I SA/Po 1150/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej prowadził u DK (dalej jako: "podatnik", "zobowiązany", "skarżący") postępowanie kontrolne w zakresie podatku od towarów i usług za [...]. W trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję z dnia [...], nr [...] o zabezpieczeniu na majątku podatnika zobowiązań. Organ egzekucyjny na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...], nr [...] w dniu [...] dokonał zajęcia zabezpieczającego nr [...] wierzytelności z rachunku bankowego w A oraz zajęcia zabezpieczającego nr [...] wierzytelności z rachunku bankowego w B. Po zakończeniu postępowania kontrolnego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...], nr [...] określił podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] wystawił tytuły wykonawcze o numerach: [...] obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące [...], skutkiem czego zajęcia zabezpieczające przekształciły się w zajęcia egzekucyjne o numerach: [...]. Zawiadomienia o zajęciach zostały odebrane przez Banki w dniu [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...], nr [...] zawiadomił DK, że zajęcie zabezpieczające w postaci zajęcia rachunków bankowych z dnia [...] przekształciło się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułów wykonawczych, t.j. z dniem [...]. Organ przesłał jednocześnie skarżącemu zawiadomienia o uchyleniu zajęcia zabezpieczającego o numerach: [...], zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego o numerach: [...] oraz odpisy w.w tytułów wykonawczych. Zawiadomienie zostało doręczone podatnikowi w dniu [...]. Organ egzekucyjny pismami z dnia [...] dokonał zajęć wierzytelności o nr: [...] w C oraz w D. Zajęcie w C nie zostało zrealizowane z uwagi na brak środków, natomiast zajęcie w D zostało częściowo zrealizowane. Pismem z dnia [...] DK wniósł skargę na czynności egzekucyjne, podnosząc zarzut niedoręczenia zobowiązanemu wraz z zawiadomieniami o zajęciu odpisów tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz zastosowanie zbyt dotkliwego środka egzekucji, nieproporcjonalnie do zaistniałych zobowiązań. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...], nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w w.w sprawie. Skarżący wniósł zażalenie na w.w postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...], nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...], nr [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego z dnia [...] o numerze [...] stanowiącą zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego D dokonaną w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...] wystawione w dniu [...] przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, obejmujące należności z tytułu podatku od towarów usług za miesiące [...]. Pismem z dnia [...] skarżący wniósł zażalenie na w.w postanowienie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 up.e.a. jako niedopuszczalnego, a w konsekwencji uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych stosownie do treści art. 60 § 1 u.p.e.a., wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zarzucił naruszenie: art. 42 § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 6 u.p.e.a. poprzez zaniechanie doręczenia odpisów tytułów wykonawczych osobie fizycznej w miejscu zamieszkania, co doprowadziło do nieskutecznego wprowadzenia do obrotu prawnego tytułów wykonawczych, art. 32 u.p.e.a. w zw. z art. 42 § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie przez organ egzekucyjny przystępujący do czynności egzekucyjnych doręczenia odpisów tytułów wykonawczych osobie fizycznej w miejscu zamieszkania, art. 80 § 3 w zw. z art. 26 § 6 u.p.e.a. poprzez zaniechanie doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych wraz zawiadomieniami o zajęciu w sytuacji, gdy uprzednio odpisy tytułów nie zostały prawidłowo doręczone, art. 8 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów administracji publicznej, polegający na braku analizy wniesionej skargi i wydania postanowienia sprzecznego z obowiązującymi przepisami prawa. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na w.w postanowienie. Zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.: a) art. 6 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo niedokonania ustawowego obowiązku doręczenia tytułu wykonawczego stronie zobowiązanej, b) art. 7 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a, poprzez podejmowanie czynności egzekucyjnych, nieuwzględniających interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, c) art. 8 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów administracji publicznej, polegający na braku analizy wniesionej skargi i wydania postanowienia sprzecznego z obowiązującymi przepisami prawa, d) art. 42 § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 6 u.p.e.a. poprzez zaniechanie doręczenia odpisów tytułów wykonawczych osobie fizycznej w miejscu zamieszkania, co doprowadziło do