I SA/Po 1124/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie as. sąd. WSA Roman Wiatrowski As.sąd.WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok. oddala skargę /-/S.Widłak /-/J. Małecki /-/R. Wiatrowski I SA/Po 1124/08 UZASADNIENIE KM jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w miejscowości S, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [..], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. Decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy, w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwały Rady Miejskiej Gminy w sprawie ustalenia stawek i zwolnień w podatku od nieruchomości, ustalił K M podatek od nieruchomości za [...] w wysokości [...] zł. Podstawą ustalenia tej wysokości była powierzchnia budynków: 1) związanych z prowadzeniem działalności – [..]m2, 2) pozostałych – [...] a także gruntów: 3) związanych z prowadzeniem działalności – [...] 4) pozostałych – [...] oraz 5) zadrzewionych i zakrzewionych – [...]. Dla poszczególnych kategorii zastosowano stawki podatkowe od jednego m2: [...]. Termin zapłaty tak określonego podatku został ustalony w [...] ratach na dzień [...]. W odwołaniu z dnia [...] KM wniósł o uchylenie powyższej decyzji co do budynków oraz gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – w łącznej wysokości [...]. W uzasadnieniu wskazał, że budynki ze względu na dewastację nie spełniają warunków uznania ich za budynki o charakterze działalności gospodarczej. Wskazał ponadto, że budynki znajdują się w stanie budowy. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, że w toku przeprowadzonego postępowania organ podatkowy podjął właściwe ustalenia stanu prawnego i faktycznego oraz wydał właściwą decyzję wymiarową, a zastosowanie w zaskarżonej decyzji stawek podatkowych w podatku od nieruchomości jak od gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą i pozostałych budynków, jest prawidłowe. Wskazało również, że podatnik od samego początku nabycia gruntów i budynków w [...] roku posiada zaległości podatkowe dotyczące tego przedmiotu opodatkowania zabezpieczone hipoteką i kolejnymi tytułami wykonawczymi. Organ wskazał, że zasadniczym kryterium decydującym o uznaniu przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości jako związanych z działalnością gospodarczą (art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), jest ich posiadanie przez przedsiębiorcę, który jest związkiem o charakterze formalnym i co do zasady nie jest istotne czy przedsiębiorca grunty, budynki i budowle faktycznie wykorzystuje dla celów działalności gospodarczej, z wyjątkiem przypadku bieżącej, a przy tym stałej ("nie jest i nie może być") przeszkody spowodowanej względami technicznymi. Wyłączenie dotyczy przedmiotów opodatkowania, które zarówno nie są, jak również nie mogą być w przyszłości wykorzystywane na działalność gospodarczą. Wobec braku definicji pojęcia "względy techniczne" w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, oraz odwołania, w art. la ust. 1 pkt 1 i 2 w zakresie pojęcia budynku i budowli, bezpośrednio do przepisów prawa budowlanego uznał, że w kompetencji organu podatkowego nie leży ocena stanu technicznego budynku czy budowli, jak również zaklasyfikowanie obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii obiektów, o których mowa w przepisach prawa budowlanego. Brak możliwości wykorzystywania przedmiotów opodatkowania ze względów technicznych, zarówno w chwili obecnej, jak i w przyszłości, powinien zostać potwierdzony przez właściwy organ administracji budowlanej. W związku z powyższym, wyłączenie np. budynku z kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej może nastąpić na podstawie przepisów prawa budowlanego. Sytuacja taka będzie miała miejsce w szczególności, w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 68 ustawy - Prawo budowlane decyzji o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania całości lub części budynku ze względu na jego zły stan techniczny. W przypadku budynków i budowli wyłączenie ich z kategorii przedmiotów związanych z działalnością gospodarczą powinno nastąpić również w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Skargę na powyższą decyzję wniósł K M, wnosząc o jej uchylenie w całości i skierowanie do ponownego rozparzenia. W uzasadnieniu wskazał, że od [...] obiekt stanowiący jego własność nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych, co jest faktem powszechnie znanym, bowiem budynki i zabudowania znajdują się w stanie krytycznym, brak jest zasilania prądem, zaplecza sanitarnego, posadzki i podłogi są w 80 % uszkodzone , całość nie spełnia norm BHP, sanitarnych, ochrony przeciwpożarowej, kompleks wymaga generalnego remontu. Wskazał, że po dokonaniu zakupu obiektu, przystąpił do remontu nieruchomości, który nie został do dnia dzisiejszego zakończony. W piśmie procesowym z dnia [...] pełnomocnik