I SA/Po 1262/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EI o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi EI na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2011 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za luty i marzec 2011 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za grudzień 2011 r. postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej doradcę podatkowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1262/16 i reprezentowania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę EI na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżąca pismem z dnia [...] wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżąca podała, że wniosek ten składa z uwagi na to, że nie zgadza się z w.w orzeczeniem. Wnioskodawczyni podniosła, że z uwagi na długotrwałą niedyspozycję zdrowotną dotychczasowego pełnomocnika uniemożliwiającą mu obecnie działanie w przedmiotowej sprawie oraz z uwagi na trudną sytuację materialną uniemożliwiającą jej ustanowienie innego pełnomocnika z wyboru wnosi o ustanowienie pełnomocnika procesowego (doradcę podatkowego) z urzędu celem sporządzenia kasacji od wyroku i reprezentowania jej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej dotychczasowy pełnomocnik jest niedysponowany w związku z wypadkiem jakiemu uległ w dniu [...], jak też innymi licznymi poważnymi schorzeniami, obecnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim, kontynuując leczenie i rehabilitację. Skarżąca wskazała, że pełnomocnika czeka długotrwałe leczenie i rehabilitacja, a zatem nie może on w wyznaczonym terminie sporządzić kasacji od wyroku, ale również prawdopodobnie nie będzie mógł reprezentować jej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżąca w piśmie procesowym wskazała również, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Z dniem [...] zawiesiła działalność gospodarczą i w chwili obecnej nie ma jakichkolwiek dochodów, a posiadane przez nią oszczędności, z których utrzymywała się w ostatnich miesiącach, wyczerpały się. Skarżąca oświadczyła, że nie stać jej na ustanowienie nowego pełnomocnika z wyboru. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podała, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej (została zawieszona), nie pracuje i nie ma jakichkolwiek dochodów, ani też żadnego majątku przynoszącego dochód. Wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada nieruchomości ani też żadnych wartościowych ruchomości, nie ma też żadnych oszczędności i w związku z tym korzysta z pomocy najbliższych. Skarżąca oświadczyła, że jej oszczędności już dawno się wyczerpały, w związku z tym korzysta z pomocy osób jej najbliższych, zamieszkując na zasadach użyczenia u siostry oraz korzysta z pomocy finansowej syna, który od czasu do czasu przekazuje jej drobne kwoty. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł i nie uzyskuje dochodów. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że z uwagi na brak jakichkolwiek dochodów w [...] zeznania rocznego podatkowego za [...] nie składała. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w związku z brakiem jakichkolwiek dochodów nie ponosi obecnie kosztów miesięcznego utrzymania, korzysta z pomocy osób najbliższych, w szczególności syna. Skarżąca oświadczyła, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Skarżąca podała, że nie posiada udziałów w spółkach i nie pełni funkcji członka zarządu lub prokurenta w spółkach. Skarżąca podała, że nie posiada i nie użytkuje żadnych pojazdów mechanicznych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, ze działalność gospodarczą zawiesiła z dniem [...], ale faktycznie zaprzestała jej prowadzenia jeszcze w [...]. Skarżąca podała, że nie pracuje. Nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie zarejestrowała się, ponieważ nie spełnia warunków do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych, a ponadto liczy, że w najbliższym czasie uda jej się znaleźć jakąś pracę. Skarżąca podała, że w tym celu udała się do W, gdzie obecnie czasowo przebywa i intensywnie szuka pracy, aby nie być dalej ciężarem dla siostry, u której nadal jest zameldowana, jak też nie być ciężarem dla syna, który nadal wspiera ją finansowo, przekazując jej od czasu do czasu drobne kwoty pieniężne. Skarżąca podała, że nie posiadała żadnych nieruchomości, jak też wartościowych przedmiotów, a posiadane wcześniej oszczędności rzędu [...] z tytułu dochodów uzyskanych z prowadzonej działalności gospodarczej w [...] wyczerpały się w [...]. Wnioskodawczyni podała, że pomoc otrzymuje głównie od siostry, która do niedawna zapewniała jej bezpłatny dach nad głową oraz wyżywienie. Skarżąca podała, że obecnie przebywa w W i stara się znaleźć jakąś pracę. Natomiast od syna otrzymuje w razie potrzeby od czasu do czasu drobne kwoty pieniężne. Skarżąca podała, że nie zna dochodów siostry, która prowadzi działalność gospodarczą. Nie wie też w jakiej wysokości ponosi ona koszty miesięcznego utrzymania. Siostra odmówiła jej udzielenia takich informacji, uznając, że to nie jest jej sprawa, a wnioskodawczyni powinna być zadowolona, że siostra zapewniała jej do niedawna bezpłatnie dach nad głową oraz wyżywienie i jest gotowa nadal to czynić w sytuacji gdyby jej poszukiwania pracy w W zakończyły się niepowodzeniem, czego skarżąca nie wyklucza z uwagi na wiek, wykształcenie i brak doświadczenia zawodowego. Skarżąca podała, że siostra jest wdową i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która nie uzyskuje żadnych dochodów, gdyż nadal się uczy. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest ustanowienie dla niej doradcy podatkowego do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] oraz do reprezentowania jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje żadnych dochodów, działalność gospodarczą zawiesiła w dniu [...]. Wnioskodawczyni mieszkała w domu użyczonym przez siostrę, korzysta z pomocy najbliższej rodziny, t.j. siostry i syna, przy czym siostra zapewniała jej mieszkanie i wyżywienie, od syna otrzymuje od czasu do czasu drobne kwoty pieniężne. Obecnie skarżąca przebywa w W i szuka pracy. Natomiast co do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zauważyć należy, że skarżąca nie jest zobowiązana w przedmiotowej sprawie do uiszczenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej, gdyż z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast stosownie do art. 241 P.p.s.a. zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie prawa lub w postanowieniu sądu administracyjnego bez określenia zakresu tego zwolnienia - oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Skarżąca nie wniosła na to postanowienie sprzeciwu, również prawo pomocy nie zostało cofnięte przez Sąd. Wobec powyższego stwierdzić należy, że wnioskodawczyni na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie starszego referendarza sądowego postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie stało się zbędne z uwagi na okoliczność, że skarżącą zwolniono od kosztów sądowych, a zatem postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy umorzyć. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 249a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.