I SA/Po 1231/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor sądowy WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J.P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2007r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr[...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) adwokatowi J.A. kwotę [...] tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; III. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ E. Brychcy Wójt Gminy decyzją z dnia [...] ustalił S. P. łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2007 w kwocie [...] zł, na które składał się podatek od nieruchomości – od budynków mieszkalnych w wysokości [...] zł i podatek rolny w wysokości [...] zł. Decyzję tę w. w. organ wydał m. in. na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ust. 1, 2 i 7 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 1, art. 3, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 6a, art. 6c i art. 12 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym oraz uchwały Rady Gminy [...] i [... ]z dnia [...] w sprawie podatków i opłat lokalnych oraz komunikatów Prezesa GUS z dnia 20 października 2006r. w sprawie średniej ceny sprzedaży drewna uzyskanej przez nadleśnictwa za pierwsze trzy kwartały 2006r. (MPNr poz. 746) i z 17 października 2006r. w sprawie średniej ceny zakupu żyta za okres pierwszych trzech kwartałów 2006r. (MPNr 74, poz. 745). W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wójt Gminy stwierdził, powołując się na przepis art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym, że osobie, na której ciąży obowiązek z tytułu podatku rolnego i jednocześnie z tytułu podatku od nieruchomości położonych na terenie tej samej gminy wysokość zobowiązania podatkowego ustala się łącznie w formie jednego nakazu płatniczego, a także, że łączne zobowiązanie podatkowe ustalono na podstawie złożonych informacji i zapisu w ewidencji gruntów i budynków. Po doręczeniu S. P. tej decyzji J. P. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z pismem, które potraktowano jako odwołanie, w którym wnosi ona o wydanie nakazu płatniczego z tytułu podatku rolnego od gruntu o powierzchni 6.81ha na nazwisko F. K. s. J. i jego żony M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]., po rozpatrzeniu w. w. odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, nie wyjaśniając jednak jaką rolę w postępowaniu i z jakiego tytułu spełnia J. P. W uzasadnieniu stwierdzono, że "podatnik użytkuje grunty po zmarłych rodzicach o powierzchni 0.24ha wg wypisów z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego z 18 lutego 2003r. oraz właścicielem wraz z mężem gruntów o powierzchni 6.77ha wg rejestru gruntów oraz budynku mieszkalnego o powierzchni użytkowej 62,5m2 – wg informacji w sprawie podatku od nieruchomości podatnika z dnia [...]." Sformułowanie to w aspekcie gramatycznym budzi uzasadnione zastrzeżenia. Poza tym organ odwoławczy uznał, że organ I instancji kierując się przepisem art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne ustalił podstawę wymiaru podatków zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, złożonych informacji i oświadczeń podatnika, co jest zgodne z prawem. Powołał się nadto na art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej zauważając w związku z treścią tego przepisu, że obowiązkowi podatkowemu podlegają żyjące osoby fizyczne, co stanowi przeszkodę do wydania decyzji na osoby nieżyjące. Decyzję tę organ II instancji doręczył J.P. Rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez J. P. i S. P. który także podpisał skargę. W skardze J. P. podnosi, że jej rodzice F. i M. K. byli właścicielami gruntu o powierzchni 6.81ha. W związku z tym wydanie przez organ I instancji decyzji na nią i jej męża, w której przyjęto, że są oni właścicielami gruntu o powierzchni 6.77ha bez określenia nazwiska właściciela, miejsca ich położenia i granic było nieprawidłowe. Skarżący wywodzą też, że organ odwoławczy winien wydać swą decyzję po odniesieniu się do treści prawomocnych orzeczeń sądu i wziąć pod uwagę fakt, ze nieruchomość rolną po rodzicach o powierzchni 6.81ha nabyła J. P. i jedynie na nią wydać decyzję w sprawie podatku rolnego od tej nieruchomości, a na małżonków J. i S. P. wydać nakaz płatniczy dotyczący jedynie nieruchomości o powierzchni 1.21ha i 30m2. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. Organ ten odnosząc się do zarzutów skargi podnosi, że bezzasadne jest podważanie prawidłowości zapisów w rejestrze gruntów bez uprzedniego wyjaśnienia przez zainteresowanych kwestii własności u Starosty Powiatu. Wobec tego organ I instancji zasadnie opierając się na tych zapisach wydał kwestionowaną przez skarżących decyzję, którą w związku z tym organ odwoławczy utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny, zgodnie z postanowieniami przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej przez badanie zgodności z prawem m. in. wydanych przez organy tej administracji decyzji. Zgodność z prawem dotyczy zarówno praw materialnego jak i prawa regulującego postępowanie, w tym przypadku Ordynacji podatkowej. Analiza treści wydanych w sprawie decyzji oraz akt sprawy pozwala stwierdzić, ze małżonkowie J. i S. P. są posiadaczami, najprawdopodobniej samoistnymi, nieruchomości rolnej oraz właścicielami innej nieruchomości rolnej o