I SA/Po 1247/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JŁ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi JŁ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do maja 2010 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący JŁ, reprezentowany przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą w podeszłym wieku, ma [...] lat, utrzymuje się z emerytury, przy czym część świadczeń jest zajęta przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na poczet zobowiązania podatkowego VAT za okres będący przedmiotem skargi do WSA, a zatem jego faktyczne dochody to kwota wolna od egzekucji z świadczeń emerytalnych. Wnioskodawca podał, że mieszka w domu należącym do jego syna i jest na jego utrzymaniu. Skarżący podał, że nie ma majątku, który mógłby zbyć, aby zapłacić opłaty sądowe. Konieczność zapłaty opłaty sądowej skutkować będzie tym, że nie będzie miał środków na życie. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, mieszka sam w domu należącym do jego syna RŁ, syn nie postaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, posiada oszczędności w wysokości [...]. Skarżący z tytułu emerytury uzyskuje dochód brutto w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] miesięcznie. W [...] zaciągnął kredyt gotówkowy na swoją firmę, jednak nie jest on obsługiwany, wnioskodawca nie reguluje długów z tego tytułu. Skarżący podał, że czynsz za mieszkanie wynosi [...], opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną [...], koszty leczenia i zakupu lekarstw [...], wyżywienie, środki czystości [...], telefon komórkowy [...]. Skarżący oświadczył, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Wnioskodawca wyjaśnił, że choć formalnie nadal jest zarejestrowany w ewidencji działalności gospodarczej z uwagi na kredyt bankowy zaciągnięty na firmę, ponosi stratę z prowadzenia działalności gospodarczej i dlatego na chwilę obecną utrzymuje się jedynie z kwot wypłacanych przez ZUS ze świadczenia emerytalnego. Syn wspiera skarżącego w miarę swoich możliwości i potrzeb skarżącego i zwykle jest to ok. [...] miesięcznie. Skarżący oświadczył, że nie posiada i nie posiadał w okresie ostatnich [...] lat nieruchomości, pojazdów mechanicznych. Wnioskodawca używał w leasingu pojazdy, które nigdy nie stały się jego własnością. Skarżący podał, że utrzymuje dość luźne kontakty z synem, w czasie krótkich rozmów nie interesuje się ile syn miesięcznie zarabia. Z obserwacji skarżącego wynika, że musi to być około kilku średnich krajowych. Syn jest zameldowany pod tym samym adresem co skarżący, lecz tam nie mieszka. Obecnie przebywa w P u swojej mamy, t.j. byłej żony skarżącego. Do pisma załączył zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...], zeznania roczne podatkowe za [...], wyciągi z firmowych rachunków bankowych. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie zatrudnia pracowników. Wnioskodawca oświadczył, że w miarę potrzeb używa samochód osobowy, który pożycza od znajomych lub członków rodziny. Skarżący oświadczył, że w okresie ostatnich [...] lat nie posiadał nieruchomości, wartościowych przedmiotów, oszczędności – wszystkie bieżące dochody były przeznaczone na zaspokojenie jego potrzeb, nie darował synowi lub innym osobom majątku. Wnioskodawca podał, że jest rozwiedziony od [...]. Skarżący i jego była żona posiadali majątek wspólny, głównie wyposażenie mieszkania, w którym mieszkali małżonkowie, po ustaniu małżeństwa majątek został podzielony. Do pisma załączył podsumowanie z książki przychodów i rozchodów za okres [...], deklaracje VAT-7 za miesiące [...], ewidencję środków trwałych. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia i dokumenty stwierdzić należy, że nie wykazał on przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że wnioskodawca nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, jest osobą rozwiedzioną, nie posiada żadnego majątku, posiada oszczędności w wysokości [...], mieszka w mieszkaniu należącym do jego syna. Skarżący utrzymuje się z emerytury, która podlega zajęciu egzekucyjnemu oraz otrzymuje pomoc finansową od syna w wysokości ok. [...] miesięcznie. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, w [...] na prowadzoną działalność zaciągnął kredyt, skarżący nie podał w jakie wysokości, wskazał, że obecnie nie spłaca rat kredytu. Wnioskodawca podał, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ponosi stratę i dlatego z tego tytułu nie uzyskuje żadnych dochodów. Z załączonych przez skarżącego deklaracji VAT-7 za miesiące [...] wynika, że w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za wartość netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za wartość netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za wartość netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za wartość netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za wartość netto [...], w [...] podstawa opodatkowania wynosiła [...], podatnik nabył towary i usługi za wartość netto [...]. Skarżący w [...] z tytułu prowadzenia działalności uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszy uzyskania przychodów w wysokości [...] i poniósł stratę w wysokości [...], w [...] uzyskał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i poniósł stratę w wysokości [...], w okresie [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...], a zatem poniósł stratę w wysokości [...]. Zatem ze złożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że w [...] poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Ponoszenie przez skarżącego przez dłuższy okres czasu straty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie uzasadnia potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez skarżącego skargą. Ponadto godzi się zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że strona skarżąca nie może w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań, w tym m.in. kosztów działalności gospodarczej, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów sądowych. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 09.11.2011r., sygn. akt I FZ 344/11, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem ujawnione przychody z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wykluczają go z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto wskazać należy, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że posiada oszczędności w wysokości [...], które również może przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.