I SA/Po 1141/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Małecki NSA Maria Skwierzyńska Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe Spółki oddala skargę /-/ M.Skwierzyńska /-/ K.Pawlicki /-/ J.Małecki Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy P. określił "A" Sp. z o. o. w P. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres od maja do sierpnia 2004r. w kwocie [...]zł. Powyższe rozstrzygnięcie stało się ostateczne w dniu [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy P., działając w oparciu o m.in. art. 116 Ordynacji podatkowej, orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. B. – Prezesa Zarządu w/w Spółki – za zaległości podatkowe tejże Spółki za okres od maja do sierpnia 2004r. w zakresie podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł, obejmującej kwotę podatku – [...] zł oraz odsetki ustawowe od zaległości [...]zł . W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...]r. Wójt Gminy P. wystąpił do Sądu Rejonowego w W. z wnioskiem o dokonanie wpisu hipoteki celem zabezpieczenia należności podatkowych (wpisu dokonano [...] 2004 r.). Wierzyciel w dniu [...] r. wystawił tytuł wykonawczy na VII i VIII ratę podatku od nieruchomości za rok 2004 na łączną kwotę [...]zł i skierował tytuł wykonawczy do Komornika Skarbowego w W. celem przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Po dokonanych czynnościach przez organ egzekucyjny, Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...]r. wydał postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego ponieważ prowadzona egzekucja okazała się całkowicie bezskuteczna, gdyż zobowiązany nie posiada żadnego majątku, do którego można by prowadzić postępowanie egzekucyjne. Podatnik posiada zgłoszony rachunek bankowy, na którym brak jakichkolwiek obrotów. Podatnik nie posiada wierzytelności, ruchomości oraz środków transportowych podlegających zajęciu. W dniu [...] r. organ podatkowy wystąpił ponownie o przeprowadzenie egzekucji, wystawiając z tą samą datą tytuł egzekucyjny na kwotę [...] zł. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał akta sprawy dotyczące "A w P." sp. z o. o., w celu dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. W związku z prowadzoną przez Komornika Sądowego w W. egzekucją z nieruchomości i wyznaczoną na [...]r. licytacją, organ podatkowy przyłączył się do prowadzonej egzekucji. W dniu [...]r. odbyła się skuteczna licytacja nieruchomości. Wójt Gminy P. zgłosił swoje wierzytelności, jednak kwota uzyskana z licytacji nieruchomości nie wystarczyła na zaspokojenie zaległości podatkowej. Wierzyciel otrzymał postanowienie z dnia [...] 2007 r. Sądu Rejonowego w W. o podziale sumy uzyskanej z licytacji. Wierzytelność Gminy P. znajdowała się w kategorii nr 5. Komornik Sądowy postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia [...]r. i przeprowadzone postępowanie podatkowe potwierdziło, iż P. B. w okresie od [...[r. do [...]r. był członkiem zarządu i pełnił funkcję Prezesa Zarządu "A w P." sp. z o.o. Jak wynika z pełnego odpisu Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 26 września 2006 r. i aktualnego odpisu z dnia 01 czerwca 2007 r. oraz informacji ze strony internetowej KRS na dzień 19 maja 2008 r. " A w P." sp. z o.o. nadal widnieją w rejestrze przedsiębiorców, a P. B. nadal pełni funkcję Prezesa Zarządu. Według danych z KRS brak jakichkolwiek wpisów w rubryce 5 dotyczących złożenia wniosku o przeprowadzenie postępowania upadłościowego, ani informacji, że takie postępowanie było prowadzone , bądź że oddalono wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego. Brak również wzmianki o postępowaniu układowym. Pismem z dnia [...]r. wezwano P. B. do złożenia wyjaśnień mogących mieć istotne znaczenie w sprawie. W dniu [...] r. spisano protokół z przesłuchania P. B., który oświadczył, iż pozostawił zakład w dobrej kondycji finansowej wraz z całym majątkiem firmy. Środki finansowe przekazał nowo powołanemu prezesowi na poczet uregulowania zaległości - zobowiązań finansowych. Strona oświadczyła, że nie poczuwa się do uregulowania zobowiązań podatkowych wynikających z zaległości. Ponadto strona dołączyła protokół z nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odwołującego go ze stanowiska prezesa zarządu w dniu [...] r. - innych dokumentów nie posiada. Organ podatkowy ustalił, iż w okresie w którym P. B. faktycznie sprawował funkcję Prezesa Zarządu tj. od [...] r. do dnia [...] r. również nie dokonano żadnych czynności mających na celu przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Organ podatkowy uznał przedstawiony protokół o odwołaniu ze składu Zarządu spółki jako dowód, iż funkcję prezesa wykonywał tylko w podanym okresie. Zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność prezesa zarządu obejmuje zaległości podatkowe spółki za okres pełnienia przez niego obowiązków prezesa zarządu. Bezspornym jest fakt, iż w chwili pełnienia funkcji prezesa zarządu "A w P." podatek od nieruchomości nie został zapłacony. Egzekucja