I SA/Po 1166/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A i HC o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A i HC na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. postanawia: zwolnić skarżących od kosztów sądowych. Skarżący A i HC pismem z dnia [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Równocześnie złożyli sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podali, że dysponują dochodami uzyskiwanymi przez skarżącą z działów specjalnych produkcji rolnej w wysokości [...]. Skarżący wskazali, że nie dysponują żadnym majątkiem, korzystają z pomocy dzieci. Wnioskodawca w latach [...] nie uzyskał żadnych dochodów i wobec tego nie składał zeznań rocznych podatkowych. W [...] skarżący podpisali umowę majątkową małżeńską ustanawiając rozdzielność majątkową. Pomimo rozdzielności majątkowej małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący podali, że w ostatnich latach nie posiadali i również obecnie nie posiadają żadnych kont i rachunków bankowych, lokat bankowych oraz pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawcy ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...], w tym [...]. Małżonkowie nie posiadają żadnych kredytów bankowych oraz nie płacą czynszu, gdyż mają prawo zamieszkiwania w domu przy ul. C [...] w L na podstawie dożywotniej służebności osobistej mieszkania. Wnioskodawcy oświadczyli, że nie uzyskują również żadnych dodatkowych dochodów z tytułu umowy zlecenia, umowy o dzieło, udziału w spółkach, papierach wartościowych, pracy sezonowej, funkcji członka zarządu itp., nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Skarżący korzystają natomiast z pomocy finansowej dzieci, t.j. córki DC oraz syna DC, od których otrzymują pomoc alimentacyjną średnio w granicach [...] miesięcznie, przy czym od córki ok. [...], od syna ok. [...]. Skarżący wyjaśnili, że dom, w którym mieszkają należy do DP zamieszkałej w L przy ul. J [...]. Małżonkowie korzystają z części domu – parteru na zasadzie dożywotniej służebności osobistej mieszkania. Skarżący oświadczyli, że w ostatnich kilku latach nie posiadali żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych czy środków pieniężnych. Od kilku lat utrzymują się z działów specjalnych produkcji rolnej i z pomocy dzieci. Działalność skarżącej dotyczy hodowli lisów, ok. [...] sztuk. Hodowla ta prowadzona jest na terenie nieruchomości siostry skarżącej BJ w O przy ul. P, która użycza część nieruchomości o pow. [...] m2 AC w zakresie niezbędnym do prowadzenia hodowli. Z prowadzonej działalności przychody wynoszą [...] rocznie, koszty zaś [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżących wynika, iż zasadnym jest zwolnienie ich od kosztów sądowych, gdyż wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wnioskodawcy pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, skarżąca uzyskuje niewysokie dochody z działów specjalnych produkcji rolnej. Z załączonych do akt sprawy o sygn. [...] zeznań rocznych podatkowych za [...] wynika, że dochody skarżącej z działów specjalnych produkcji rolnej w [...]. wyniosły [...], natomiast w [...]. Wnioskodawcy nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji, rachunków bankowych. Małżonkowie korzystają z części domu na zasadzie dożywotniej służebności osobistej mieszkania, prawo to zostało ustanowione na ich rzecz w dniu [...], co wynika z akt sprawy o sygn. [...]. Skarżący w złożonych oświadczeniach wykazali zatem, że nie posiadają żadnych środków pieniężnych oraz majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.