I SA/Po 1205/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu na postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 1205/17, umarzającego postępowanie z wniosku Z. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący Z. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję SKO w P.. W toku postępowania sądowego starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 31 stycznia 2018 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2018 r. Sąd oddalił ww. skargę. Wnioskiem z dnia 11 czerwca 2018 r. skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w celu złożenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. W argumentacji wniosku skarżący podniósł, że jego dotychczasowy pełnomocnik z urzędu - adwokat M. T., nie widzi podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący kwestionuje tę opinię i twierdzi, że wniesienie skargi kasacyjnej jest zasadne. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. umorzył postępowanie z wniosku skarżącego z dnia 11 czerwca 2018 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 7 czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącego - adwokat M. T. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2018 r. Opinia ta została przesłana do Sądu listem poleconym w dniu 14 lipca 2018 r. W dniu 23 lipca 2018 r. odpis ww. opinii prawnej został skutecznie doręczony skarżącemu. Wnioskiem z dnia 27 lipca 2018 r. skarżący ponownie wystąpił do Sądu o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu (adwokata) w celu złożenia skargi kasacyjnej i o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że według niego istnieją podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej. Braki formalne wniosku, poprzez wniesienie go na urzędowym formularzu, skarżący uzupełnił w dniu 10 sierpnia 2018 r. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy, na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2018, poz. 1302 - w skrócie: "P.p.s.a."), umorzył postępowanie z wniosku Z. M. z dnia 27 lipca 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia starszy referendarz sądowy wskazał, że postępowanie z wniosku skarżącego z dnia 27 lipca 2018 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie stało się zbędne z uwagi na okoliczność, że skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata zostało przyznane prawomocnym postanowieniem z dnia 31 stycznia 2018 r. Przy czym referendarz zaznaczył, że P.p.s.a. nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika. Także niezadowolenie skarżącego ze sposobu działania pełnomocnika nie uzasadnia jego zmiany, a tym bardziej ponownego wydania postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. W ustawowym terminie adwokat M. T. złożył sprzeciw, w którym zarzucił powyższemu postanowieniu referendarza naruszenie art. 177 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do ustanowienia nowego pełnomocnika z urzędu, w sytuacji gdy przepis ten nie przewiduje zakazu wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu w sprawie, co skutkuje stwierdzeniem, że po otrzymaniu odpisu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący nabył uprawnienie do złożenia wniosku o ustanowienie dla siebie nowego pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a także o przyznanie dla pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (sporządzenie sprzeciwu) udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały zapłacone nawet w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw okazał się bezzasadny, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a wobec tego należy utrzymać je w mocy. Zgodnie z art. 259 § 1 P.p.s.a. od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w tym w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W myśl art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do art. 260 § 2 P.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, że na mocy wydanego w niniejszej sprawie postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 31 stycznia 2018 r. skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Podkreślenia wymaga, że ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 2 P.p.s.a.). W sytuacji gdy strona reprezentowana przez takiego pełnomocnika nie ograniczy pełnomocnictwa, z mocy prawa stanowi ono umocowanie do dokonania wszystkich łączących się ze sprawą czynności zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt II OZ 837/13, wszystkie powołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 31 stycznia 2018 r. jak i z akt sprawy nie wynika, aby ustanowionemu dla skarżącego pełnomocnikowi z urzędu ograniczono pełnomocnictwo. Tym samym pozostaje on uprawniony do dokonania wszystkich łączących się ze sprawą czynności zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Odnosząc się do wniosku strony o zmianę pełnomocnika wyjaśnić trzeba, że strona nie może wnioskować o wyznaczenie kolejnej osoby do pełnienia funkcji pełnomocnika, jeżeli przyznane jej prawo pomocy zostało zrealizowane (por. postanowienia NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I OZ 724/14, postanowienie NSA z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I OZ 685/14). Niezadowolenie strony z działań pełnomocnika z urzędu nie stanowi podstawy do zmiany pełnomocnika, a tym bardziej ponownego wydania postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Sąd (referendarz sądowy) ustanawia pełnomocnika w ramach prawa pomocy tylko raz. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że prawidłowo starszy referendarz sądowy wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie zostało już przyznane prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Wobec tego skarżący nie jest obowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie (w tym m.in. wpisu od skargi kasacyjnej) oraz jest nadal reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika (adwokata M. T.) ustanowionego przez Okręgową Radę Adwokacką w P. w ramach przyznanego prawa pomocy. Słusznie także starszy referendarz sądowy stwierdził, że ewentualne niezadowolenie strony z działań pełnomocnika z urzędu nie stanowi podstawy do zmiany tego pełnomocnika (wydania postanowienia o przyznaniu prawa pomocy poprzez ustanowienie innego pełnomocnika). W takiej sytuacji skarżący nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, albowiem przyznane mu prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. W tym kontekście należy wskazać, że w niniejszej sprawie ustanowiony dla skarżącego z urzędu adwokat wykonał nałożone na niego obowiązki wynikające z przyznanego skarżącemu prawa pomocy, gdyż reprezentował go podczas rozprawy przed sądem, a następnie po otrzymaniu odpisu wyroku z uzasadnieniem uznał, że nie ma podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co znalazło odzwierciedlenie w złożonej przez niego opinii. W związku z tym rację należy zatem przyznać starszemu referendarzowi sądowemu, że przyznane skarżącemu prawo zostało skonsumowane. W tym stanie rzeczy nie ma prawnej możliwości przyznania ponownie skarżącemu prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskał. Natomiast wszelkie zastrzeżenia, co do sposobu reprezentowania skarżącego przed sądem przez wyznaczonego pełnomocnika z urzędu może być ewentualnie zgłaszane do Okręgowej Rady Adwokackiej w P.. Uznając za całkowicie bezpodstawny zarzut sformułowany w sprzeciwie Sąd stwierdza, że sporządzenie przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie uzasadnia ponownego przyznania prawa pomocy i wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1463/15). Autor sprzeciwu, jakkolwiek zasadnie wskazuje, że przepis art. 177 § 4 P.p.s.a. nie przewiduje zakazu wyznaczania kolejnego pełnomocnika z urzędu, to jednak całkowicie bezpodstawnie wywodzi, że brak takiego zakazu skutkuje nabyciem przez skarżącego uprawnienia do złożenia wniosku o ustanowienie nowego pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że zasadnie starszy referendarz sądowy zastosował w sprawie przepis art. 249a P.p.s.a. i umorzył postępowanie zainicjowane kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.