administracyjna wszczęta w październiku 2004 r. okazała się bezskuteczna-nie było żadnych środków pieniężnych na rachunku bankowym, wierzytelności i ruchomości. Z kolei P. B. nie wykazał, iż Spółka posiada jakikolwiek majątek, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych. Prowadzone postępowania egzekucyjne okazały się bezskuteczne. Spółka nie posiada żadnego mienia, które mogłoby być przedmiotem skutecznej egzekucji. Jedyny majątek spółki- nieruchomości - został zlicytowany, a Gmina, będąca wierzycielem, nie uzyskała żadnej kwoty z uwagi na ilość i wysokość uprzywilejowanych wierzycieli. Z opisanych wyżej dokumentów nie wynika, aby P. B. wniósł o wszczęcie postępowania upadłościowego, aby było prowadzone postępowanie zmierzające do zawarcia układu lub wniosek w tej sprawie został oddalony. W swoich wyjaśnieniach również nie wskazał, aby takie wnioski składał. Nie wskazał także mienia spółki. W tej sytuacji nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 116 §1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej umożliwiające zwolnienie się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością W odwołaniu z dnia [...] r. P. B. zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, iż odpowiada on za zobowiązania podatkowe "A w P." oraz art. 122 i 187, podlegające na nienależytym wyjaśnieniu całości materiału dowodowego. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości w celu ustalenia, czy w okresie od maja do sierpnia 2004r. istniały przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, której P. B. był prezesem. W ocenie strony skoro w 2004r. kondycja finansowa Spółki była dobra, a nowemu prezesowi przekazano gotówkę, to nie było podstaw do ogłoszenia upadłości. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze L. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. W uzasadnieniu organ uznał, że nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu prowadzonym przez organ wydający decyzję w sprawie. Niezbędne do ustalenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe przesłanki zostały wykazane. Organ ustalił wysokość zaległości podatkowej spółki, a przede wszystkim wykazał, iż prowadzone postępowania egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. oraz Komornika Skarbowego okazały się całkowicie bezskuteczne. Ponadto organ ustalił, iż w okresie powstania należności podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości, Prezesem Zarządu A w P. Sp. z o.o. był P. B.. Zarząd spółki był jednoosobowy, co wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z protokołem Zgromadzenia Wspólników z funkcji Prezesa Zarządu P. B. odwołany został z dniem [...] r. Z kolei P. B., chcąc uwolnić się od ewentualnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki winien w toku postępowania wykazać istnienie negatywnej przesłanki, na którą powołuje się w odwołaniu, tj. że niezłożenie przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, miało charakter niezawiniony. Inicjatywa w zakresie dowodzenia zaistnienia negatywnych przesłanek odpowiedzialności leży bowiem po stronie podmiotu, który potencjalnie może być uznany za osobę trzecią. Członek zarządu jako osoba zainteresowana winien wykazać brak swojej winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż takie uregulowanie zasad ustalania odpowiedzialności osób trzecich nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku współdziałania ze stroną w ustaleniu, czy zachodzą negatywne przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej. W niniejszej sprawie organ wezwał stronę do stawienia się i złożenia wyjaśnień, umożliwił jej zajęcie stanowiska w sprawie, zarówno w toku prowadzonego postępowania, jak i ponownie przed wydaniem decyzji w sprawie. P. B. nie złożył jednak żadnych dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń o dobrej sytuacji finansowej spółki, która, jego zdaniem, wykluczała możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Z powyższego odwołujący wywodzi brak winy w związku z zaniechaniem tychże czynności. Z powyższych względów Kolegium nie uwzględniło wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości, zgłoszony dopiero w odwołaniu od decyzji. Niemniej z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika , iż przeciwko spółce prowadzone były liczne postępowania egzekucyjne, a w uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z [...] r. wskazano, że likwidacja działalności prowadzonej na terenie A w P. nastąpiła w kwietniu 2004r. Z kolei z deklaracji złożonych w Urzędzie Skarbowym w W. wynika, że spółka w 2004 roku poniosła stratę. W skardze z dnia [...] r. P. B. wniósł o uchylenie decyzji SKO i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji. Decyzji organu odwoławczego zarzucił naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że wyłącznie na osobie trzeciej ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. Zarzucił tez naruszenie art. 127 Ordynacji przez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu i uznanie tegoż wniosku za spóźniony. Ponadto zarzucono decyzji wydanie jej z naruszeniem art. 122 i 187 Ordynacji, które miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego organy podatkowe przyjęły, że to wyłączenie na nim spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność za zobowiązania spółki, której był prezesem. Z kolei przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego miało zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia sytuacji finansowej spółki. