I SA/Po 1205/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata MT o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia [...] o umorzeniu postępowania z wniosku skarżącego w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi ZM na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: oddalić wniosek. Skarżący ZM wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Następnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] starszy referendarz sądowy WSA ustanowił dla skarżącego adwokata i zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia [...] poinformowała, że wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata MT. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił w.w skargę. Pełnomocnik skarżącego wniósł opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu [...] odpis w.w opinii prawnej został doręczony skarżącemu. Wnioskiem z dnia [...] skarżący ponownie wystąpił o przyznanie pełnomocnika z urzędu (adwokata) w celu złożenia skargi kasacyjnej i o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...] starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie z wniosku skarżącego w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne z uwagi na okoliczność, że skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym zostało przyznane prawomocnym postanowieniem z dnia [...]. P.p.s.a. nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika. Także niezadowolenie skarżącego ze sposobu działania pełnomocnika nie uzasadnia jego zmiany, a tym bardziej ponownego wydania postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw na w.w postanowienie. W piśmie tym wniósł m.in. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (sporządzenie sprzeciwu) udzielonej z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone nawet w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że sprzeciw okazał się bezzasadny, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i wobec tego należy utrzymać je w mocy. Sąd wyjaśnił, że strona nie może wnioskować o wyznaczenie kolejnej osoby do pełnienia funkcji pełnomocnika, jeżeli przyznane jej prawo pomocy zostało zrealizowane. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie ustanowiony dla skarżącego z urzędu adwokat wykonał nałożone na niego obowiązki wynikające z przyznanego skarżącemu prawa pomocy, gdyż reprezentował go podczas rozprawy przed sądem, a następnie po otrzymaniu odpisu wyroku z uzasadnieniem uznał, że nie ma podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co znalazło odzwierciedlenie w złożonej przez niego opinii. Zatem przyznane skarżącemu prawo pomocy zostało skonsumowane. W tym stanie rzeczy nie ma już prawnej możliwości przyznania ponownie skarżącemu prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskał. Sąd stwierdził, że sporządzenie przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie uzasadnia ponownego przyznania prawa pomocy i wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia sprzeciwu na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia [...], którym umorzono postępowanie z wniosku ZM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "P.p.s.a.") wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie"), które obowiązuje od 2 listopada 2016 r. Zgodnie z § 21 ust. 1 opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: pkt 1) w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę obliczoną na podstawie § 8, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 600 zł, c) w innej sprawie – 240 zł; pkt 2) w drugiej instancji: a) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 75% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat – 100% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, b) za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat – 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120,- zł, c) za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji – 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł, d) w postępowaniu zażaleniowym – 120 zł. Katalog czynności adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za które przysługuje wynagrodzenie został określony w § 21 ust. 1 pkt 1) i 2) rozporządzenia. Ustawodawca w § 21 ust. 1 pkt 1) i 2) rozporządzenia nie wskazał, że adwokatowi przysługuje wynagrodzenie za sporządzenie sprzeciwu. Adwokat otrzymuje wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, co w niniejszej sprawie miało miejsce, gdyż postanowieniem z dnia [...] przyznano od Skarbu Państwa – WSA adwokatowi MT tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu kwotę [...] + [... tytułem podatku VAT, oraz za udział w postępowaniu przed sądem w drugiej instancji, co również w niniejszej sprawie miało miejsce, gdyż postanowieniem z dnia [...] przyznano pełnomocnikowi skarżącego od Skarbu Państwa – WSA kwotę [...] + [...] tytułem podatku VAT za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym miejscu zauważyć należy, że w § 21 ust. 1 pkt 2) lit. d) rozporządzenia wskazano, że adwokatowi przysługuje wynagrodzenie za udział w postępowaniu zażaleniowym. Jednakże zażalenie i sprzeciw to dwa zupełnie odmienne środki zaskarżenia, sprzeciw nie jest zażaleniem, a zatem postępowanie wywołane sprzeciwem nie jest postępowaniem zażaleniowym. Wobec tego w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania w.w przepis. Z treści § 21 ust. 1 pkt 1) i 2) rozporządzenia wynika zatem, że wśród czynności, za które przysługuje adwokatowi wynagrodzenie, nie ma czynności prawnej polegającej na sporządzeniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Brak jest zatem podstaw prawnych do zaliczenia wynagrodzenia adwokata za sporządzenie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego do niezbędnych kosztów postępowania. Uwagę zwraca przy tym fakt, że pełnomocnik skarżącego w niniejszej sprawie wystąpił już z dwoma wnioskami o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które zostały rozpoznane odpowiednio w postanowieniu z dnia [...] i postanowieniu z dnia [...]. Na marginesie wskazać również należy, że wniesiony przez pełnomocnika skarżącego sprzeciw nie zmienił sytuacji skarżącego, gdyż Sąd postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie, którym umarzono postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Równocześnie referendarz sądowy wskazuje, że znana jest mu treść Uchwały NSA z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt I FPS 4/12, w której NSA wyjaśnił, że cyt. "art. 204 i art. 205 § 2-4 w zw. z art. 207 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną". Zauważyć jednak należy, że uchwała ta dotyczy zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną, a nie dotyczy zwrotu kosztów za wniesienie sprzeciwu. Wobec powyższego, na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1) i 2) rozporządzenia należało postanowić, jak w sentencji.