I SA/Po 1262/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego MR o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi EI na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2011 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za luty i marzec 2011 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za grudzień 2011 r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę EI na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2011r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za luty i marzec 2011 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za grudzień 2011 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...]. Pismem z dnia [...] skarżąca wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] ustanowił dla skarżącej doradcę podatkowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] i reprezentowania w postępowaniu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym (por. pkt 2. postanowienia). Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego MR. Krajowa Rada Doradców Podatkowych pismem z dnia [...] poinformowała tut. Sąd, że pismo informujące doradcę podatkowego MR, że został wyznaczony do reprezentowania EI w ramach pomocy, zostało mu doręczone [...]. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącej doradca podatkowy MR wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i oświadczył, że nie zostały one uiszczone w żadnej części przez skarżącą. Do pisma załączył opinię w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...]. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "P.p.s.a.") wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradców podatkowych regulują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r., Nr 31, poz. 153, dalej jako: "rozporządzenie"). Przepisy ustawy i rozporządzenia określają zasady, na podstawie których przyznawane jest pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za reprezentowanie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jedna z zasad, do których odsyła art. 250 § 1 P.p.s.a., zawarta została w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że zasadzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W tym miejscu zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści w.w przepisów dominuje pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie jedynie z związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07, publ. w Internecie na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007, Wyd. LexisNexis, s. 316-317). Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym wynagrodzenie może być przyznane jedynie w sytuacji, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 177 § 3 P.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony (por. art. 177 § 4 zd. 1 P.p.s.a.). Zatem z w.w przepisu wynika, że doradca podatkowy ustanowiony w ramach prawa pomocy może odmówić sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jeśli nie stwierdzi podstaw do jej wniesienia. W tej sytuacji ma jednak obowiązek złożenia w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzonej przez siebie opinii w tym przedmiocie wraz z jej odpisem dla strony, dla której został ustanowiony (por. H. Knysiak-Sudyka – Komentarz do art. 177 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej doradca podatkowy MR nie sporządził skargi kasacyjnej, sporządził natomiast opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od w.w wyroku WSA z dnia [...], sygn. akt [...], jednakże po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie może budzić wątpliwości, że do podstawowych zasad staranności i profesjonalizmu należy zaliczyć terminowość podejmowanych przez zawodowego pełnomocnika czynności procesowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, referendarz sądowy uznał, że niezasadne jest przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...], gdyż świadczył on usługi prawne w sposób nieprofesjonalny. Pełnomocnik nie dochował należytej staranności wymaganej dla tego rodzaju czynności, gdyż przedmiotowa opinia została wniesiona do sądu z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 177 § 4 P.p.s.a. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano, pełnomocnik otrzymał zawiadomienie o jego wyznaczeniu w dniu [...], co wynika z pisma Krajowej Rady Doradców Podatkowych z dnia [...] [por. karta nr [...] akt sąd.]. Tym samym opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku powinien był złożyć do dnia [...]. Tymczasem pełnomocnik sporządził i wniósł opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej dopiero w dniu [...] [por. karta nr [...] akt sąd.]. W tym stanie rzeczy, w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do przyznania doradcy podatkowemu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, co skutkuje oddaleniem wniosku. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 250 § 1, art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia postanowiono, jak w sentencji.