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Odnosząc się do zarzutów skargi, które dotyczą naruszenia przepisów prawa formalnego, tj. art. 122, 127 i 187 Ordynacji podatkowej, należy mieć na uwadze, że organy swoje rozstrzygnięcia oparły na zebranym materiale dowodowym. W aktach administracyjnych znajdują się: - deklaracja na podatek od nieruchomości na rok 2004, złożona w Urzędzie Gminy P. w dniu [...] r. (k.1). Deklaracja o wysokości należnego podatku, który miały zapłacić "A w P." opiewa na kwotę [...]zł. Deklarację podpisał P. B.. -upomnienia Wójta Gminy P. z dnia 18 i 30 sierpnia 2004r., skierowane do Spółki, w których wzywa się do zapłaty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości (k. 12 i 13 ), - wniosek Wójta Gminy z [...]r., skierowany do Sądu Rejonowego w W. o wpis hipoteki przymusowej dla nieruchomości stanowiącej własność Spółki ( k. 7 ), - postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 30 grudnia 2005r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego – A w P. (k. 17). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że na terenie Zakładów nie jest prowadzona działalność gospodarcza, której zaprzestano 3 kwietnia 2004r. Z kolei z deklaracji złożonych w w/w Urzędzie wynika, że w 2004r. Zakłady poniosły stratę. - protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, sporządzony [...] r. przez pracownika Urzędu Skarbowego w W. (k. 19). - protokół przesłuchania P. B., sporządzony [...] r., oraz protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników Spółki z dnia 6 sierpnia 2004r. (k. 70-73). Przesłuchany w charakterze strony były prezes zarządu stwierdził, że pozostawił zakład w dobrej kondycji finansowej wraz z całym majątkiem firmy – środki finansowe zostały przekazane nowemu prezesowi na poczet uregulowania wszystkich zaległości- zobowiązań finansowych. W odwołaniu skarżący wspomniał również o przekazaniu gotówki nowem prezesowi. Z kolei na rozprawie przed Sądem wyjaśnił, ze przedstawił Wójtowi Gminy dowód potwierdzający przekazanie gotówki nowemu prezesowi w kwocie ok. [...] zł. Analiza dowodów zebranych w trakcie postępowania przed organem I i II instancji prowadzi do wniosku, iż w chwili odwołania skarżącego ze stanowiska prezesa "A w P." Sp. z o.o. w P. - podatnika podatku od nieruchomości, istniały podstawy do złożenia wniosku o upadłość. Skoro to P. B. podpisał deklarację na podatek od nieruchomości za rok 2004, to – w świetle jego wyjaśnień nie było podstaw, aby do dnia [...] r. ( dnia odwołania ze stanowisko prezesa) nie zapłacić zaległych już rat w podatku od nieruchomości, i to w sytuacji , gdy w kasie spółki była gotówka. Zaległy podatek za miesiące od maja do sierpnia 2004r. wyniósł [...]zł, a w dniu [...] r. miało być w kasie spółki ok. [...]zł. O złej sytuacji spółki przemawia również to, że już w dniu [...]r. wierzyciel – Wójt Gminy wystąpił o wpis hipoteki przymusowej. Na żadne ze swoich wyżej postawionych twierdzeń P. B. nie przedstawił dowodu. Powyższych ustaleń nie mógł więc w żaden sposób zmienić ewentualny dowód z opinii biegłego w sprawie stanu finansów spółki. Konsekwencją ustaleń dokonanych przez organy podatkowe było przyjęcie przez nie, że skarżący nie wykazał, jak stanowi o tym art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy. Jak na to wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełnione zostały warunki do przeniesienia na P. B. odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A w P." w zakresie podatku od nieruchomości za okres od maja do sierpnia 2004r. Stosownie bowiem do w/w przepisu: - skarżący był w okresie od 2 kwietnia do 6 sierpnia 2004r. prezesem w/w spółki, - odpowiada solidarnie za powstałe w tym czasie zaległości, - nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części, - nie wskazał, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy, - egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Należy mieć przy tym na względzie, iż ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Nie oznacza to oczywiście przerzucenia na tę osobę ciężaru wykazania zaistnienia w/w przesłanek. Organy podatkowe również – w ramach realizacji zasady prawdy obiektywnej – obowiązane są zbierać i wyczerpująco rozpatrywać cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie organy, zdaniem Sądu, w sposób przewidziany m.in. przez art. 122 i 187 dokonały prawidłowych ustaleń, które z kolei były podstawą do wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/M. Skwierzyńska /-/K. Pawlicki /-/J. Małecki M.R-Ś