nieskutecznego wprowadzenia do obrotu prawnego tytułów wykonawczych po przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, e) art. 32 u.p.e.a. w zw. z art. 42 § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie przez organ egzekucyjny przystępujący do czynności egzekucyjnych doręczenia odpisów tytułów wykonawczych osobie fizycznej w miejscu zamieszkania, w sytuacji, gdy wcześniej nie nastąpiło doręczenie tytułów wykonawczych zobowiązanemu po przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j. art. 80 § 3 w zw. z art. 26 § 6 u.p.e.a., poprzez zaniechanie doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu w sytuacji, gdy uprzednio odpisy tytułów wykonawczych nie zostały prawidłowo doręczone, a zatem nie zostały właściwie wprowadzone do obrotu prawnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i w konsekwencji stwierdzenie bezskuteczności dokonanej przez organ I instancji czynności egzekucyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skarżący wskazał na brak doręczenia przez organ tytułu wykonawczego, co jest warunkiem koniecznym dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdził, że pisma osobom fizycznym doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Wskazał, że brak doręczenia tytułu wykonawczego jest poważną wadą postępowania egzekucyjnego i powoduje niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Ponadto podniósł, że w ogóle nie doręczono jemu takiego tytułu wykonawczego. Wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji stwierdził, że tytuł wykonawczy został doręczony prawidłowo, będąc skierowany na adres ul. Ś [...], Z. Skarżący wyjaśnił, że adres ten jest miejscem wykonywania działalności gospodarczej, co powoduje, że doręczenie nie spełnia wymogów art. 42 § 1 K.p.a. Miejscem jego zamieszkania jest ul. K [...], Z, a zatem nie nastąpiło doręczenie tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania, który organowi był znany. Skarżący wskazał, że alternatywą doręczenia tytułu wykonawczego było miejsce pracy, co jednak nie mogło mieć miejsca w przedmiotowej sprawie, gdyż za miejsce pracy należy uznać miejsce, gdzie praca jest świadczona, lecz nie na własny rachunek, a na rzecz innego pracodawcy. Skarżący z ostrożności procesowej wskazał, że gdyby Sąd uznał pogląd organu dotyczący miejsca pracy za poprawny, to z ustaleń pełnomocnika strony wynika, że pisma nie doręczono ani jemu osobiście, ani osobie wskazanej przez niego do odbioru korespondencji. Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny I, jak i II instancji naruszyły zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz nakaz podejmowania decyzji z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 P.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w D, dokonaną w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: [...] z dnia [...], wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, obejmujące należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące [...]. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy organ egzekucyjny mógł oddalić skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonaną w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o w.w tytuły wykonawcze, skoro w ocenie strony skarżącej, tytuły wykonawcze nie zostały jemu doręczone. Oceniając zaskarżone postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z punktu widzenia legalności, Sąd uznał, że nie narusza ono prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako: "u.p.e.a.") zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga ta służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Z akt sprawy wynika, że prowadzone postępowanie zabezpieczające przekształciło się w postępowanie egzekucyjne, w wyniku czego Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...], nr [...] przesłał DK na adres: ul. Ś [...], Z odpisy tytułów wykonawczych o numerach: [...] wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych oraz zawiadomieniami z dnia [...], nr [...] o uchyleniu zajęć z powodu przekształcenia się zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne o numerach [...]. Pismo zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...], co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Na pocztowym potwierdzeniu odbioru, doręczający wskazał, że przesyłka została doręczona adresatowi, t.j. DK w dniu [...], przy czym skarżący potwierdził ten fakt własnoręcznym podpisem [por. karta nr [...] akt administracyjnych]. Skoro odpisy tytułów wykonawczych zostały skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...], organ egzekucyjny przesyłając skarżącemu zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych z dnia [...] nie miał obowiązku ponownego doręczenia odpisów w.w tytułów wykonawczych. Wynika to z powołanego w skardze przez pełnomocnika strony przepisu art. 32 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z akt sprawy wynika, że w.w tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącemu