I SA/Po 1237/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki as. sąd. WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości oraz odsetek i rozłożenia na raty w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1994r. oddala skargę /-/K. Pawlicki /-/J. Ruszyński /-/J. Małecki ISA/Po 1237/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając w oparciu o treść art. 67 a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, odmówił Z.P. umorzenia odsetek od zaległości w podatku od towarów i usług za [...] w wysokości [...] , umorzenia [...] % zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie [...] oraz rozłożenia na [...] rat [...] % zaległości w podatku od towarów i usług za [...]. W uzasadnieniu organ podał, że podatnik zwrócił się do organu z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych ponieważ nie posiada środków, aby uregulować swoje zobowiązania, a jednocześnie dąży do wykreślenia wpisu hipotecznego. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że jego żona jest bezrobotna i pobiera zasiłek, a na utrzymaniu pozostaje [...] synów. Gospodarstwo rolne obejmuje [...]. Podatnik wykazał dochody miesięczne w wysokości [...]. Miesięczne wydatki wynoszą [...]. Jednocześnie organ ustalił, że w [....] podatnik sprzedał niezabudowaną nieruchomość o pow. [...] za kwotę [...], a w latach [...] dokonał zakupu kilku nieruchomości rolnych oraz w [...] - ciągnika [...]. Ponadto podatnik począwszy od [...] do chwili obecnej uzyskiwał dochody z umowy o pracę i z tytułu prowadzonej działalności oraz z zasiłków pieniężnych. Przez cały czas zobowiązany nie wpłacił dobrowolnie żadnej kwoty na poczet istniejących zaległości. Tytuł wykonawczy wystawiony został [...] . Sama zaległość uległa zmniejszeniu na skutek zaliczenia z urzędu nadpłaty z zeznań rocznych za lata [...] . W ocenie organu sytuacja materialna i rodzinna nie nosi znamion zagrożenia egzystencji podatnika. Tym samym nie zaistniała w jego przypadku przesłanka ważnego interesu, którego wystąpienie uprawnia organ podatkowy do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowych lub ich rozłożenia na raty. W odwołaniu z dnia [...] Z.P. zarzucił decyzji organu I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 67 a Ordynacji podatkowej. W ocenie podatnika organ powinien w pierwszej kolejności przeprowadzić ocenę jego aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej, a nie analizować jego dochody sprzed kilku albo kilkunastu lat. Ponadto należności podatkowe są zabezpieczone w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości podatnika. Z kolei częściowe umorzenie zaległości pozwoliłoby na podjęcie spłaty zadłużenia. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu wszechstronnie zanalizowano sytuację rodzinną i materialną podatnika. Dodatkowo organ podał, że również z zeznania podatkowego za rok [...] wynika, że skarżący i jego żona uzyskują dochody, a więc mają środki na spłatę powstałego w latach ubiegłych zadłużenia. Jednocześnie strona nie powołała się na jakiekolwiek nadzwyczajne sytuacje ( zdarzenia losowe), które mogłyby być brane pod uwagę przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległości bądź ich rozłożenie na raty. Skargę z dnia [...] Z.P. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zarzucił im naruszenie art. 67 a Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe ustalenie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenie zaległości podatkowej bądź rozłożenia jej na raty. W ocenie podatnika organ naruszył również zasady postępowania podatkowego, o których mowa w art. 121,122 i 123 Ordynacji podatkowej oraz art. 200a, ponieważ nie przeprowadził rozprawy w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej należy zauważyć, że materiał dowodowy w sprawie obejmował zarówno informacje przedłożone przez podatnika (oświadczenie o stanie majątkowym - k. [...] akt administracyjnych, pismo z [...] - k. [...] ), jak i okoliczności znane organom podatkowym z urzędu ( wykaz informacji o czynnościach majątkowych - k. [...] , zeznanie podatkowe PIT - 37 - k. [...], zaświadczenie z Urzędu Miejskiego - k. [...] ). Na podstawie zebranego materiału dowodowego ograny mogły ocenić sytuację majątkową podatnika i jego rodziny. Przy czym należy zwrócić uwagę na okoliczności, że podatnik nie zaprzeczył ustaleniom organów, co do np. uzyskiwanych dochodów, ale polemizował z ich wnioskami tj. brakiem przesłanek do umorzenia zaległości bądź ich rozłożenia na raty. Tym samym podatnik dążył do wykazania, że w jego przypadku wystąpił ważny interes jako podstawa do zastosowania ulg, o których mowa w art. 67 a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej. Podkreślić więc należy, że w swoim " oświadczeniu" z dnia [....] podatnik wskazał, że stały miesięczny dochód netto rodziny wynosi [....], a średnio miesięczny dochód na członka rodziny - [...]