I SA/Po 1187/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2001r., styczeń i maj 2002r. oddala skargę /-/K. Pawlicki /-/St. Małek /-/J. Małecki Przedsiębiorstwo A Sp. z o.o. w P nie dopełniło obowiązku w zakresie płatności zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za [...]. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 107 § 1 i § 2 pkt 2, art. 108, art. 109, art. 116 § 1, 2 i 4 Ordynacji podatkowej, orzekł o solidarnej odpowiedzialności i przeniósł na T G jedynego członka zarządu w/w Spółki – odpowiedzialność za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące [...] oraz odsetki za zwłokę. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do końca 2002r.), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. W myśl art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Osoby trzecie odpowiadają także za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że T G pełnił w [...] funkcję Prezesa Zarządu Spółki z o.o. A w jednoosobowym Zarządzie Spółki. Funkcję tę pełnił do złożenia rezygnacji w dniu [...]. W dniu [...] organ egzekucyjny dokonał zajęć wszystkich wierzytelności Spółki, które TG wskazał w piśmie z dnia [...]. Zajęcia wierzytelności okazały się nieskuteczne, poza: - B S.A. w W, które przekazało na konto organu egzekucyjnego łącznie kwotę [...]; - C Spółka z o.o. P, która przekazała w dniu [...] kwotę [...] oraz w dniu [...] kwotę [...]. Do przekazania pozostała w [...] kwota [...]. Wobec zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej organ egzekucyjny prowadzi na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...]. sygn. akt [...], łączną egzekucję, którą objęte są zaległości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Urzędu Skarbowego oraz zaległości z tytułu wynagrodzenia pracowników. Łącznie zaległości Spółki objęte postępowaniami egzekucyjnymi według stanu na dzień [...] wynoszą [...]. Zgodnie z unormowaniami ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzytelności w/w instytucji oraz osób fizycznych są zaspokajane w pierwszej kolejności, tj. przed wierzytelnościami z tytułu zaległości podatkowych. Wierzytelności Spółki z tytułu kaucji gwarancyjnych, które strona wskazała w piśmie z [...]. mogą jedynie zaspokoić w niewielkiej części innych wierzycieli Spółki. Tak więc nie zostaną uregulowane zaległości podatkowe Spółki wobec Urzędu Skarbowego. Z powyższego wynika, że Spółka nie posiada aktywów, z których można by zaspokoić zaległości podatkowe. Innego majątku Spółka nie posiada, nie wskazał takiego majątku TG. Nie został wypełniony także warunek określony w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, dot. zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Z dokumentacji wynika, że wniosek do Sądu Rejonowego o ogłoszeniu upadłości Spółki został złożony w dniu [...]. Ze względu na fakt, że majątek Spółki nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości. Z akt sprawy wynika, że Spółka z o.o. A już w [...] zaprzestała spłaty wymaganych zobowiązań, w tym z tytułu: podatku od towarów i usług, składek na ubezpieczenie społeczne na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wniosek o ogłoszenie upadłości nie został jednak wówczas złożony. Nastąpiło to dopiero w [...] tj. po upływie ponad [...] od zaprzestania spłaty zobowiązań Spółki, w tym także wobec Skarbu Państwa. W odwołaniu z dnia [...] TG wniósł o uchylenie decyzji. Zdaniem skarżącego sprzedaż majątku trwałego spółki oraz wyegzekwowanie wierzytelności pozwoliłoby nie tylko na pokrycie kosztów postępowania, ale także spłaty należności w stosunku do pracowników i organu podatkowego. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej członkowie zarządu spółki z o.o. co do zasady ponoszą odpowiedzialność solidarnie ze spółką ze zaległości powstałe w trakcie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Zwolnienie z odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe powstałe w okresie pełnienia przez nich powierzonej funkcji na mocy art. 116 § 1 ust. 1 i 2 Ordynacji podatkowej wprowadzone zostało przez ustawodawcę jako swego rodzaju ochrona tychże osób w przypadku gdy wykażą one staranność wykonywania działań poprzez zgłoszenie wniosku o upadłość w odpowiednim czasie bądź wskażą mienie z którego egzekucja umożliwia zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe, mimo prowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, uwzględniającego wnioski w zakresie przeprowadzania dodatkowych dowodów, nie stwierdziły zaistnienia przesłanek pozwalających na odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za rzeczone zaległości podatkowe. Organ I instancji, dokonując analizy sytuacji ekonomiczno – finansowej Spółki wskazał, że już w [...] zachodziły przesłanki upoważniające do zgłoszenia wniosku o upadłość, bowiem Spółka już w tym czasie zaprzestała płacenia długów m.in. z tytułu zobowiązań podatkowych i zobowiązań wobec ZUS. Wniosek w tym zakresie został złożony dopiero w [...]