I SA/Po 1143/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PD o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PD na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2008 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2008 r. Do skargi załączył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, co wynika z treści skargi [por. karta nr [...] akt sądowych]. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i majątkowej. Wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi firmy, gdyż na jego wniosek została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...]. Skarżący podał, że w dniu [...] zawarł z żoną umowę o rozdzielności majątkowej małżeńskiej, ponadto od [...] lat pozostaje z żoną w separacji faktycznej, gdyż wyprowadził się od niej i aktualnie mieszka u brata, pozostając na jego utrzymaniu. Skarżący w dalszej części uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że z uwagi na sytuację finansową w jakiej się znalazł, nie uczestniczy w kosztach utrzymania domu brata, jednak zobowiązał się wobec brata, że ponoszone przez niego w chwili obecnej koszty utrzymania na poziomie zaspokojenia najpotrzebniejszych i najbardziej podstawowych potrzeb pokryje po uzyskaniu pracy i stabilności finansowej. Skarżący oświadczył, że ma [...] małoletnich dzieci, które po rozstaniu z żoną pozostały przy matce. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie uczestniczy w kosztach ich utrzymania. Wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy zasądził od niego na rzecz dzieci alimenty w kwocie łącznej w wysokości [...], ale ich nie płaci, bo nie ma na to środków. Skarżący podał, że mimo podejmowanych starań o podjęcie zatrudnienia nie może znaleźć pracy, a nie posiada też prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskodawca podał, że w Powiatowym Urzędzie Pracy od [...] nie ma dla niego ofert pracy. Skarżący wyjaśnił, że podejmuje się w miarę możliwości prac dorywczych, z których dochód nie jest stały i nie zapewnia mu nawet minimum egzystencji. Skarżący podał, że okazjonalnie w utrzymaniu pomaga mu matka, jednak i ona nie posiada środków finansowych, które mogłaby mu pożyczyć dla uiszczenia opłaty sądowej. Wnioskodawca wyjaśnił, iż z uwagi na okoliczność, że nie ma pracy, nie ma też zdolności kredytowej. Z uwagi na powyższe nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty sądowej, tym bardziej, że złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] skarg kasacyjnych od [...] wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadłych w sprawach o sygn. akt [...], w których w dniu [...] uregulował za pożyczone pieniądze opłaty sądowe od skargi w kwocie łącznej w wysokości [...]. Wyrokami z dnia [...] w tychże sprawach ([...]) NSA oddalił skargi kasacyjne i zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej po [...] w każdej sprawie, co daje łącznie kwotę [...] zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Nadto w sprawach dotyczących zobowiązania w podatku VAT za [...] o sygn. akt [...] w dniu [...] zapłacił także za pożyczone pieniądze wpis od skargi w kwocie [...]. Kierując się wolą uzyskania przed sądem administracyjnym korzystnego rozstrzygnięcia poniósł łącznie za pożyczone pieniądze wydatek tytułem opłat sądowych w kwocie [...], co jedynie zwiększa jego zobowiązania wobec osób trzecich. Skarżący podał, że postanowieniem z dnia [...] WSA w sprawie o sygn. akt [...] zwolnił go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, uznając, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku w kosztach jego utrzymania. Podobnie postanowieniem z dnia [...] o sygn. akt [...] został zwolniony w całości od kosztów sądowych. Skarżący podał, że z uwagi na brak pracy od dłuższego już czasu, nie miał możliwości odłożenia jakichkolwiek oszczędności na potrzeby opłat od ewentualnych skarg do Sądu. Skarżący wyjaśnił również, że wykazany przez niego w zeznaniu podatkowym za [...] przychód w wysokości [...] to przychód jego dzieci, t.j. czynsz dzierżawny wpłacany comiesięcznie przez spółkę, która dzierżawi nieruchomości należące do dzieci, nie jest to zatem jego przychód. Skarżący podał, że w [...] uzyskał dochód jedynie z tytułu prac dorywczych. Oświadczył, że nie posiada żadnych udziałów w spółkach prawa handlowego, nie korzysta też z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca nie posiada samochodu. Żona i dzieci skarżącego mieszkają w domu stanowiącym do niedawna własność jego teściów, a aktualnie własność jego dzieci. W.w nieruchomość nigdy nie była natomiast własnością skarżącego i jego żony. Skarżący podał, że na jego miesięczne koszty utrzymania w wysokości ok. [...] składają się koszty wyżywienia i najpotrzebniejszych środków czystości. Wnioskodawca wyjaśnił, że koszty jego wyżywienia ponoszą brat i mama. Skarżący wskazał, że nie otrzymuje środków pieniężnych od brata i matki, brat i matka zapewniają mu wyżywienie, ubranie, środki czystości. Z uwagi na fakt, że mieszka z nimi korzystając z wszystkiego co im służy do codziennego życia, nie jest w stanie wskazać jaką wartość pieniężną ma w.w pomoc. W zamian za tę pomoc skarżący pomaga bratu i mamie w prowadzeniu gospodarstwa rolnego położonego pod adresem, pod którym mieszka od czasu rozstania z żoną. Wnioskodawca podał, że koszty utrzymania żony i dzieci wynoszą ok. [...]. Podał również, że brat utrzymuje się z gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca nie wie w jakiej wysokości brat uzyskuje dochody i w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Podał, również, że nie prowadzi gospodarstwa domowego, na zasadzie grzeczności pomaga i utrzymuje go czasowo brat. Skarżący oświadczył, że dochód jego wynosi [...]. Do wniosku załączył kserokopię zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za [...], aktu notarialnego z dnia [...] o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej, decyzji Burmistrza z dnia [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenia Starosty z dnia [...], z którego wynika, że skarżący jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny od dnia [...], umowy dzierżawy z dnia [...], postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] o ustanowieniu kuratora dla małoletnich i zezwolenia na dokonanie czynności prawnej, umowy darowizny nieruchomości sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...], wyroku zaocznego wydanego przez Sąd Rejonowy w dniu [...], sygn. akt [...] o zasądzeniu od skarżącego na rzecz małoletnich dzieci renty alimentacyjnej, postanowienia z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący od [...] nie prowadzi działalności gospodarczej, od [...] jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. W Urzędzie Pracy aktualnie nie ma dla niego ofert pracy. Skarżący podał, że pozostaje w związku małżeńskim, od [...] między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska, małżonkowie od [...] lat nie mieszkają razem, pozostają w separacji faktycznej. Małżonka i dzieci mieszkają w domu, który był własnością jej rodziców, a który obecnie należy do dzieci. Wnioskodawca i jego żona nigdy nie byli właścicielami w.w nieruchomości. Z informacji udzielonych przez skarżącego wynika, że małżonkowie nie mieli wspólnego majątku. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku w tym nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro, samochodów, udziałów w spółkach prawa handlowego, nie uzyskuje dochodów. Pomaga natomiast bratu w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i czasami wykonuje prace dorywcze. Skarżący nie ponosi kosztów swojego utrzymania. Otrzymuje pomoc rzeczową od brata i matki. Skarżący w złożonych oświadczeniach wykazał zatem, że nie posiada żadnych środków pieniężnych, z których mógłby ponieść koszty sądowe w przedmiotowej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie [...]. Wnioskodawca nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.