. Z kolei w "zaświadczeniu " Urzędu Miejskiego z [...] o dochodzie rocznym gospodarstwa rolnego wskazano kwotę [....]. Ta ostania liczba podzielona przez [...] daje kwotę [....] . Z powyższego można więc wnioskować, iż podatnik jako podstawę miesięcznych dochodów w jego rodzinie przyjął wyłącznie dochód z gospodarstwa rolnego, nie uwzględnił zaś innych dochodów, w tym z wynagrodzenia za pracę, zasiłków z ubezpieczenia społecznego albo emerytury. Na uzyskiwanie przez podatnika dochodów z powyższych tytułów wskazał organ odwoławczy. W roku [...] skarżący i jego żona uzyskali łączy dochód w wysokości [....] ( wg PIT-37). W tej sytuacji nie można zarzucić organowi, że w sposób pobieżny bądź wyrywkowy ustaliły sytuację materialną podatnika. Niezależnie od tego organy zwróciły również uwagę na fakt, że przedmiotowa zaległość powstała w wyniku ustalenia przez organy podatkowe podatku od towarów i usług za [...]. W sprawie tej zapadł prawomocny wyrok Ośrodka Zamiejscowego NSA z dnia [...] o sygn. [...]. W tej sytuacji organy prawidłowo ustaliły, że od tego czasu podatnik miał możliwości spłaty zadłużenia, skoro uzyskał dochody np. ze sprzedaży nieruchomości w [...]. Sam skarżący zaś w piśmie z dnia [...] przyznał, że jego zadłużenie zmniejszyło się ponieważ organy dokonywały zarachowania przysługujących mu do zwrotu nadpłaty z tytułu podatku dochodowego na poczet spłaty zaległości podatkowej. Jednocześnie podatnik nie wykazał, dlaczego nie spłacał zadłużenia mimo osiągnięcia dochodu ze sprzedaży nieruchomości, ani na co wydał uzyskane środki. Ogólnikowe sformułowania o przeznaczeniu większych kwot na remont domu są, zdaniem Sądu, nieprzekonywujące. Skarżący bowiem winien dążyć do spłacenia zaległości, skoro uzyskiwał dochody z różnych tytułów: z pracy, zasiłków, gospodarstwa rolnego , ze sprzedaży nieruchomości. Jako bezzasadny uznać również należy zarzut nieprzeprowadzenia rozprawy z urzędu przez organ podatkowy. Podatnik w trakcie postępowania przed organami nie wnioskował o przeprowadzenie rozprawy. W ocenie Sądu nie było również potrzeby przeprowadzenia rozprawy z urzędu, ponieważ - jak na to wskazano wcześniej - organy posiadały wystarczającą wiedzę o sytuacji majątkowej podatnika. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67 a Ordynacji Sąd pragnie wskazać, że decyzja o umorzeniu zaległości( rozłożeniu na raty) ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru. Wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika zależy od woli organu podatkowego, nawet wtedy , gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości. W tym zakresie organ ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzje ( por. wyroki NSA - z 26 września 2003 r., sygn. III SA 2457/02, "Lex" nr 145036; z 1 września 2004 r. , sygn. IIISA 1154/03, "Lex" nr 149171). Jednocześnie należy wskazać, że stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej, jednakże wybór rozstrzygnięcia należy do organu podatkowego. Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygnięcia, a zdarzenie wcześniejsze mają znaczenie drugorzędne. W niniejszej sprawie u podłoża negatywnej oceny organów podatkowych o istnieniu okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości leżał m.in. fakt , że podatnik w [...], a więc przed wystąpieniem z wnioskiem o umorzenie zaległości, uzyskał znaczne środki pieniężne umożliwiające spłatę zaległości, a tego nie uczynił. Ocena powyższa odnosiła się do postawy podatnika, a nie jego sytuacji finansowej według stanu na określony dzień. Zdaniem Sądu taka ocena postawy skarżącego nie narusza prawa. Istotnie trudno bowiem przyjąć, aby szeroko rozumiany interes publiczny uzasadniał promowanie takiej postawy przyznaniem ulgi podatkowej ( por. wyroku NSA z dnia 31 stycznia 2006 r. sygn. akt IFSK 570/05, "Lex" nr 187593). W przedmiotowej sprawie, jak na to wskazano wcześniej, organy uzasadniając odmowę umorzenia zaległości, oceniły zarówno aktualną sytuację materialną podatnika jak zdarzenia wcześniejsze. W ocenie tej jednak organy nie przekroczyły granic swobodnego uznania, uzasadniając swoje stanowisko i dokonując wyboru w ramach zakreślonych przez art. 67 a Ordynacji podatkowej. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K.Pawlicki /-/ J.Ruszyński /-/J. Małecki M.R.Ś.