I SA/Po 1190/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniesionego ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie oddala skargę. W dniu [...] maja 2013 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu wpłynęło ponaglenie, złożone przez A. i J. W., reprezentowanych przez doradcę podatkowego W. S., na niezałatwienie w ustawowym terminie sprawy nr [...] i [...] oraz niedokonanie żadnych czynności przez organ podatkowy pierwszej instancji po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2011 r. o sygn. akt I SA/Po 755/11. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego w kwestii pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed organem podatkowym oraz do wskazania jakiego organu dotyczy przedmiotowe ponaglenie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia ponaglenia bez rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając na podstawie art. 169 § 1 i § 4, art. 216 oraz art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej "Ordynacja podatkowa") pozostawił ponaglenie bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ podatkowy podniósł, że zgodnie z obowiązującymi regulacjami wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia ponaglenia bez rozpatrzenia. W. S. nie zastosował się do niniejszego wezwania i stosownego pełnomocnictwa nie przedłożył. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej pozostawił ponaglenie bez rozpatrzenia. Pełnomocnik skarżących nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i złożył na nie zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił niezgodność z prawem oraz rażące naruszenie art. 145 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniając powyższe posiadaniem przez organ podatkowy stosownego pełnomocnictwa w aktach sprawy. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając na podstawie art. 233 §1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej - utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ podatkowy podniósł, że aby dopuszczalne byłe uznanie, że strona jest w konkretnym postępowaniu reprezentowana przez pełnomocnika, dokument pełnomocnictwa powinien trafić do akt rozpatrywanej sprawy jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby w takim właśnie charakterze. To w gestii strony leży bowiem określenie tego, do jakich konkretnie prowadzonych spraw zgłasza udział pełnomocnika (nawet stale dla niej umocowanego), a w których sprawach potrzeby takiej nie dostrzega. Stąd też nawet najbardziej uzasadnione przekonanie organu, że określona osoba jest pełnomocnikiem strony musi ustąpić przed obowiązkiem upewnienia się w sposób niepozostawiający wątpliwości, iż tak jest w istocie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ pierwszej instancji prawidłowo postąpił wzywając pełnomocnika do złożenia stosownego pełnomocnictwa do sprawy wszczętej w imieniu A. i J. W. Dyrektor Izby Skarbowej nie jest bowiem w posiadaniu pełnomocnictwa do reprezentowania A. i J. W. przez doradcę podatkowego w obecnej sprawie. Postępowanie w sprawie nr [...], która zdaniem pełnomocnika nadal jest w toku, wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Po 755/11 oraz dokonaniem zwrotu kwoty należnej podatnikowi, zakończyło to postępowanie zarówno przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w G., jak i Dyrektorem Izby Skarbowej w Poznaniu. Co prawda w dniu [...] czerwca 2013 r. na adres e-mailowy Izby Skarbowej drogą elektroniczną wpłynęła informacja wraz z załącznikami jako odpowiedź na wystosowanie wezwanie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] do uzupełnienia braku formalnego w kwestii pełnomocnictwa oraz do wskazania jakiego organu dotyczy przedmiotowe ponaglenie. Jednakże nie dość, że nie spełniało podstawowych warunków uznania tego pisma jako podania w trybie art. 168 Ordynacji podatkowej, to zawierało skany pozyskanych dyplomów przez W. S., drukowanych na łamach Gazety Prawnej. Jako doradca podatkowy, W. S. zna uregulowania rządzące instytucją "podania". Organ odwoławczy zauważył następnie, że wskazanie osoby, od której pochodzi podanie, jej adresu oraz złożenie podpisu pozwalają organowi podatkowemu na zidentyfikowanie podmiotu, od którego pochodzi podanie. Dopiero złożenie podpisu pod treścią podania oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli bądź też wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis. Wymogami co do treści podania w odniesieniu do podań wnoszonych za pomocą środków komunikacji elektronicznej są sposoby identyfikacji podmiotu wnoszącego podanie. Oznacza to, że identyfikacja wnoszącego podanie za pomocą tzw. certyfikatu kwalifikowanego, podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP oraz innymi technologiami identyfikacji użytkownika są wymogami co do treści podania. Informacje przekazane drogą elektroniczną na adres [email protected] nie spełniało określonych wezwaniem warunków formalnych. Dokonując analizy zaskarżonego postanowienia, organ podatkowy stwierdził, iż zawiera ono wszystkie obowiązkowe elementy struktury, a także uzasadnienie faktyczne i prawne. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał wezwania W. S. do przedstawienia woli A. i J. W. do ich reprezentowania przed Dyrektorem Izby Skarbowej w postępowaniu ponagleniowym, a postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r., spełniając wymogi Ordynacji podatkowej, zostało wydane zgodnie z obowiązującymi regulacjami w sposób niebudzący wątpliwości. Pełnomocnik skarżących złożył skargę na powyższe postanowienie i wniósł o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nakazanie Dyrektorowi Izby Skarbowej rozpatrzenia złożonego ponaglenia; - stwierdzenie naruszenia przez organ podatkowy wskazanych w skardze przepisów; - zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych i zasądzenie zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; - powiadomienie Ministra Finansów o nieprawidłowościach w działaniu Dyrektora Izby Skarbowej i marnotrawstwie publicznych środków na prowadzenie niepotrzebnych czynności. Wydanemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił obrazę przepisów poprzez rażąco błędną ich wykładnię i zastosowanie, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie 120, art. 121 § 1 i art. 141, art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu przedmiotowej skargi pełnomocnik podniósł, iż