I SA/Po 122/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki(spr) Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant sekr.sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty podatku o d d a l a s k a r g ę /-/M.Jaśniewicz /-/J.Małecki /-/S. Zapalska Izba Skarbowa [...] decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego [...] nr [...] z dnia [...] w przedmiocie rozłożenia A. M. na 8 rat zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za maja 2002 r. w wysokości [...]i odsetek od tej zaległości w wysokości [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnia, iż z wnioskiem z dnia 18.07.2002 r. i 22.07.2002 r. o rozłożenie na raty zaległości w podatku dochodowym za maj 2002 r. na 24 raty zwróciła się podatniczka do urzędu skarbowego. Urząd Skarbowy w [...] powyższy wniosek uwzględnił w ten sposób, iż w swej decyzji deklarowaną zaległość rozłożył na 8 rat. W wniesionym odwołaniu od decyzji organu I instancji nie podniesiono żadnych zarzutów przeciwko decyzji o rozłożeniu na raty. Strona podnosi w nim, iż nie ciążył na niej obowiązek podatkowy w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz uiszczania odsetek i opłaty prolongacyjnej. Izba skarbowa wniesione odwołanie uznała za bezzasadne. Zdaniem organu , powołującego się na treść przepisu art. 48§ 1 pkt.2 Ordynacji podatkowej, urząd skarbowy na podstawie dostępnych informacji o sytuacji ekonomicznej podatniczki (podatniczka nie dostarczyła bowiem w wyznaczonym terminie przez urząd szczegółowej analizy sytuacji ekonomicznej jej firmy) uznał, iż zasadne było udzielenie jej nadzwyczajnej ulgi podatkowej w formie rozłożenia wnioskowanej zaległości nie na 24 raty, ale jedynie na 8 rat. Podniesione w odwołaniu zarzuty- zdaniem izby - nie odnoszą się ani do liczby rat ani kwoty rat). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - A. M. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji Zarzuciła im: obrazę art. 237 O.p. poprzez odmówienie strome prawa do zaskarżenia postanowienia na które nie przysługuje zażalenie, w odwołaniu od decyzji; naruszenie art. 120 O.p. poprzez nieuwzględnienie korekty deklaracji za miesiące maj i czerwiec 2002 r., w których podatniczka chciała zmniejszyć swoje zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych, naruszenie art. 120 O.p. poprzez wydanie przez organy podatkowe dwóch różnych rozstrzygnięć dotyczących spraw posiadających te same podstawy faktyczne i prawne; obrazę art. 145 § 2 op. poprzez niewłaściwe doręczenie pism stronie. Izba Skarbowa [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w pełni swoje stanowisko. Dodatkowo izba akcentuje, iż kwestie dotyczące zmiany deklarowanej przez podatniczkę kwoty zobowiązania nie mogą być kwestionowane ani weryfikowane przez organy podatkowe w postępowaniu o przyznanie ulgi ratalnej. Odnośnie nieprawidłowości w doręczaniu pism procesowych w postępowaniu podatkowym , izba wyjaśnia, iż cała korespondencja była prawidłowo kierowana na imię A. M. ( która samodzielnie wystąpiła o przyznanie jej ulgi podatkowej), a następnie do ustanowionego w sprawie doradcy podatkowego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada, oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w konkretnej i zaskarżonej sprawie dotyczącej rozłożenia uwzględnienia wniosku A. M. z dnia 18.07.2002 r. oraz z dnia 22.07.2002 r. w sprawie rozłożenia na raty deklarowanej przez podatniczkę zaległości w podatku dochodowym za maj 2002 r. Z drugiej natomiast strony sąd administracyjny - orzekając w kwestii wnioskowanego przez podatniczkę rozłożenia zaległości podatkowej na raty - winien mieć na uwadze zakaz pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej ( zakaz reformationis in peius). Skład sądzący rozpatrując spór prawny między stronami zwraca przede wszystkim uwagę na zapis art. 48 § 1 pkt.2 Ordynacji podatkowej stanowiący, iż "Organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może ... rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Użycie przez ustawodawcę w powyższym zapisie słowa "może", oznacza, iż rozstrzygnięcie organu podatkowego o rozłożeniu na raty zostało oparte na konstrukcji uznania administracyjnego. Oznacza to zatem, iż legalne będzie zarówno takie zachowanie organu podatkowego, które w pełni uwzględni wniosek podatnika o rozłożeniu na raty, uwzględni ten wniosek w części albo nie uwzględni takiego wniosku w ogóle. By uznanie administracyjne i rozstrzygniecie w kwestii rozłożenia na raty przerzucone z woli ustawodawcy na organ podatkowy nie miało charakteru dowolnego, nie było tzw. uznaniem dowolnym - w powyżej przytaczanym przepisie Ordynacji podatkowej - zawarto zostały dwie klauzule generalne, które organ podatkowy winien uwzględniać podejmując takie albo inne rozstrzygnięcie w sprawie. Organ podatkowy ma zatem zawsze w uzasadnieniu wydanej decyzji wytłumaczyć się, dlaczego akurat w konkretnej sprawie podjął takie a nie rozstrzygniecie. Jednakże nawet stwierdzenie istnienia ustawowych przesłanek do rozłożenia na raty takich jak ważny interes podatnika lub interes publiczny nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia o rozłożeniu na raty. W niniejszej sprawie organy podatkowe uwzględniły częściowo wniosek podatniczki o rozłożenie jej wnioskowanej zaległości w podatku dochodowym za maj 2002 r. na 8 rat (podatniczka wnosiła o rozłożenie jej tej zaległości na 24 raty). Organy podatkowe swoje rozstrzygnięcie oparły na dostępnych im informacjach o sytuacji ekonomicznej podatniczki. Organy podatkowe zwróciły się do podatniczki o dostarczenie dodatkowych materiałów o sytuacji ekonomicznej firmy odwołującej się A. M., jednakże podatniczka tych materiałów nie dostarczyła. W sprawie wyznaczonej wnioskami skarżącej A. M.j o rozłożenie jej na raty kwoty zaległości w podatku dochodowym za maj 2002 r. - nie mogą być przez organy podatkowe rozstrzygane inne kwestie, a więc np. to, że w odwołaniu dochodzi podatniczka dopiero do wniosku, że nie ma w ogóle zaległości podatkowej. Kwestie dotyczące istnienia czy też nie deklarowanej przez samą podatniczkę zaległości w podatku dochodowym nie mogą być ani rozstrzygane, ani korygowane w wnioskowanym przez samą podatniczkę postępowaniu o przyznanie jej ulgi podatkowej w spłacie deklarowanej zaległości podatkowej. Nie dopatrując się również istotnego naruszenia przez organy podatkowe obu instancji przepisów procesowych - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/M.Jaśniewicz /-/J.Małecki /-/S.Zapalska