I SA/Po 1153/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska- Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: referent stażysta Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] o sygn. akt [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej POSTANAWIA: I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; II. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 04 września 2014 r., I SA/Po 339/14 oddalił skargę W. K. (dalej zwanego również skarżącym) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W powołanym wyroku ustalono, że Prezydent Miasta P. orzekł o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu X. sp. z o.o. za zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Prezydent Miasta P. wystawił w dniu 07 lutego 2011 r., upomnienie wzywające do uregulowania przedmiotowych zaległości z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 04 kwietnia 2011 r., organ I instancji wystawił tytuły wykonawcze o wskazanych szczegółowo w uzasadnieniu wymienionego na wstępie orzeczenia numerach. Odpisy tych tytułów doręczono skarżącemu dniu 20 kwietnia 2011 r., dokonując jednocześnie zajęcia ruchomości w postaci samochodów osobowych marki: A. nr rej. [...], B(1) nr rej. [...] i B(2) nr rej. [...] Pismem z dnia 26 kwietnia 2011 r., skarżący wniósł zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego podnosząc kwestię przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności członka zarządu, nieotrzymanie decyzji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec spółki oraz niedoręczenia mu decyzji o odpowiedzialności podatkowej jako osoby trzeciej, a tym samym nieistnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia 14 października 2011 r., nr [...] uznał zarzuty skarżącego za niezasadne. Na skutek rozpoznania zażalenia skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 21 lutego 2012 r., uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Przyczyną uchylenia postanowienia organu I instancji był brak ustosunkowania się do okoliczności wskazanych w art. 70 Ordynacji podatkowej, które mogą mieć wpływ na ocenę przedawnienia obowiązku podatkowego. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta P., postanowieniem z dnia 27 marca 2012 r., nr [...] uznał zarzuty za niezasadne. Organ I instancji wyjaśnił, że prawo do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej nie przedawniło się, bowiem decyzje wydano w terminie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa. Odnosząc się do kolejnego zarzutu wskazano, że żaden przepis nie wymaga, aby decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej była dołączona do akt postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie zgodził się również z zarzutem braku doręczenia decyzji o odpowiedzialności. Wskazano, że decyzja ta została doręczona skarżącemu na podstawie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej w dniu 17 stycznia 2011 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji z dnia 27 marca 2012 r., wnosząc o jego uchylenie oraz umorzenie postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu spółki. W zażaleniu podniesiono, że nietrafne i niezgodne z art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej jest stwierdzenie organu egzekucyjnego o braku obowiązku przedstawienia mu podczas czynności egzekucyjnych decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Skarżący nie zgodził się również z nieuznaniem zarzutu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Ponowiono przy tym zarzut nieotrzymania decyzji orzekającej o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Na skutek wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 marca 2013 r., I SA/Po 991/12 uchylił wskazane ostatnio postanowienie SKO w P. wraz z poprzedzającym je postanowieniem Prezydenta Miasta P. z dnia 27 marca 2012 r. W ocenie WSA w Poznaniu organy przedwcześnie uznały, że wniesione w dniu 27 kwietnia 2011 r., zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, bowiem w aktach sprawy brak było dowodów doręczenia czterech decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki, stanowiących podstawę prawną podlegającego egzekucji obowiązku. Zaznaczono również, że załączone kserokopie dowodów doręczenia decyzji były nieczytelne i nie mogły być poddane kontroli Sądu. Tym samym bez uzupełnienia postępowania dowodowego nie jest możliwe rozstrzyganie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów. W ocenie WSA w Poznaniu zarzut nieotrzymania decyzji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem można go było jedynie podnieść na wcześniejszym etapie postępowania - w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej - a nie w postępowaniu egzekucyjnym. Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia 02 lipca 2013 r., nr [...] ponownie uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. SKO w P. postanowieniem z dnia 24 stycznia 2014 r., nr [...] utrzymało postanowienie organu I instancji w mocy. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ odwoławczy wskazał na treść art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Pojęcie wydania decyzji nie oznacza jej doręczenia. Mając na uwadze powyższy przepis prawa oraz uchwałę NSA z dnia 17 grudnia 2007 r., I FPS 5/07 organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki. Zaznaczono również, że w przedmiocie nieotrzymania decyzji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec spółki wypowiedział się WSA w Poznaniu, który stwierdził, że zarzut ten, nie zasługuje na uwzględnienie bowiem można go było podnieść jedynie na etapie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej, a nie w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku z racji niedoręczenia skarżącemu decyzji o odpowiedzialności za zaległości spółki, SKO w P. podzieliło stanowisko organu egzekucyjnego, iż decyzje z dnia 29 grudnia 2010 r. oraz z 30 grudnia 2010 r. zostały skutecznie doręczone na podstawie art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na powyższe przyjęto, że decyzje zostały doręczone w dniu 17 stycznia 2011 r., a uchylanie się od podejmowania korespondencji nie może skutkować brakiem odpowiedzialności za zobowiązania. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie SKO w P. z dnia 24 stycznia 2014 r. Skarga ta została oddalona wskazanym na wstępie wyrokiem. WSA w Poznaniu wskazał, że organ pierwszej instancji badając sprawę po wyroku WSA w Poznaniu, zastosował się do wytycznych sformułowanych w treści tego wyroku i uzupełnił postępowanie dowodowe we wskazanym tam zakresie. Zasadnie, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organy obu instancji ustaliły, że decyzje o odpowiedzialności skarżącego zostały wydane przed końcem 2010 r., a zatem przed dniem upływem terminu, o którym mowa w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że istnieje obowiązek będący przedmiotem egzekucji wobec skarżącego. Za niezasadną uznano argumentację skarżącego, że podstawą tytułu wykonawczego jest decyzja, która została uchylona. Wyjaśniono, że źródłem obowiązku będącego przedmiotem egzekucji są decyzje o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu spółki. Zaznaczono, że z akt sprawy wynika, że decyzje te nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Stały się one ostateczne, gdyż nie wniesiono od nich skutecznie odwołania. Konkludując swoje rozważania WSA w Poznaniu stwierdził, że prawidłowe są postanowienia organów obu instancji uznające za nieuzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji prowadzonej wobec skarżącego, z uwagi na istnienie objętego nimi obowiązku. Wyrok jest prawomocny od 12 listopada 2014 r. Pismem z dnia 11 lipca 2016 r., skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym na wstępie wyrokiem. Powodem wniesienia skargi o wznowienie postępowania są okoliczności, które powstały w postępowaniu sądowym na skutek źle ustalonego stanu faktycznego. Powołano się na przyczynę restytucyjną, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a., to jest późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych i dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W kontekście tej przesłanki wskazano na wyrok WSA w Poznaniu o sygn. akt I SA/Po 1253/15, otrzymany przez skarżącego dnia 06 czerwca 2016 r. W uzasadnieniu skargi o wznowienie podniesiono, że powodem jej wniesienia jest rażące naruszenie prawa w postępowaniu sądowoadministracyjnym polegające na "braku warunku niezbędnego do wydania postanowienia o przekonującej treści (art. 7 KPA) poprzez brak zbadania stanu faktycznego w sprawie polegającym na uznaniu, że w oparciu o pisma, które nazwano "tytułami wykonawczymi" można zgodnie z prawem wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne oraz podejmować w postanowienia, utrzymywać je w mocy i orzekać w formie wyroków". W dalszej części pisma podniesiono zarzuty względem wystawionych w odniesieniu do skarżącego tytułów wykonawczych. W ocenie skarżącego w sposób ciągły dochodzi do rażącego naruszenia prawa w postępowaniu sądowoadministracyjnym poprzez brak jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego, całkowicie bierną postawę organu oraz przerzucanie konsekwencji wyjaśnienia sprawy na stronę. Podniesiono również zarzut dowolności badania materiału dowodowego, naruszenia zasady praworządności oraz brak ustalenia prawdy obiektywnej i źle ustalony stan faktyczny. Podstawą do wznowienia postępowania wskazaną przez skarżącego jest pominięcie przez sąd bezspornego faktu, w postaci wadliwości postanowień: Prezydenta [...] z dnia 31 lipca 2013 r., nr [...], SKO z dnia 24 stycznia 2014 r., nr [...], Prezydenta Miasta z dnia 02 lipca 2013 r., nr [...] oraz SKO z dnia 24 stycznia 2014 r., nr [...] Wadliwość wskazanych aktów wynika z "braku spełnienia warunku niezbędnego do wydania postanowienia o przekonującej treści (art. 7 KPA) oraz przyjęcie całkowicie biernej postawy w niniejszej sprawie wraz naruszeniem fundamentalnej zasady działania organu administracji na podstawie prawa i w jego granicach i braku ustalenia prawdy obiektywnej co wynika z bezspornego stanu faktyczny i powyżej przedstawionego uzasadnienia". Zaznaczono, że sąd nie zauważył opisanych uchybień, nie wychodząc poza granice podstawy prawnej i nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa mających istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśniając okoliczności związane zachowaniem terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wskazano, że skarżący analizując wyrok o sygn. I SA/Po 1253/15, otrzymany dnia 06 czerwca 2016 r., był zmuszony sięgnąć po wyroki zapadłe w sprawach I SA/Po 338 i 339/14. Wówczas odkrył, że postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 31 lipca 2013 r., nr [...], SKO z dnia 24 stycznia 2014 r., nr [...] oraz postanowienia Prezydenta Miasta z dnia 02 lipca 2013 r., nr [...] oraz SKO z dnia 24 stycznia 2014 r., nr [...] zostały wydane przez organ I i II instancji z rażącym naruszeniem prawa, co zostało pominięte przez sąd na skutek działań organów administracji publicznej. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia uwzględniając m.in. fakt sporządzenia tytułów wykonawczych bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, fakt ciągłego rażącego naruszania prawa przez organ w trakcie postępowania administracyjnego, nieważność postanowień oraz konieczność umorzenia wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za bezzasadne zarzuty skarżącego odnoszące się do wystawionych w 2011 r., tytułów wykonawczych. Zaznaczono, że na obecnym etapie postępowania merytoryczne badanie zasadności wniesionych zarzutów jest niemożliwe. Za bezprzedmiotowe uznano odnoszenie się do podniesionych w skardze o wznowienie postępowania zarzutów, zmierzających w istocie do ponownej kontroli tytułów wykonawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Przepisy Działu VII P.p.s.a. wprowadzają instytucję wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, regulowanego przepisami tej ustawy. W myśl jej art. 270 można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jest to instytucja wyjątkowa, o nadzwyczajnym charakterze, która musi się opierać na regulacjach określonych w ustawie, albowiem przysługuje od orzeczeń prawomocnych, kończących postępowanie w sprawie, które z mocy art. 170 P.p.s.a. wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Instytucja ta polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, ale tylko wówczas, gdy zajdą ustawowe przesłanki wznowienia postępowania. Jest zatem środkiem prawnym o sformalizowanym charakterze. Podstawy wznowienia postępowania uregulowane zostały w art. 271 - 273 P.p.s.a. Wynika z nich, że co do zasady wznowienie postępowania sądowego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w tym postępowaniu, a nie w postępowaniu administracyjnym. Należy także podkreślić, że sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę (por. wyrok NSA z 13 marca 2008 r. II FSK 281/12 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie sądu ogranicza się (po stwierdzeniu, że skarga o wznowienie odpowiada warunkom formalnym zakreślonym w art. 280 § 1 P.p.s.a.) do zbadania jedynie podstaw wznowienia powołanych przez stronę. Sąd zobowiązany jest natomiast do interpretowania przesłanek wznowienia w sposób ścisły, wykluczający stosowanie wykładni rozszerzającej (zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2012 r. I FSK 281/12). Podstawy restytucyjne wznowienia zostały określone w art. 273 P.p.s.a., zgodnie z którym strona jest zobowiązana do wykazania bezpośredniego związku przyczynowego między nimi a treścią orzeczenia. Jedną z tych przyczyn wymienia § 2 powyższego artykułu. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika, że z uwagi na późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych czy środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, stan faktyczny mógł zostać ustalony niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Należy też podkreślić, że okoliczności faktyczne lub środki dowodowe muszą istnieć już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania i mogą dotyczyć tylko tego postępowania, które poprzedzało wydanie wyroku objętego skargą o wznowienie. Przepis ten nie znajdzie zastosowania w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne czy środki dowodowe były w postępowaniu zakończonym kwestionowanym orzeczeniem sądu jawne, ale nie zostały dostrzeżone przez stronę. Nadto wszystkie wskazane w omawianym przepisie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Należy również wspomnieć, że po stwierdzeniu na posiedzeniu niejawnym, że skarga o wznowienie została wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, sąd wyznaczy rozprawę, podczas której rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia (art. 280 § 1 i art. 281 P.p.s.a.). Na tym etapie postępowania sąd bada, czy podniesione w skardze zarzuty realnie zaistniały. Jeżeli jednak – zgodnie z art. 281 P.p.s.a. – stwierdzi, ze brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Dopiero stwierdzenie, że nie zachodzą przyczyny odrzucenia wskazane w art. 281 P.p.s.a., umożliwiają sądowi przystąpienie do badania zasadności skargi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że skarżący jako podstawę wznowienia wskazał jedną z przyczyn restytucyjnych wymienionych w art. 273 § 2 P.p.s.a. – "pominięcie przez Sąd bezspornego faktu, którym jest całkowita wadliwość wydanych postanowień" Prezydenta Miasta P. z 31 lipca 2013 r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 stycznia 2014 r. oraz Prezydenta Miasta z dnia 02 lipca 2013 r. i SKO z dnia 24 stycznia 2014 r. Nie sprecyzował przy tym, czy – jego zdaniem – jest to okoliczność faktyczna, czy środek dowodowy. Wadliwość ww. postanowień, zdaniem skarżącego, wynika z braku spełnienia warunku niezbędnego do wydania postanowień o przekonującej treści oraz przyjęcie całkowicie biernej postawy w sprawie wraz z naruszeniem zasady działania organu administracji na podstawie prawa i w jego granicach oraz braku ustalenia prawdy obiektywnej, co wynika z bezspornego stanu faktycznego i uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania. Sąd zdaniem skarżącego oddalił skargę, choć posiadał informację o wadliwości tytułów wykonawczych, co powinien był uwzględnić nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarżący twierdzi, że w sprawie I SA/Po 339/14 mamy do czynienia ze źle ustalonym stanem faktycznym, a – jego zdaniem – bezsporny stan faktyczny, to wadliwość ww. postanowień, który to stan faktyczny powinien być uwzględniony przez Sąd i miało to oczywisty wpływ na wynik sprawy. O tej przesłance skarżący dowiedział się podczas analizy uzasadnienia wyroku otrzymanego 6 czerwca 2016 r. Opisane w skardze o wznowienie postępowania zarzuty nie mogą być uznane za realnie, rzeczywiście zaistniałą podstawę restytucyjną, wskazaną w art. 273 § 2 P.p.s.a. Przepis ten mówi o późniejszym wykryciu takich okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Nie można natomiast uznać za okoliczność faktyczną w rozumieniu tego przepisu "wadliwości" (zdaniem skarżącego) kontrolowanych w sprawie I SA/Po 339/14 postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wynikającej – jak twierdzi skarżący – z wadliwości tytułów wykonawczych. Skoro W. zaskarżył postanowienie SKO do tut. Sądu, oznacza to, że już wówczas uznawał je za wadliwe. Wobec oddalenia przez Sąd skargi w sprawie I SA/Po 339/14, skarżącemu służyła skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna nie została jednak złożona i wyrok uprawomocnił się 12 listopada 2014 r. Okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 273 § 2 P.p.s.a. nie jest ani "wadliwość postanowień" ani te postanowienia. O ich treści, czy ewentualnej wadliwości skarżący nie dowiedział z uzasadnienia wyroku z 5 kwietnia 2016 r. wydanego w sprawie I SA/Po 1253/15, ponieważ były one przedmiotem skargi rozpoznanej przez tut. Sąd w sprawie I SA/Po 339/14. Błędne jest rozumowanie skarżącego, że skoro WSA Poznaniu nie dostrzegł (jego zdaniem) wadliwości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego i ta "wadliwość" ujawniła się skarżącemu dopiero podczas analizowania uzasadnienia wyroku wydanego w innej sprawie, to służy mu skarga o wznowienie postępowania. Z tych samych przyczyn, wskazanej jako podstawa wznowienia "wadliwości" postanowień, czy nawet samych postanowień, nie można również uznać za później wykryte środki dowodowe, o których mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. Wskazanej w skardze o wznowienie przez W. K. przyczyny nie można uznać za podstawę wznowienia, ponieważ nie opiera się na ustawowej przesłance, o której mowa w cytowanym przepisie. W tej sytuacji wznowienie postępowania w sprawie I SA/Po 339/14 jest niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 281 P.p.s.a. Sąd odrzucił, zwracając skarżącemu w oparciu o przepis art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. cały uiszczony wpis.