skarżącego podniosła, iż wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ II – ej instancji nie jest konieczne, aby zły stan techniczny budynku potwierdzony został przez organy administracji budowlanej. Wg pełnomocnika organy podatkowe same uprawnione są do przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu technicznego nieruchomości. W niniejszej sprawie w ocenie autorki pisma organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i nie przeprowadziły w sposób właściwy postępowania dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawa prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ppsa). Zgodnie z art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Należy mieć na względzie, że "podstawą orzekania sądu jest materiał zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami obydwu instancji, przy czym przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację stanowiącą dowód przeprowadzonych, przez organy administracyjne i strony, czynności prawnomaterialnych i procesowych pozwalających na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych w sprawie przez organy prowadzące postępowanie administracyjne, jak również ocenę zarzutów zawartych w skardze i w rezultacie kontrolę zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia." (tak WSA, wyrok WSA z dnia [...], sygn. [...], LEX nr 357507) Kontrola orzeczenia organu podatkowego pod względem jego zgodności z prawem dokonywana jest zatem w oparciu o materiał zgromadzony przed organami obu instancji. Podkreślić przy tym należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie jest związany granicami skargi. Zgodnie z przepisami zawartymi w Dziale IV Ordynacji podatkowej organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). W ramach realizacji tego obowiązku organy podatkowe są zobowiązane w myśl art. 187 § 1 O.p. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie zgodnie z art. 191 O.p. dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność zastała udowodniona. Organ jako dowód może dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p). Z artykułu 188 Ordynacji Podatkowej wynika nadto, iż strona może złożyć żądanie przeprowadzenia dowodu, które to żądanie organ winien uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Przenosząc powyższe zasady na grunt niniejszej sprawy, Sąd dokonał oceny prawidłowości zastosowania przez organy podatkowe norm prawnych wynikających z przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w ustalonym na dzień wydania decyzji stanie faktycznym. Jednocześnie powołane zasady prawa postępowania przed sądami administracyjnymi stały się podstawą nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego. W ocenie Sądu skarga złożona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgłoszone przez K M argumenty ekonomiczne związane ze sposobem i zakresem prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od narzuconych przepisami prawa zasad opodatkowania. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie, wobec sposobu regulacji dotyczącej zakresu i przedmiotu opodatkowania określonego w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) ogranicza się do rozstrzygnięcia znaczenia pojęcia wyłączenia spod działalności gospodarczej. Na początku wskazać należy na definicje zawarte w przepisie art. 1 a powołanej ustawy. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy, budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach; Przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych (art. 1 a ust. 1 pkt 3). Działalność gospodarcza to natomiast działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2 (art. 1 a ust. 1 pkt 4). W toku postępowania nie poddano w wątpliwość, że skarżący jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, a opodatkowane nieruchomości prowadzeniu działalności tej służą. Ustawa zawiera również w art. 5 delegację do ustalenia stawek podatku dla poszczególnych rodzajów nieruchomości dokonując jednocześnie podziału nieruchomości na kategorie i określając maksymalną kwotę podatku dla każdej z nich. Słusznie uznał organ odwoławczy, że warunkiem opodatkowania stawką właściwą dla nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej jest samo władanie gruntem przez podmiot prowadzący taką działalność, jeśli nie zachodzą okoliczności wyłączające wskazane w przepisie art. 1 a ust. 1 pkt 4 ustawy. Podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą jest skarżący. W sprawie spełniona jest zatem przesłanka pozytywna co do określenia rodzaju nieruchomości i zastosowania właściwej stawki podatkowej. Przedmiotem rozważań jest zatem zaistnienie przesłanki negatywnej – tj. czy "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych". Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia "względów technicznych", a doktryna również nie wypracowała spójnej definicji tego określenia. Z regulacji zawartej w powołanym przepisie wynika, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W doktrynie podkreśla się, że ustawodawcy z całą pewnością chodziło, nie o przyczyny techniczne leżące po stronie przedsiębiorcy, ale te związane z danym przedmiotem opodatkowania, a zatem obiektywne okoliczności natury technicznej uniemożliwiające wykorzystanie go do celów konkretnej działalności prowadzonej przez dany podmiot (komentarz do art. 1a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - M. Rusinek). Problematyka wyłączenia spod opodatkowania stawką podatkową właściwą dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej była również wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Przede wszystkim nie ulega wątpliwości, że okoliczność, iż przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, powinna być wykazana przez przedsiębiorcę (por. wyrok NSA z dnia [...], [...], LEX nr 339937). Kwestią sporną pozostaje, w jaki sposób należy oceniać czy "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych". Należy w tym miejscu podzielić należy zarzuty skargi i powołać wyroki NSA z dnia [...] (sygn. [...]) oraz z dnia [...], (sygn. I[...]) gdzie stwierdzono, iż z przepisu art. 1a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie wynika, że jedynym uprawnionym organem do stwierdzenia stanu technicznego budynku są właściwe organy administracji budowlanej, oraz że dla uznania zaistnienia przesłanki "względów technicznych" strona winna taką decyzję posiadać. Podobne stanowisko zajął WSA w wyroku z dnia [...], (sygn. [...], LEX nr 343465), stwierdzając, iż nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organów podatkowych, że tylko decyzja organów nadzoru budowlanego jest podstawą do wykazania, że w budynku nie może być ze względów technicznych prowadzona działalność gospodarcza. Takiego wymogu nie ma bowiem w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok NSA z dnia [...], w sprawie o sygn. [...] / LEX nr 193364, w którym sąd ten wypowiedział pogląd, że "wyłączenie z zakresu przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i - jednocześnie - nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zdarzenie niezależne od podatnika oraz, że sytuacja taka będzie miała miejsce w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o opróżnieniu, bądź o wyłączeniu z użytkowania budynku ze względu na jego zły stan techniczny" również nie wskazuje, że orzeczenie organu administracji budowlanej stanowi wyłączną podstawę uznania przedmiotu za niezdatny do wykonywania działalności gospodarczej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, iż orzeczenie organu budowlanego nie jest jedyną podstawą takiego wyłączenia. Orzeczenia organu nadzoru budowlanego stanowić może jedną z takich okoliczności. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, gdy pomimo braku formalnego orzeczenia, faktyczny stan obiektu kwalifikuje go do takiego wyłączenia. Jak wskazano jednak wyżej, sąd administracyjny ocenia zgodność zaskarżonej decyzji z prawem według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie, w tym składane przez skarżącego oświadczenia o ograniczaniu zakresu działalności oraz podejmowanych remontach muszą podlegać ocenie przy rozstrzygnięciu organu podatkowego. Okoliczność, że jak wskazuje skarżący, podejmuje prace remontowe (przedłużające się ze względu na zły stan techniczny budynków oraz brak środków na ich kontynuowanie) wskazuje, że skarżący zamierza prowadzić w tych budynkach dalszą działalność. Okoliczność natomiast, że jak ustalono w toku postępowania, zmniejszanie powierzchni tych budynków następowało stopniowo w okresie, kiedy skarżący jest ich właścicielem, dowodzi, że działalność w nich prowadził albo, iż faktyczne wyłączenie spod działalności ma charakter przemijający. Jednocześnie podważa to twierdzenie skarżącego, że zły stan techniczny ma charakter trwały od czasu nabycia nieruchomości. Nadto zauważyć należy, iż podatnik, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie przedstawił a trakcie toczącego się przed organami podatkowymi postępowania żadnych dowodów potwierdzających prawdziwość zgłaszanych twierdzeń w zakresie stanu technicznego budynków uniemożliwiającego wykorzystywanie ich dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Przytoczony wyżej przepis art. 188 Ordynacji Podatkowej nakładałby na organy podatkowe ewentualną konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyłącznie w przypadku składania stosownych wniosków przez skarżącego. W niniejszej sytuacji zarzut niedopełnienia przez organy podatkowe obowiązku uzupełnienia postępowania jest nieuzasadniony, albowiem organy słusznie oparły się na oświadczeniach podatnika wyciągając z nich uprawnione wnioski. Z tych względów, uznając skargę za bezzasadną, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/ Sz.Widłak /-/ J.Małecki /-/ R.Wiatrowski