I SA/Po 1252/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska- Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: referent stażysta Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] . o sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego POSTANAWIA: I. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; II. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu. W dniu [...] września 2016 r. W. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 września 2014 r. sygn. akt I SA/Po 338/14, oddalającym skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2014 r. nr [...], wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W złożonej skardze o wznowienie postępowania, jako podstawę tego wznowienia, W. K. wskazał "pominięcie przez sąd bezspornego faktu, którym jest całkowita wadliwość" postanowień Prezydenta Miasta P. z [...] lipca 2013 r. nr [...] oraz SKO w P. z [...] stycznia 2014 r. [...] oraz postanowień Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] i SKO z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]. Wyjaśnił, że owa wadliwość wydanych postanowień wynika z braku spełnienia warunku niezbędnego do wydania postanowienia o przekonującej treści oraz przyjęcie całkowicie biernej postawy w sprawie wraz z naruszeniem zasady działania organu administracji na podstawie prawa i w jego granicach oraz braku ustalenia prawdy obiektywnej, co wynika z bezspornego stanu faktycznego i uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania. Wskazując okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi, W. K. wyjaśnił, że analizując wyrok wydany w sprawie I SA/Po 1253/15 wraz z uzasadnieniem (otrzymany [...] czerwca 2016 r.) był zmuszony sięgnąć do wyroków zapadłych w jego sprawie. Zaznaczył, że został zmuszony dowodzić oczywistości, polegającej na bezprawnym wszczęciu wobec niego czynności egzekucyjnych. Postanowienia wydane w sprawie zostały z rażącym naruszeniem prawa, a w sytuacji gdy Sąd pomija tak istotny fakt, to sprawę należy rozpatrzyć ponownie w innym składzie, ponieważ niezależnie od sposobu rozpatrywania rażące naruszenia prawa winny być odnotowane, na co zezwala przepis art. 277 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") i skarżący czyni to w trzymiesięcznym terminie. W. K. zażądał zmiany zaskarżonych orzeczeń, uwzględniającej: fakt sporządzenia tytułów wykonawczych bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa; fakt ciągłego rażącego naruszania prawa przez organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego; nieważność postanowień; konieczność umorzenia wszystkich postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie spornych tytułów wykonawczych. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zarzuty skarżącego za bezzasadne, podtrzymując w całej rozciągłości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia z [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu brak jest podstaw do zbadania sprawy pod kątem wystąpienia przesłanek skutkujących zastosowaniem instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 04 września 2014 r., sygn. akt I SA/Po 338/14 oddalił skargę W. K. (dalej zwanego również skarżącym) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że istnieje obowiązek będący przedmiotem egzekucji wobec skarżącego, nie ziściła się żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Za niezasadną uznano argumentację skarżącego, z której wynika, że podstawą tytułu wykonawczego jest decyzja, która została uchylona. Wyjaśniono, że źródłem obowiązku będącego przedmiotem egzekucji są decyzje o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu spółki. Zaznaczono przy tym, że z akt sprawy wynika, że decyzje te nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Stały się one ostateczne, gdyż nie wniesiono od nich skutecznie odwołania. Konkludując swoje rozważania zawarte w wymienionym na wstępie wyroku WSA w Poznaniu stwierdził, że nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego powadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] kwietnia 2011 r. przez Prezydenta Miasta P., ponieważ istnieje obowiązek objęty tymi tytułami wykonawczymi. Wymieniony na wstępie wyrok jest prawomocny począwszy od [...] października 2014 r. Na wstępie należy zaznaczyć, że przepisy Działu VII P.p.s.a. wprowadzają instytucję wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, regulowanego przepisami tej ustawy. W myśl art. 270 można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Jest to instytucja wyjątkowa, o nadzwyczajnym charakterze, która musi się opierać na regulacjach określonych w ustawie, albowiem przysługuje od orzeczeń prawomocnych, kończących postępowanie w sprawie, które z mocy art. 170 P.p.s.a. wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sady i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Instytucja ta polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, ale tylko wówczas, gdy zajdą ustawowe przesłanki wznowienia postępowania. Jest zatem środkiem prawnym o sformalizowanym charakterze. Podstawy wznowienia postępowania uregulowane zostały w art. 271 - 273 P.p.s.a. Wynika z nich, że co do zasady wznowienie postępowania sądowego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w tym postępowaniu, a nie w postępowaniu administracyjnym. Należy także podkreślić, że sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę (por. wyrok NSA z 13 marca 2008 r. II FSK 281/12 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie sądu ogranicza się (po stwierdzeniu, że skarga o wznowienie odpowiada warunkom formalnym zakreślonym w art. 280 § 1 P.p.s.a.) do zbadania jedynie podstaw wznowienia powołanych przez stronę. Sąd zobowiązany jest natomiast do interpretowania przesłanek wznowienia w sposób ścisły, wykluczający stosowanie wykładni rozszerzającej (zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2012 r. I FSK 281/12). Podstawy restytucyjne wznowienia zostały określone w art. 273 P.p.s.a., zobowiązując tym samym stronę do wykazania bezpośredniego związku przyczynowego między nimi a treścią orzeczenia. Jedną z tych przyczyn wymienia § 2 powyższego artykułu. