odnośnie zarzutu błędnego doręczenia korespondencji przez organ podatkowy pierwszej instancji należy wyjaśnić, że z akt sprawy wynika, że protokół z dnia [...] r. i zawiadomienie z dnia [...] r. o siedmiodniowym terminie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego zostały doręczone na adres skarżącego w dniu [...] i [...] r. dorosłemu domownikowi I.S. (kuzynce), która podjęła się oddać przesyłkę adresatowi. Zgodnie z art. 149 O.p. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Doręczenie zastępcze opiera się na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Jednakże należy stwierdzić, że wskazana okoliczność nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Z tych przyczyn, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. /-/ K. Nikodem /-/ W. Zygmont /-/ S. Małek