I SA/Po 1130/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 04 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego lub ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi EM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: 1. zwolnić EM od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla EM radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, 3. oddalić wniosek EM o ustanowienie adwokata. Skarżący EM pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego lub ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że zaległość powstała z tytułu podatku od zbycia akcji i umorzenia części kredytu bankowego. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że kwotę ze zbycia akcji przeznaczył na spłatę spadkobierców, którzy razem z nim te akcje odziedziczyli, na spłatę kredytu oraz na zadatek i remont nieruchomości, którą chciał nabyć. Skarżący podał, że zamierzał zapłacić podatek z kwoty uzyskanej z tytułu sprzedaży nieruchomości, którą posiada. Jednakże z winy osób, które zamierzały tę nieruchomość kupić, nie doszło do zawarcia umowy, a tym samym nie doszło również do nabycia innej, mniejszej nieruchomości przez skarżącego. Tym samym przepadł wpłacony przez wnioskodawcę na jej zakup zadatek oraz kwota wyłożona na remont. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, posiada dom o pow. [...] m2 na działce gruntu o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Skarżący podał, że nieruchomość nie przynosi zysków lecz generuje koszty (opał, media itp.). Nie może jej również zbyć wobec obciążenia hipotecznego. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która została jemu przyznana na okres do [...] w kwocie [...] brutto. Wnioskodawca podał, że choruje. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie złożył jeszcze zeznania podatkowego za [...] i wobec tego do pisma załączył jedynie zeznanie roczne podatkowe za [...]. Wnioskodawca podał, że posiada rachunek bankowy w A, nie posiada natomiast innych rachunków bankowych. Skarżący wyjaśnił, że ponosi następujące koszty miesięcznego utrzymania: [...]. Skarżący podał, że ma zaciągnięty kredyt hipoteczny w B zaciągnięty na spłatę zachowku z otrzymanej w spadku nieruchomości oraz wcześniejszych kredytów bankowych związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, obecnie prowadzona jest restrukturyzacja umowy kredytowej z uwagi na brak możliwości spłaty. Skarżący podał, że do chwili ewentualnego otrzymania dalszej renty zmuszony jest korzystać z pomocy rodziny i przyjaciół. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Z uwagi na stan zdrowia nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. Poza domem i działką gruntu nie posiada innych nieruchomości. Skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] wniósł o przedłużenie renty, do chwili obecnej wniosek jego nie został rozpoznany. Do pisma załączył zeznanie roczne podatkowe za [...], z którego wynika, że z tytułu renty uzyskał dochód w wysokości [...], z innych źródeł w wysokości [...]. Załączył również wyciąg z rachunku bankowego za okres [...], z którego wynika, że w w.w okresie na ten rachunek wpływały jedynie środki z tytułu świadczenia ZUS w wysokości [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia tych kosztów. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca w okresie do [...] miał przyznaną rentę, obecnie ubiega się o przedłużenie świadczenia z tytułu renty. Z oświadczeń skarżącego wynika, że choruje i że trudno stawać mu przed Sądem. Wnioskodawca posiada dom o pow. [...] m2 na działce gruntu o pow. [...] m2. Nieruchomość ta obciążona jest kredytem hipotecznym. Skarżący podał, że kredyt zaciągnął na spłatę pozostałych spadkobierców oraz na spłatę innych kredytów, które zaciągnął w okresie, gdy prowadził działalność gospodarczą. Wnioskodawca poza w.w nieruchomością nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, samochodów osobowych. Reasumując wskazać należy, że skarżący wykazał, że znajduje się w trudnej sytuacji, zatem zasadne jest przyznanie jemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Jednocześnie zauważa się, że oddalono wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata, gdyż ustanowienie radcy prawnego i adwokata są alternatywnymi formami pomocy udzielanej w ramach prawa pomocy i nie jest konieczne ustanawianie dwóch pełnomocników z urzędu, aby zapewnić należytą reprezentację skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.