powierzchni 1.21.30ha. Z 3 wypisów z rejestru gruntów wynika, że właścicielem działek o łącznej powierzchni 0.24.00ha są F. K. i M. K., a S.P. i J.P. są właścicielami działek o powierzchni 1.21.00ha (KW [...]), 1.27.00ha oraz 4.29.00ha (KW [...]). Na działce Nr – wg informacji w sprawie podatku od nieruchomości – wchodzącej w skład tej ostatniej nieruchomości – posadowiony jest dom mieszkalny o powierzchni 62,5m2. Organ I instancji w wydanej przez siebie decyzji przyjął, że S.P. jest właścicielem, a J. P. współwłaścicielem gruntów rolnych o łącznej powierzchni 7.01.00ha – tj. 2.67.45ha przeliczeniowego – i budynku mieszkalnego o powierzchni 62,50m2. Z treści decyzji nie wynika gdzie położone są te grunty, ani na jakiej podstawie uznano, że w. w. są właścicielami (współwłaścicielami) całej nieruchomości rolnej, z wyjątkiem 0.24.00 ha. Skarżąca kwestionuje przypisanie jej i mężowi w rejestrze gruntów, i co za tym idzie w wydanych decyzjach, prawa własności znacznej części gruntów oraz przyjęcie ich powierzchni w zaniżanej wielkości wywodząc, że jej rodzice F. i M. K. byli właścicielami gruntu rolnego o powierzchni 6.81ha, zaś ona z mężem nabyli nieruchomość o powierzchni 1.21.30ha co łącznie daje 8.02.30ha a nie 7.01.00 ha. Ponadto podnosi, że nabyła w całości spadek po swoich rodzicach lecz na skutek błędnej pisowni ich nazwiska – K., zamiast K, nie może uzyskać wpisu swego prawa własności w księdze wieczystej. Stanowisko to potwierdzają przedłożone przez stronę kopie dokumentów. W tym stanie rzeczy zauważyć należy, że zgodnie z przepisem art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej decyzja, a więc także decyzja wydana w trybie odwoławczym, winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne zaś winno nawiązywać do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, do czego organ podatkowy obliguje przepis art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Za sprzeczne z wymogami tych powołanych przepisów uznać należy uzasadnienia decyzji organów obu instancji. Wójt Gminy w swej decyzji poprzestał na ogólnikowym i jak należy sądzić, przygotowanym dla wszystkich podatników wzoru decyzji w sprawie łącznego zobowiązania podatkowego i trzyzdaniowym, zawierającym dwie formułki uzasadnieniu, które w żadnym stopniu nie odpowiada wymogom art. 210 Ordynacji podatkowej. Z kolei organ II instancji, który winien rozpatrzyć sprawę od początku i w całości, poprzestał na stwierdzeniu, że organ I instancji dokonał wymiaru podatku na podstawie wypisów z ewidencji gruntów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) podatnikami podatku rolnego są zarówno właściciele gruntów jak i samoistni posiadacze. Istotne jest przy tym w przypadku współwłasności (współposiadania) ustalenie, czy grunty stanowią gospodarstwo rolne, bowiem zgodnie z ust. 6 art. 3 obowiązek podatkowy ciąży wówczas na tej osobie będącej współwłaścicielem (współposiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości. W rozpatrywanej sprawie kwestii tej nie wyjaśniono, co jest również istotnym uchybieniem. Poza tym w aktach sprawy brak deklaracji na podatek rolny, do złożenia której w przypadku współwłasności lub współposiadania osoby fizyczne są zobowiązane, zgodnie z art. 6a ust. 10 powołanej ustawy, co także uniemożliwia sądowi ocenę stanowiska organów podatkowych w zakresie danych objętych taką deklaracją. W sytuacji, gdy miedzy stronami sporna jest kwestia nie tylko prawa własności i co z tym związane, użytkowania samoistnego oraz powierzchni nieruchomości, mając na względzie postanowienia przepisów art. 120, art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej organy podatkowe, a w szczególności wobec zarzutów odwołania, organ odwoławczy, winien prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy. W sytuacji, gdy jest to utrudnione ze względu na brak aktualnych danych z rejestru gruntów (pochodząc z 2003r.) i na ewentualną konieczność dokładnego wyjaśnienia także kwestii wielkości areału należącego do J. P. bądź do małżonków P. organ podatkowy, w tym przypadku szczególnie organ odwoławczy, winien rozważyć możliwość zawieszenia postępowania w myśl przepisu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zauważyć nadto należy, że w sprawie nie zastosowano przepisów art. 123 i art. 200 Ordynacji podatkowej, nie wyjaśniając nawet, czy w spawie zaistniała okoliczność, o której mowa w art. 200 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej tj. określona w art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a więc czy przy corocznie ustalanych zobowiązaniach podatkowych stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. W toku ponownego rozpatrywania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno wziąć pod uwagę powyższe stanowisko Sądu. Z tych względów uznając, że wydane w sprawie decyzje nie odpowiadają prawu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c", art. 250 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Przyznane pełnomocnikowi skarżącej, która korzystała z prawa pomocy, wynagrodzenie z tego tytułu obejmuje: [...] zł – stawkę minimalną oraz podatek od towarów i usług wg stawki 22% tj. [...] zł. Udzielone w sprawie pełnomocnictwa nie zostały opłacone opłatą skarbową, wobec czego nie zaistniała konieczność jej zwrotu. /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ E. Brychcy