organ błędnie przyjął, że czynność ponaglenia jest odrębnym postępowaniem w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Taki pogląd jest całkowicie nieuprawniony, na co wskazuje sam Minister Finansów w piśmie z dnia [...] października 2013 r. (pełnomocnik wniósł o dopuszczenie załączonego do skargi pisma jako dowodu w sprawie), które dotyczy co prawda innego podatnika, ale wyraźnie zawarto w nim pogląd w tej sprawie. Ponaglenie służy wyłącznie załatwieniu toczącego się postępowania w terminach określonych prawem; nie jest odrębnym postępowaniem. Skoro tak, to organ działa sprzecznie z przepisami prawa i narusza zasadę legalizmu, a to z kolei powoduje naruszenie zasady zaufania do organu, gdyż lekceważąc jasne i klarowne przepisy prawa organ podważa do siebie zaufanie. Zdaniem pełnomocnika, wezwanie organu do złożenia kolejnego pełnomocnictwa nie miało oparcia w art. 120 oraz w art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W sprawie nie występował bowiem żaden brak formalny, stąd dalsze czynności organu były bezzasadne i bezcelowe, były zwykłym marnotrawieniem publicznych pieniędzy. Tym sam organ dopuścił się obrazy art. 136 Ordynacji podatkowej gdyż mimo faktu złożenia do akt sprawy pełnomocnictwa, organ bezzasadnie domagał się złożenia kolejnego pełnomocnictwa, zamiast rozpatrzyć ponaglenie. W odpowiedzi na powyższą skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem procesowym z dnia [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżących odniósł się do odpowiedzi na skargę. Zauważył, że organ polemizuje z przedmiotem sprawy, jaką jest wniosek podatnika o stwierdzenie nadpłaty, co jest w niniejszym postępowaniu niedopuszczalne. Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej ustosunkował się ponownie do zarzutów strony skarżącej. Organ podatkowy nie znalazł uzasadnienia dla podniesionych w piśmie strony skarżącej argumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 136 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) strona w postępowaniu podatkowym może działać osobiście lub przez pełnomocnika. Dla przyjęcia, że strona w postępowaniu działa przez pełnomocnika konieczne jest dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Tylko wówczas można bowiem uznać, że pełnomocnik jest skutecznie umocowany do działania w imieniu mandanta. Za trafne uznać jednak należy twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że postępowanie prowadzone na skutek wniesienia ponaglenia nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego. Co do zasady nie istnieje zatem konieczność wezwania pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa odrębnie w postępowaniu ponagleniowym. Jednakże w okolicznościach rozpoznawanej sprawy słusznie organ podatkowy, pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego poprzez złożenie pełnomocnictwa pod rygorem pozostawienia ponaglenia bez rozpatrzenia, ponieważ nie toczyło się żadne postępowanie podatkowe, w którym ponaglenie mogłoby wywrzeć skutek procesowy. W ponagleniu z dnia [...] maja 2013 r. pełnomocnik skarżących wskazał bowiem, że wnosi ponaglenie na nieterminowe załatwienie sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., który zdaniem pełnomocnika nie podjął żadnych czynności od wydania w dniu 2 grudnia 2011 r. wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. I SA/Po 755/11. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] września 2013 r. wynika, że po wskazanym powyżej wyroku WSA w Poznaniu organ podatkowy przychylił się do stanowiska podatników z dnia [...] grudnia 2008 r. o stwierdzenie nadpłaty i przyjął stan faktyczny wynikający z korekty zeznania stanowiącej załącznik do wniosku o stwierdzenie nadpłaty z grudnia 2008 r. Z uwagi na fakt, ze postępowania w sprawie prowadzili Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. i Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zwrotu nadpłaty w kwocie [...] złotych dokonał w dniu [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. W tym dniu zakończyło się więc postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2011 r., I SA/Po 755/11. Tego rodzaju załatwienie sprawy, bez wydania decyzji możliwe jest na podstawie art. 75 § 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W tej sytuacji postępowanie w przedmiocie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty zainicjowane wnioskiem podatników z dnia [...] grudnia 2008 r. zostało zakończone zwrotem nadpłaty w dniu [...] lutego 2012 r. Wobec powyższego, ponaglenie wniesione przez pełnomocnika pismem z dnia [...] maja 2013 r. nie odnosiło się do żadnego z toczących się postępowań podatkowych. W tej sytuacji organ podatkowy, przed podjęciem określonych kroków procesowych, zasadnie wezwał pełnomocnika do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżących, a wobec nieuzupełnienia tego braku formalnego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., pozostawił ponaglenie bez rozpatrzenia, które to postanowienie zostało utrzymane w mocy przez zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i art. 141, art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 120 Ordynacji podatkowej organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Na mocy art. 121 §1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Na podstawie art. 141 Ordynacji podatkowej na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do: 1) organu podatkowego wyższego stopnia; 2) ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej (§ 1). Organ podatkowy wymieniony w § 1, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2) Art. 169 §1 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Natomiast zgodnie z art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia stwierdzić należy, ze z akt sprawy wynika, że organ podatkowy działał na podstawie przepisów prawa i w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wobec faktu, że nie toczyło się postępowanie, w ramach którego wniesione zostało ponaglenie organ prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżących, informując go o konsekwencjach uchybienia w tym zakresie. Z powodu nieuzupełnienia braków formalnych we wskazanym terminie organ podatkowy zasadnie pozostawił ponaglenie bez rozpatrzenia. W tej sytuacji trafnie organ drugiej instancji zastosował art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji wyroku.