I SA/Po 1123/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku DC o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi DC na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów poniesionych przez płatnika postanawia: oddalić wniosek. Skarżący DC pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że z jednego świadczenia emerytalno-rentowego utrzymuje oprócz siebie niepracującą zawodowo żonę oraz dwójkę małoletnich dzieci uczących się w szkole podstawowej w wieku [...] lat. Małżonka jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca podał, że nie otrzymują żadnej pomocy materialno-finansowej ze strony krewnych. Skarżący podał, że rodzice jego, jak i jego żony nie żyją, bracia wnioskodawcy i bracia jego żony mają własne rodziny. Skarżący podał, że nie korzystają z pomocy opieki społecznej z uwagi na wysokość dochodu w przeliczeniu na jedną osobę. Skarżący podał, że dzieci często chorują. Córka i syn wymagają stałego leczenia, syn podlega rehabilitacji. Syn był leczony w szpitalu. Skarżący podał, że w dniu [...] w drodze do pracy uległ wypadkowi. Obecnie ma kłopoty z poruszaniem się o własnych siłach, wymaga stałej rehabilitacji i leczenia. Wnioskodawca wskazał, że ma trwały uszczerbek na zdrowiu, jest inwalidą zaliczanym do [...] grupy. Codziennie skarżący bierze lekarstwa. Wnioskodawca podał, że w miarę możliwości uzależnionych od zasobów finansowych korzysta z zabiegów fizjoterapeutycznych i okresowych wyjazdów do sanatorium. Wnioskodawca podał, że nie stać go na adwokata. Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z synem. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada domu, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości. Skarżący we współwłasności z żoną posiada mieszkanie własnościowe o pow. [...] m2, wartość w stanie deweloperskim przy zakupie w [...] . Mieszkanie zostało kupione za odziedziczone w spadku po zmarłych rodzicach pieniądze. Skarżący podał, że we współwłasności z żoną posiada lokaty terminowe na łączną kwotę [...] założone za odziedziczone w spadku po zmarłych rodzicach pieniądze. Skarżący razem z żoną posiadają ubezpieczenie na życie z funduszem kapitałowym [...]. Polisa została założona za odziedziczone w spadku pieniądze. Wnioskodawca nie posiada wierzytelności. Skarżący razem z żoną posiada samochód osobowy marki S, rok prod. [...], wartość samochodu w dniu zakupu w [...]. Samochód został kupiony za oszczędności skarżącego pochodzące z jego pracy zawodowej. Małżonka nie pracuje zawodowo, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Dzieci od niedawna objęte są programem 500+. Wnioskodawca powtórzył, że cały majątek objęty jest małżeńską wspólnotą. Majątek ten w głównej mierze odziedziczony został w spadku po jego zmarłych rodzicach. Niewielki wkład stanowią oszczędności pochodzące z jego prawie [...]-letniej pracy zawodowej. Majątek stanowi zabezpieczenie rodziny na wypadek różnych sytuacji losowych w życiu. Skarżący oświadczył, że z tytułu emerytury z przyznaną [...] grupą inwalidzką uzyskuje dochód netto w wysokości [...], skarżący otrzymuje na dzieci po [...] z programu 500+. Wnioskodawca podał, że czynsz za mieszkanie wraz z opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynosi [...] miesięcznie. Prognozowana opłata za energię elektryczną miesięcznie wynosi [...], opłata za gaz ok. [...] miesięcznie. Wnioskodawca podał, że podatek od nieruchomości na rok wynosi [...], przegląd techniczny samochodu [...] na rok, ubezpieczenie pojazdu przeszło [...] na rok, wyprawka szkolna córki ok. [...] na rok, wyprawka szkolna syna ok. [...] na rok, lekarstwa dla wnioskodawcy ok. [...] miesięcznie, ubezpieczenie szkolne dzieci [...] na rok. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia stwierdzić należy, że nie wykazał on przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, t.j. w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazać bowiem należy, że ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i z dziećmi w wieku [...] lat. Skarżący uzyskuje dochodów z tytułu emerytury w wysokości [...], otrzymuje na dzieci po [...] z tytułu programu 500+. Żona skarżącego nie pracuje, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku. Skarżący we współwłasności z żoną posiada mieszkanie o pow. [...] m2, polisę ubezpieczeniową na życie z funduszem kapitałowym na łączną kwotę [...], lokaty terminowe na łączną kwotę [...] oraz samochód osobowy marki S z [...]. W ocenie starszego referendarza sądowego skarżący z posiadanych oszczędności, które - jak oświadczył - wynoszą [...], jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie, t.j. koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie przyjęto, że posiadanie majątku w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 14.10.2004r., sygn. akt FZ 466/04, niepubl., z 21.02.2005r., sygn. akt FZ 610/04, niepubl., z 25.10.2012r., sygn. akt I OZ 806/12 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wcześniej wskazano prawo pomocy udzielane jest osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodu i bez majątku. Natomiast skarżący do grona takich osób nie należy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.