I SA/Po 125/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu I Wydział w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. postanawia: odrzucić skargę. /-/ K. Pawlicki J.Ś. Burmistrz K., działający za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika – radcy prawnego, wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] którą ustalono podatek od nieruchomości uczestnikom postępowania E. i W. M.. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że zdaje sobie sprawę ze swojej pozycji i roli w postępowaniu podatkowym jako organ I instancji. Powołując się jednak na treść art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący uznał, że jest uprawniony do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji i ustaliło podatek od nieruchomości za 2004 r. w niższej kwocie. Suma ta znacznie odbiega od ustalonej w decyzji Burmistrza, co oznacza, że naruszono interes finansowy Miasta i Gminy K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi wskazując, że Burmistrz K., będąc organem podatkowym nie może jednocześnie być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż takich uprawnień nie przewidują przepisy prawa w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Na tle rozpatrywanej sprawy istotne do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wniesienie skargi przez Burmistrza K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w sprawie o podatek od nieruchomości może powodować odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na wstępie wyjaśnić należy, iż ustanowione w art. 58 § 1 w/w ustawy przesłanki określające podstawy do odrzucenia skargi, wniesionej do sądu administracyjnego, nawiązują do konstrukcji przesłanek dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej do sądu administracyjnego. Przez przesłanki te rozumie się określone w ustawie procesowej warunki (wymagania) prawidłowego zaskarżenia, dotyczące zarówno przedmiotu skargi, jej formy, jak i treści, którą powinna zawierać i przy zachowaniu których może nastąpić kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 110-111). Aby skargę uznać za dopuszczalną musi istnieć przedmiot zaskarżenia, akt zaskarżenia, a skarga musi czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1pkt 1-3 oraz 46 § 1). Jednym z warunków formalnych skutecznego złożenia skargi jest jej wniesienie przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 przyznano legitymację do jej wniesienia. Skargę może bowiem wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową (legitymacją do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego). W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji skargowej sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić. Przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują w takim wypadku możliwości konwalidacji skargi. Stosownie do art. 50 § 1 uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, uprawnione ustawą podmioty działające na prawach strony, jak też inne podmioty, którym ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Przepis ten zatem ogranicza krąg podmiotów, które mogą skutecznie wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego jako sądu I instancji. Uprawnienie to przysługuje dwu kategoriom podmiotów: - każdemu, kto ma w tym interes prawny oraz - w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i organizacji społecznej jeśli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie mogło chodzić wyłącznie o pierwszą kategorię podmiotów. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest ta legitymacja ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji (por.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, str. 88-89). W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny to tyle co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1984 r. sygn. akt I SA 1748/83 niepubl.). Ze skargą może wystąpić co do zasady, podmiot, który wykaże związek między określonym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej (por.: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, str. 424). Osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W orzecznictwie sądowym ukształtowanym na tle ustawy z dnia 14 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) dominował pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na podstawie ustawy, czy też w formie porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego (por.: uchwały NSA z dnia 9 października 2000 r. sygn. akt OPK 14/00, publ. ONSA 2001, nr 1, poz. 17 oraz z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03, publ. ONSA 2003, nr 4, poz. 115). W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji administracyjnej do sądu administracyjnego. Wobec identycznego rozwiązania przyjętego w art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powiązania uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego z posiadaniem interesu prawnego pogląd reprezentowany w dotychczasowym orzecznictwie należy uznać za nadal obowiązujący. W rezultacie skarga wniesiona przez organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji niemający z zasady legitymacji skargowej podlega odrzuceniu (por.: wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1017/04 niepubl.; uchwała składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt OPS 1/04 publ. ONSAiWSA 2005, nr 4(7), poz. 62). Za przyjęciem tego poglądu przemawia to, że charakterystyczną cechą postępowania sądowoadministracyjnego w odróżnieniu od postępowania administracyjnego (jurysdykcyjnego, egzekucyjnego i innych) jest jego kontradyktoryjność. Spór przed sądem prowadzony jest przez dwa podmioty: podmiot żądający udzielenia ochrony prawnej (skarżący) i organ administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną zgłoszenia żądania udzielenia ochrony prawnej. Ukształtowana w ten sposób struktura postępowania sądowoadministracynego determinuje krąg podmiotów, którym przepisy procesowe mogą przyznać prawo do jego uruchomienia. Nie może zostać ono uruchomione z urzędu jak też w drodze złożenia skargi przez organ administracji publicznej, którego działanie ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie nie może budzić wątpliwości, że w tym wypadku organowi jednostki samorządu terytorialnego (Burmistrz K.) ustawa wyznaczyła rolę organu administracji publicznej. Stosownie do przepisu art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa jest organem podatkowym pierwszej instancji. W myśl z kolei art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 84 ze zm.) organami podatkowymi właściwymi w sprawach podatków i opłat lokalnych unormowanych w tej ustawie (w tym podatku od nieruchomości) jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Organem odwoławczym w tych sprawach jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, będące tym samym organem wyższego stopnia (por.: art. 13 § 1 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych - Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 956 ze zm.). Skoro zatem Burmistrzowi K. powierzono rolę organu podatkowego pierwszej instancji do orzekania w sprawach podatku od nieruchomości stanowiącego dochód Miasta i Gminy K., to organ ten nie mógł zostać wyposażony w legitymację do złożenia skargi w indywidualnej sprawie na decyzje wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.. Powierzenie bowiem w drodze ustawowej Burmistrzowi właściwości do orzekania w indywidualnej sprawie w formie decyzji administracyjnej, wyłączyło możliwość dochodzenia interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego (por.: wyrok NSA z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt FSK 2631/04 niepubl.). W tych okolicznościach skargę jako niedopuszczalną odrzucono na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ K. Pawlicki J.Ś.