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika, że z uwagi na późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych czy środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, stan faktyczny mógł zostać ustalony niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Należy też podkreślić, że okoliczności faktyczne lub środki dowodowe muszą istnieć już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania i mogą dotyczyć tylko tego postępowania, które poprzedzało wydanie wyroku objętego skargą o wznowienie. Przepis ten nie znajdzie zastosowania w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne czy środki dowodowe były w postępowaniu zakończonym kwestionowanym orzeczeniem sądu jawne, ale nie zostały dostrzeżone przez stronę. Nadto wszystkie wskazane w omawianym przepisie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Należy również wspomnieć, że po stwierdzeniu na posiedzeniu niejawnym, że skarga o wznowienie została wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, sąd wyznaczy rozprawę podczas, której rozstrzyga o dopuszczalności wznowienia (art. 280 § 1 i art. 281 P.p.s.a.). Na tym etapie postępowania sąd bada, czy podniesione w skardze zarzuty realnie zaistniały. Jeżeli jednak – zgodnie z art. 281 P.p.s.a. – stwierdzi, że brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Dopiero stwierdzenie, że nie zachodzą przyczyny odrzucenia wskazane w art. 281 P.p.s.a., umożliwiają sądowi przystąpienie do badania zasadności skargi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że skarżący jako podstawę wznowienia wskazał jedną z przyczyn restytucyjnych wymienionych w art. 273 § 2 P.p.s.a. – "pominięcie przez Sąd bezspornego faktu, którym jest całkowita wadliwość wydanych postanowień" Prezydenta Miasta P. z [...] lipca 2013 r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2014 r. Nie sprecyzował przy tym, czy – jego zdaniem – jest to okoliczność faktyczna, czy środek dowodowy. Wadliwość ww. postanowień, jak dalej uzasadniał przyczynę wznowienia skarżący, wynika z braku spełnienia warunku niezbędnego do wydania postanowień o przekonującej treści oraz przyjęcie całkowicie biernej postawy w sprawie wraz z naruszeniem zasady działania organu administracji na podstawie prawa i w jego granicach oraz braku ustalenia prawdy obiektywnej, co wynika z bezspornego stanu faktycznego i uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania. W ocenie skarżącego brak jakichkolwiek ustaleń faktycznych Sąd zaakceptował w zaskarżonym wyroku i oddalił skargę, choć posiadał informację o wadliwości tytułów wykonawczych. Sąd nie wziął pod uwagę, że wystawione tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów z art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący twierdzi, że w sprawie I SA/Po 338/14 mamy do czynienia ze źle ustalonym stanem faktycznym, tym samym wadliwość ww. postanowień jest oczywista. O tej przesłance skarżący dowiedział się podczas analizy uzasadnienia wyroku otrzymanego [...] czerwca 2016 r. Opisane w skardze o wznowienie postępowania zarzuty nie mogą być uznane za realnie, rzeczywiście zaistniałą podstawę restytucyjną wskazaną w art. 273 § 2 P.p.s.a. Przepis ten mówi o późniejszym wykryciu takich okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Nie można natomiast uznać za okoliczność faktyczną w rozumieniu tego przepisu "wadliwości" (zdaniem skarżącego) kontrolowanych w sprawie I SA/Po 338/14 postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wynikającej – jak twierdzi skarżący – z wadliwości tytułów wykonawczych. Kwestia niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1055, ze zm.) mogła być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 ust. 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazane są w art. 59 § 1 powołanej ustawy i wśród nich nie ma wadliwości tytułu wykonawczego. Okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 273 § 2 P.p.s.a. nie jest ani "wadliwość postanowień" ani te postanowienia. O ich treści, czy ewentualnej wadliwości skarżący nie dowiedział z uzasadnienia wyroku z 5 kwietnia 2016 r. wydanego w sprawie I SA/Po 1253/15, ponieważ były one przedmiotem skargi rozpoznanej przez tut. Sąd w tej właśnie sprawie. Błędne jest rozumowanie skarżącego, że skoro WSA Poznaniu nie dostrzegł (jego zdaniem) wadliwości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego i ta "wadliwość" ujawniła się skarżącemu dopiero podczas analizowania uzasadnienia wyroku wydanego ww. sprawie, to służy mu skarga o wznowienie postępowania. Okoliczności wskazane w skardze o wznowienie postępowania mogły być podstawą zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej skierowanej do NSA od wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 2338/14. Z akt sprawy wynika, że skarga kasacyjna została złożona po terminie, a wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia został odrzucony. W tym stanie rzeczy, wskazanej w skardze o wznowienie przez W. K. okoliczności nie można uznać za podstawę wznowienia, ponieważ nie opiera się na ustawowej przesłance, o której mowa w powyższym przepisie. W tej sytuacji wznowienie postępowania w sprawie I SA/Po 338/14 jest niedopuszczalne. Zatem skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 281 P.p.s.a. Sąd odrzucił, zwracając skarżącemu w oparciu o przepis art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. cały uiszczony wpis.