. Ponadto organ podkreślił, że przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje na konieczność złożenia wniosku o upadłość we właściwym czasie. Powyższy przepis prawa posługuje się pojęciem niedookreślonym "właściwy czas", jednakże na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych wypracowana została teza, iż moment ten należy wiązać z art. 5 Prawa upadłościowego (Dz. U. z 1991r.nr 118, poz. 512 ze zm.), tzn. w terminie 2 tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów lub w terminie 2 tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów. Jednocześnie przyjąć należy, że jeżeli w dniu zgłoszenia wniosku o upadłość stan majątkowy spółki był tak zły, że nie wystarczał nawet na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, to zasadnym jest uznanie zgłoszenia upadłości za dokonane z przekroczeniem właściwego czasu. W przedmiotowej sprawie mamy właśnie z taką sytuacją do czynienia. Wniesione przez skarżącego jako materiał dowodowy, sprawozdanie Tymczasowego Nadzorcy Sądowego w sprawie Spółki oprócz informacji o stanie zaległości, składnikach majątkowych i prognozach przeprowadzenia postępowania upadłościowego i warunkach do tego koniecznych, zawiera konkluzję, że w przypadku najkorzystniejszego wariantu prognoz istnieje szansa jedynie na zabezpieczenie kosztów postępowania upadłościowego i możliwość skromnego planu podziału. W tej sytuacji, mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych, trudno przyznać rację twierdzeniom skarżącego, że zaistniały przesłanki pozwalające na odstąpienie od orzeczenia o jego odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe. Dodać również należy, że materiał dowodowy w postaci protokołu z przesłuchania świadka nie wniósł do sprawy żadnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie zaistnienia przesłanek mogących doprowadzić do odstąpienia od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej. Na podstawie zebranego materiału dowodowego trudno w przypadku A mówić o krótkotrwałym zaprzestaniu płacenia długów. Nie może o tym bowiem przesądzić krótkotrwały okres nieposiadania zaległości podatkowych w świetle posiadania w tym okresie np. zaległości wobec ZUS. W skardze z dnia [...] TG wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Zdaniem skarżącego skoro złożył on wniosek o upadłość spółki, to spełniony został warunek przewidziany w art. 116 § 1 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej, uwalniający go od odpowiedzialności za zobowiązania tejże spółki. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Z treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 2001 i 2002r. wynika, że za zaległości m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Z kolei § 2 stanowił, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Zatem w orzeczeniu o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wskazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, gdy ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż T G pełnił w spółce z o.o. A funkcję prezesa zarządu (protokół z [...] – k. [...] akt administracyjnych). Spełniona został również druga przesłanka przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na członka zarządu w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej, dotycząca stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, co w niniejszej sprawie wynika z treści pisma organu egzekucyjnego z dnia [...] informującego o bezskuteczności dokonanych zajęć (k. [...]). Z kolei strona skarżąca nie udowodniła, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 116 § 1, wyłączające odpowiedzialność. Odnośnie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości to, jak to wynika z akt sprawy, został on złożony w dniu [...] (protokół z [...]), a w dniu [...] został on oddalony ze względu na fakt, iż majątek dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W tym miejscu należy za prawidłowe uznać ustalenia organów, że już w [...] zaistniały przesłanki upoważniające do zgłoszenia wniosku o upadłość. Analiza bilansu Spółki za rok [...] wskazuje, że rzeczowy majątek trwały był wart [...]. Na koniec tego roku Spółka zalegała z płatnościami w zakresie podatku od towarów i usług, składek ZUS i wynagrodzeń (k. [...]). Zaległości w płatnościach miały również miejsce w [...] (bilans k. [...]). W świetle powyższego podzielić należy pogląd, że "właściwy czas" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należało oceniać w świetle przepisów dotyczących upadłości. Gdyby więc w niniejszej sprawie prezes Spółki kierował się treścią art. 5 § 1 Prawa upadłościowego, to stosowny wniosek złożyłby już w roku [...]. Odnośnie przesłanki wskazania mienia, z którego egzekucja była możliwa, to organy wykazały, że wskazane przez skarżącego w piśmie z [...] wierzytelności zostały zajęte wcześniej (pismo z [...], postanowienie z [...] w sprawie rozliczenia kwoty uzyskanej ze sprzedaży licytacyjnej ruchomości należących do A k. [...]). W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K. Pawlicki /-/St. Małek /-/J. Małecki kk