w dniu [...], a zatem w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 32 u.p.e.a. w zw. z art. 42 § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. uznać należy za bezzasadny. Skarżący w skardze podniósł również, że w.w tytuły wykonawcze zostały doręczone na adres ul. Ś [...], Z, t.j. na adres prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślić w tym miejscu należy, że skarżący, jak już wyżej wskazano, własnoręcznym podpisem potwierdził odbiór odpisów tytułów wykonawczych. Skarżący zarzucił, że odpisy tytułów wykonawczych powinny być doręczone na adres jego zamieszkania, t.j. na ul. K, Z, a nie na adres prowadzenia działalności gospodarczej, którego nie można uznać za miejsce pracy. Sąd zauważa, że osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym tak, jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 – 3 Kpa. Z treści art. 42 § 1 Kpa wynika, że podstawowymi miejscami doręczenia pism osobom fizycznym są: mieszkanie oraz miejsce pracy adresata. Ustawodawca określając miejsca doręczeń (mieszkanie, miejsce pracy) używa spójnika "lub", co oznacza, że nie wskazuje ich kolejności, a organ jest uprawniony do wyboru jednego ze wskazanych w tym przepisie miejsc doręczeń, znanych organowi dla dokonania doręczenia pisma (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2013 r. o sygn. III SA/Po 553/13, publ. na str. Internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady wybór miejsca doręczenia należy do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa. Zasada ta doznaje ograniczenia jedynie wówczas, gdy strona spośród miejsc wymienionych w treści art. 42 Kpa wybiera i wskazuje adres do doręczeń. Wskazać również należy, że co do zasady miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną jest miejscem pracy w rozumieniu art. 42 § 1 Kpa. W świetle orzecznictwa za miejsce pracy w rozumieniu art. 42 Kpa uważa się również miejsce prowadzenia przez adresata działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2000 r., I SA/Gd 1707/99 publ. w LEX nr 40384, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2008 r., I SA/Kr 1429/07 publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w razie doręczenia na wskazany przez stronę adres siedziby przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną, dla skuteczności doręczenia wymagane jest, by pismo adresowane do właściciela takiego przedsiębiorstwa zostało odebrane osobiście przez adresata lub osobę przez niego upoważnioną do odbioru korespondencji, tj. osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2014 r., II OSK 587/14, wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., II GSK 594/09, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2008 r., I SA/Kr 1429/07, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać również należy, że w obowiązującym stanie prawnym przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą ma obowiązek podania adresu do doręczeń, co wynika z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r., poz. 672). Z przepisu tego wynika, że wpisowi do CEIDG podlega miejsce zamieszkania i adres przedsiębiorcy, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi wykonywana jest działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został ustanowiony. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organ egzekucyjny na prawidłowy adres ul. Ś [...], Z, t.j. adres prowadzenia działalności gospodarczej, będący jednocześnie wskazanym przez skarżącego adresem do doręczeń, doręczył w dniu [...] skarżącemu odpisy w.w tytułów wykonawczych, stanowiących podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zauważyć przy tym należy, że skarżący w.w przesyłkę odebrał osobiście, co potwierdził własnoręcznym podpisem, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru [por. karta nr [...] akt adm.]. W tych okolicznościach zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 42 § 1 Kpa w zw. z art. 18 i art. 26 § 6 u.p.e.a., t.j. braku prawidłowego doręczenia tytułów wykonawczych jest bezzasadny. Za bezpodstawny należy uznać zarzut, że materiał dowodowy nie dokumentuje powyższego twierdzenia. W ocenie Sądu badając prawidłowość zastosowania zaskarżonej czynności egzekucyjnej wskazać należy, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. (egzekucja należności pieniężnych). Zgodnie z art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, który nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu organ egzekucyjny przeprowadził wszystkie wymagane prawem czynności i wbrew opinii skarżącego nie naruszył zasad postępowania, t.j. zasady praworządności (art. 6 Kpa), zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 Kpa) oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 Kpa) w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wobec powyższego Sąd nie stwierdzając naruszeń tak prawa materialnego, jak i procesowego, na podstawie art. 151 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.