I SA/Po 1158/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu X. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2016 r., o sygn. akt I SA/Po 1158/16, oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za sierpień 2010 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 października 2016 r., o sygn. akt I SA/Po 1158/16, starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił X. Sp. z o.o. w likwidacji, reprezentowanej przez adwokata, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za sierpień 2010 r., na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - w skrócie: "P.p.s.a."). Referendarz sądowy na podstawie złożonego przez Spółkę wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów źródłowych ocenił, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka nie dowiodła również, iż nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólników w postaci dopłat, zaś jej bierność w tym zakresie stanowi argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanej pomocy. Ponadto podniesiono, że zamknięcie roku obrotowego stratą bilansową nie świadczy jeszcze o złej sytuacji spółki, albowiem powstanie straty nie oznacza utraty płynności finansowej podmiotu. Tym bardziej w sytuacji kiedy w ujęciu podatkowym skarżąca spółka w 2015 r. osiągnęła dochód. W ustawowym terminie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, złożyła sprzeciw, w którym zarzuciła powyższemu postanowieniu referendarza naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala jej na pełne pokrycie kosztów sądowych w sprawie prowadzonej przed WSA w Poznaniu pod sygn. akt I SA/Po 1158/16, w sytuacji gdy spółka nie posiada wystarczających środków pieniężnych na uiszczenie pełnych kosztów sądowych, w tym na uiszczenie wpisu od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu Spółka podniosła, że nie jest w stanie spieniężyć posiadanego przez siebie majątku ruchomego, nieruchomości i praw majątkowych, gdyż są one zabezpieczone gigantycznymi hipotekami, a także są one przedmiotem prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Zdaniem strony za potwierdzeniem jej niewypłacalności przemawia fakt, iż zarząd wspólników spółki podjął uchwałę o postawieniu spółki w stan likwidacji, z uwagi na brak środków na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Obecnie Spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Okoliczności te, jej zdaniem, wskazują, że nie ma możliwości uzyskania przychodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z przytoczonego przepisu wynika, że rolą WSA jest merytoryczne rozpoznanie sprzeciwu, a więc definitywne rozstrzygnięcie kwestii z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu (por.: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2015 - komentarz do art. 260 P.p.s.a, dostępny w bazie danych Legalis). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z postanowień art. 199 P.p.s.a., gdzie mowa o tym, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest zatem wyjątkiem od zasady, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącej nie pozwalała na przyjęcie, że wykazała ona brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie [...]- zł, a zatem zaskarżonym postanowieniem starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania spółce wnioskowanego wsparcia, dokonując pełnej i prawidłowej analizy jej sytuacji finansowej. W szczególności należy zaznaczyć, że Spółka dysponuje majątkiem trwałym ([...] zł) oraz kapitałem zakładowym ([...],- zł) o wartości wielokrotnie przekraczającej wskazaną wyżej kwotę wpisu. Nie jest również bez wpływu na ocenę żądania strony fakt, że jeszcze w 2014 r. prowadziła działalność znacznych rozmiarów wykazując obroty rzędu [...] zł (pomimo, iż od lutego 2014 r. postawiona jest w stan likwidacji), a w 2015 r. dochód Spółki wyniósł [...] zł. Co istotne strona nadal osiąga pewne przychody z dzierżawy należącego do niej gruntu (w wysokości około [...] zł za sześć miesięcy dzierżawy) oraz korzysta z dopłat wnoszonych przez udziałowców, które łącznie wyniosły [...] zł. Wszystkie te okoliczności, zdaniem Sądu, potwierdzają tezę o posiadaniu przez stronę skarżącą wystarczających środków na uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu prawidłowe są wywody referendarza, że wykazana przez skarżącą strata bilansowa nie świadczy jeszcze o złej sytuacji Spółki, albowiem powstanie straty nie oznacza utraty płynności finansowej podmiotu. Tym bardziej w sytuacji kiedy w ujęciu podatkowym skarżąca w 2015 r. osiągnęła dochód. Sąd zauważa także, że fakt likwidacji Spółki nie przesądza sam w sobie o jej niewypłacalności lub utracie płynności finansowej. Skoro okoliczności takich skarżąca nie wykazała tak w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i wniesionym sprzeciwie, nie sposób przyjąć, że referendarz sądowy bezzasadnie nie uwzględnił ich przy rozpoznaniu wniosku. Odnosząc się do argumentów podniesionych w sprzeciwie, Sąd stwierdza, że na uwzględnienie nie zasługują te, w świetle których Spółka nie posiada żadnych środków i nie prowadzi żadnej działalności. Przeczą temu przedstawione przez stronę deklaracje podatkowe, z których wynika, że nadal korzysta ona z posiadanego majątku, oddając go w dzierżawę, a ponadto wciąż uzyskuje przychody, które następnie wykazuje jako podlegające podatkowi od towarów i usług (w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2016 r. przychody skarżącej wyniosły [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł i strata [...] zł). Również sam fakt likwidacji Spółki, co już wyżej wskazano, nie przesądza o jej niewypłacalności lub utracie płynności finansowej. Ponadto, co słusznie akcentował referendarz w zaskarżonym postanowieniu, nie są istotne motywy, którymi kierują się wspólnicy Spółki odmawiając jej dokapitalizowania, celem przezwyciężenia trudnej sytuacji finansowej, czy też pokrycia kosztów związanych z dochodzeniem przez skarżącą swoich praw. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do akceptacji stanu, w którym w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy Spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek, mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Warto także zaznaczyć, że wspólnicy w 2016 r. zarządzili dopłaty w wysokości [...] zł na każdy udział (łącznie [...] zł). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony w sprzeciwie zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia