I SA/Po 1260/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Małecki As. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. L. - N. i L.N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżących A. L. - N. i L. N. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; /-/R. Wiatrowski /-/M. Skwierzyńska /-/J. Małecki Na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wobec A. L.- N. i L. N. przez Urząd Marszałkowski w P. z tytułu opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, a także na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległy podatek dochodowy od osób fizycznych za lata: 2001 i 2002, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. przystąpił do postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanych. W dniu 29 grudnia 2006r. poborca skarbowy urzędu skarbowego udał się do miejsca zamieszkania zobowiązanych - ul. Ł.13 w M., poczta K.. Z uwagi na ich nieobecność, tytuły wykonawcze pozostawiono u T. G., który pilnował powyższej nieruchomości w okresie od 24 grudnia 2006r. do 2 stycznia 2007r. Pismem z dnia 2 stycznia 2007r. T. G. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że pilnował jedynie powyższej nieruchomości należącej do J. S.. W dniu 29 grudnia 2006 uczestniczył wprawdzie w czynnościach egzekucyjnych. Wręczono mu także tytuły wykonawcze o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...]., jednakże J. S.- właściciel nieruchomości odmówił odbioru powyższych tytułów, gdyż nie były wystawione na jego nazwisko. Podniósł także, że nie ma kontaktu ze zobowiązanym L. N., nie może przekazać mu tytułów wykonawczych, więc odsyła je do urzędu skarbowego. Poinformował też, że nie ma możliwości pełnienia dozoru nad rzeczami ruchomymi zobowiązanych. Pismami z dnia 15 stycznia 2007r. (nadanym dnia 17 stycznia 2007r.) i 19 stycznia 2007r. zobowiązani- A. L. N. i L. N. wnieśli o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Złożyli jednocześnie skargę na czynności egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 30 stycznia 2007r. skierowanym do zobowiązanych stwierdził, że doręczenie im tytułów wykonawczych na ręce dozorcy domu, który zobowiązał się przekazać je pp. N., było doręczeniem skutecznym. W odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o wskazanie, na jakie czynności egzekucyjne zobowiązani wnoszą skargę, pismem z dnia 19 lutego 2007r. zobowiązani zakwestionowali skuteczne doręczenie im tytułów wykonawczych, skoro osoba dozorująca nieruchomość nie zobowiązała się do przekazania przesyłki adresatowi, a nadto nie umieszczono żadnego zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej ani na drzwiach posesji o podjętej próbie doręczenia. L. N. powołał się również na okoliczność, że w dniu 3 stycznia 2007r. wrócił z zagranicznych wakacji, zaś w M. był dopiero w dniu 4 stycznia 2007r., a w tym dniu T. G. nie był już w posiadaniu tytułów wykonawczych, gdyż odesłał je do urzędu skarbowego. W związku z powyższym, skoro w wyniku zastosowania zastępczej formy doręczenia, pisma nie zostały adresatowi doręczone, L. N. wniósł o przywrócenie terminu do dokonania czynności, jaką jest złożenie skargi na czynności egzekucyjne. W kolejnym piśmie z dnia 26 lutego 2007r. zobowiązani wskazali, że ich wcześniejsze pisma z dnia 15 i 19 stycznia 2007r. stanowią zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podnieśli mianowicie, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne z uwagi na niedoręczenie zobowiązanym tytułów wykonawczych przed zastosowaniem przez organ środków egzekucyjnych, tj. przed dokonaniem zajęcia. Wyjaśnili dalej, że T. G. nie jest pracownikiem L. N., lecz J. S. oraz, że nie jest on dozorcą domu, a jedynie dozorcą nieruchomości, na której posadowiona jest posesja będąca własnością p. S.. Kserokopie tytułów wykonawczych, wbrew temu co twierdzi Naczelnik Urzędu Skarbowego, nie zawierają żadnej adnotacji, iż T. G. zobowiązał się przekazać zobowiązanym przedmiotowe tytuły. Postanowieniem z dnia 14 marca 2007r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. KPA w zw. z ar. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił małżonkom N. przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że zobowiązani nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu. Zauważył też, że odpisy tytułów wykonawczych zostały skutecznie doręczone T. G. przez poborcę skarbowego urzędu w dniu 29 grudnia 2006r., skoro wyżej wymieniony - jako dozorujący nieruchomość położoną w M., ul. Ł. 13 zobowiązał się przekazać odpisy tytułów zobowiązanym (zobowiązanie zawarto w tytułach wykonawczych znajdujących się w aktach). W przedmiotowej sprawie zarzuty wniesiono w dniach 17 i 19 stycznia 2007r., a więc po terminie, który upłynął w dniu 5 stycznia 2007r. W wyniku rozpatrzenia zażalenia z dnia 5 kwietnia 2007r. skierowanego do Dyrektora Izby Skarbowej w P., w którym zobowiązany L. N. podniósł raz jeszcze, że tytuły wykonawcze nie zostały mu doręczone przez T. G., gdyż wyżej wymieniony odesłał je do urzędu skarbowego, w. w. organ postanowieniem z dnia 29 maja 2007r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, uznając, że tytuły wykonawcze zostały skutecznie doręczone w trybie doręczenia zastępczego w dniu 29 stycznia 2006r., a zatem zarzuty złożone w dniach: 17 i 19 stycznia 2007r. zostały wniesione po upływie terminu, a zobowiązany nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stało się podstawą wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze z dnia 4 lipca 2007r. A. L.-N. i L. N. sformułowali następujące zarzuty: - naruszenia art. 43 KPA, poprzez przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, - dokonania wybiórczej i selektywnej oceny materiału dowodowego , - niezastosowania art. 58 KPA poprzez żądanie udowodnienia, a nie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu zostało dokonane bez winy skarżących. Skarżący podobnie, jak we wcześniejszej korespondencji podnoszą, że tytuły wykonawcze nie zostały im doręczone przez T. G., który odesłał je do urzędu skarbowego. W efekcie organy błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy i przyjęły, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikają przeciwne wnioski. Skarżący wnieśli zatem o uchylenie postanowień organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto pełnomocnik skarżących w piśmie procesowym z dnia 4 września 2008r. podniósł kwestię prawidłowości wydania postanowień przez organy obu instancji w sytuacji, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego w imieniu którego postanowienie I instancji podpisał Komornik Skarbowy, był wówczas pełniącym obowiązki zastępcy Dyrektora Izby Skarbowej i podpisał zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych powodów niż w niej wymienione. Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie art. 133 § 1 powyższej ustawy, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...). W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, wyrażona w art. 134 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które związane są z materią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów administracji, a z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius). Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kontrola legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P., który utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone wobec nich postępowanie egzekucyjne. Analiza akt sprawy pozwala na przyjęcie, że w dniu 29 grudnia 2006r. poborca skarbowy urzędu skarbowego udał się pod adres miejsca zamieszkania skarżących celem dokonania czynności egzekucyjnych. Z uwagi na nieobecność zobowiązanych, wręczył tytuły wykonawcze T. G., który podczas nieobecności właściciela posesji- J. S. dozorował nieruchomość. Wbrew temu, co twierdzą organy obu instancji, brak w treści tytułów wzmianki, że wyżej wymieniony zobowiązał się przekazać tytuły adresatom. T.G. odesłał powyższe tytuły do urzędu skarbowego, gdyż nie miał kontaktu ze zobowiązanymi. Dodać także należy, że wymiana korespondencji skarżącego z organem egzekucyjnym wskazuje, że skarżący wielokrotnie podnosili kwestię, że tytuły wykonawcze nie zostały im doręczone przez T. G., gdyż po ich powrocie z zagranicy T. G. nie był już w ich posiadaniu, bowiem zwrócił je do urzędu skarbowego. Następnie organ pierwszej instancji wraz z pismem z dnia 24 stycznia 2007r. wysłał L.N. kserokopie wkładek tytułów wykonawczych oraz kserokopie protokołów zajęcia ruchomości. Zarówno kserokopie, jak i wysłane oddzielnie oryginały powyższych tytułów zostały skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 13 lutego 2007r. (k. 102 i 104 akt adm.) i to od tej daty winny być liczone skutki postępowania egzekucyjnego dla skarżących. Zauważyć bowiem wypada, że zgodnie z treścią art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej także ustawą KPA, regulującego instytucję doręczenia zastępczego, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Skoro T. G. nie był dozorcą domu, ani też nie podjął się oddania pisma adresatowi, a jedynie podpisał odbiór tytułów wykonawczych, organy obu instancji w sposób nieuprawniony przyjęły, że doręczenia tytułów wykonawczych skarżącemu przy zastosowaniu instytucji doręczenia zastępczego było skuteczne. Warto w tym miejscu przytoczyć tezę wyroku NSA z dnia 14 marca 2007r. , sygn. akt I GSK 315/06, publ. w LEX nr 321253: "z treści art. 43 k.p.a. nie wynika, że norma prawna zawarta w nim wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę, "wyraźnego oświadczenia, w którego treści powinna znaleźć się zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie się do osobistego przekazania pisma adresatowi". Przepis ten nie wymaga stosowania tak sformalizowanego uzewnętrznienia gotowości przyjęcia pisma i podjęcia się oddania go adresatowi. Natomiast wystarczy, aby na podpisywanym przez osobę jako domownika "potwierdzeniu" odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Takie pokwitowanie jest wystarczającym dowodem podjęcia się oddania pisma adresatowi". W przedmiotowej sprawie brak choćby takiej informacji, a zatem również i z tego powodu nie można przyjąć, że doręczenia zastępcze było skuteczne. Z kolei w wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2004r., sygn. akt I SA 844/03, publ. w LEX nr 389425 wskazano, że: "o skuteczności doręczenia pisma decyduje nie tylko data ale także i sposób doręczenia. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru podkreślono, iż doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi nie zaznaczając jednak, czy osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia zatem ani wymogów art. 40 § 1, ani art. 43 k.p.a." Podobny pogląd winien mieć także odniesienie do dozorcy, choć w niniejszej sprawie nie jest nawet uzasadnione uznanie T. G. za dozorcę domu. Organ pierwszej instancji błędnie ocenił zatem stan faktyczny sprawy uznając, że doręczenie skarżącemu tytułów nastąpiło w dniu 29 grudnia 2006r. Doręczenie to nastąpiło bowiem w dniu 13 lutego 2007r., co wynika wprost z akt administracyjnych (k. 102 i 104). Skoro zatem 7- dniowy termin do wniesienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego upłynął z dniem 20 lutego 2007r., organ pierwszej instancji niesłusznie rozpatrzył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. Wniosek ten został złożony bowiem w dniu 19 lutego 2007r., tj. w dniu, w którym skarżącemu nie upłynął jeszcze termin do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. A zatem postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu winno zostać umorzone, skoro uchybienie terminu w ogóle nie miało miejsca. Należało zatem rozpatrzyć zarzuty skarżących na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skład orzekający zauważa, że zgodnie z fundamentalnymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w treści art. 6 i 7 KPA, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, zaś w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasady powyższe zostały w przedmiotowej sprawie w sposób istotny naruszone, skoro organy obu instancji błędnie ustaliły stan faktyczny, a w konsekwencji dokonały błędnej subsumcji przepisów prawa. Skarżący natomiast, obalając domniemanie o skuteczności doręczenia zastępczego, wywiódł, że tytuły wykonawcze nie zostały mu doręczone w dniu 29 grudnia 2006r. skoro doręczono je w dniu 13 lutego 2007r., co wynika wprost z akt sprawy (zwrotne potwierdzenia odbioru). W przedmiotowej sprawie organy obu instancji dopuściły się zatem naruszenia przepisów postępowania art. 6, 7, 43, 58 KPA w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie powyższych przepisów postępowania, a sprowadzające się do oparcia rozstrzygnięcia na błędnie ustalonym stanie faktycznym, spowodowało, iż zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. należało uchylić. O uchyleniu postanowienia pierwszoinstancyjnego orzeczono na podstawie art. 135 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o obowiązku zwrotu stronie przez organ uiszczonych kosztów sądowych wynika z treści art. 200 P.p.s.a. /-/ R. Wiatrowski /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Małecki