I SA/Po 1135/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie nieuznania zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu 2 grudnia 2008r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że odpis zażalenia w załączniku jest uzasadnieniem wniosku. Dodał, że trwa spłata zaległości, jak również rozpatrywanie nowych wniosków. Złożony został również wniosek o przeprowadzenie mediacji. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z trójką dzieci. Wskazał, że posiada dom w budowie o powierzchni około [...] m2 na działce gruntu o pow. [...] m2. Żona skarżącego posiada ½ domu, który nabyła w drodze spadku. Oświadczył, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Osiemnastoletnia córka skarżącego uczy się w Liceum [...] i nie pracuje. Również młodsze dzieci nie uzyskują żadnych dochodów. Żona skarżącego natomiast od 9 października 2007r. prowadzi działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza żony jest już dochodowa i uzyskane środki zostały wykorzystane na spłatę części zaległości. Na wezwanie z dnia 9 grudnia 2008r. R. Z. w odpowiedzi z dnia 30 grudnia 2008r. wskazał, że nie obsługuje rachunku firmowego. Zarówno on jak i jego żona lokat bankowych i środków dewizowych nie posiadają. Z uwagi na rozdzielność majątkową z żoną skarżący nie wie jaki jest stan kont bankowych należących do jego małżonki. Skarżący oświadczył, że na miesięczne wydatki przeznacza kwotę [...] w tym: [...] najem, czynsz, woda, energia elektryczna, abonament RTV i kablówka, [...] telefon komórkowy , [...] koszty obsługi pojazdu, w tym paliwo, [...] ubezpieczenie ZUS + koszty leczenia, [...] rata leasingowa. Wskazał, że jego żona posiada samochody firmowe: [...], rok produkcji [...], wartość rynkowa ok. [...] oraz [...], rok produkcji [...], wartość rynkowa ok. [...]. Wnioskodawca posiada natomiast jeden samochód ciężarowy w leasingu [...], rok produkcji [...], wartość rynkowa ok. [...]. Umowa leasingowa została zawarta na okres do grudnia 2009r. Oświadczył, że ułamkowa część dokonywanych wpłat na spłaty zaległości podatkowych to kwota, po przeliczeniu na miesiące, [...]. Zaplanowana kwota jednorazowej wpłaty na poczet zaległości podatkowych przewidziana jest w wysokości [...], gdzie wpłata zostanie dokonana na konto Urzędu Skarbowego P.- J. najpóźniej do dnia 10 stycznia 2009r. Poza dochodami uzyskiwanymi z działalności gospodarczej żadnych innych dodatkowych dochodów nie posiada. Z pomocy opieki społecznej skarżący nie korzysta. Skarżący oświadczył również, że nieruchomość, którą posiada, została wyceniona na kwotę szacunkową około [...]. Do pisma załączył kserokopię zeznania rocznego podatkowego za 2006 i 2007r., kserokopie zestawień rocznych za miesiące od stycznia do października 2008r. oraz kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący posiada bowiem majątek nieruchomy (dom w budowie i działkę gruntu – szacunkowa wartość nieruchomości [...]), który może być źródłem finansowania kosztów sądowych. Również żona skarżącego posiada ½ udziału w domu i działce gruntu nabytego w drodze spadku oraz dwa samochody firmowe: marki [...], rok prod. [...] o wartości około [...] oraz [...], rok prod. [...] o wartości około [...]. Ponadto na szczególną uwagę skarżącego zasługuje fakt, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, o czym świadczą przychody osiągane w ostatnich latach, t.j. w 2006r. w wysokości [...], w 2007r. w wysokości [...] oraz za miesiące od stycznia do października 2008r. w wysokości [...] i wobec tego nie ulega wątpliwości, iż dysponuje środkami finansowymi. Ponadto skarżący oświadczył, że do dnia 10 stycznia 2009r. dokona wpłaty do Urzędu Skarbowego w wysokości około [...]. Zatem wnioskodawca – jako profesjonalny przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą i należycie dbający o swoje interesy – powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych czy sądowoadministracyjnych i w związku z tym czynić konieczne oszczędności na ten cel, a nie liczyć na kredytowanie w tym zakresie z funduszy Skarbu Państwa. Na uwagę skarżącego zasługuje także, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę, że zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki wynoszą około [...], przy czym nie podał kosztów wyżywienia, środków czystości i ubrania dla pięcioosobowej rodziny. Skarżący powinien był zatem poczynić wpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości [...], może ubiegać się o taką pomoc. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że R.Z. nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Z tych względów na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek