I SA/Po 1266/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi MR na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zapoznania się i wykonania fotokopii dokumentów oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z [...]. nr [...], na podstawie przepisów art. 178, art. 179, art. 181, art. 216 § 1, art. 219 w związku z art 292 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm., dalej: "O.p."), nie uwzględnił wniosku kontrolowanego podatnika M. R. o umożliwienie mu zapoznanie się, wykonania we własnym zakresie , bądź wydania kserokopii wyszczególnionych w tym wniosku dokumentów. Podatnik wniosek uzasadnił tym, że objęte wnioskiem materiały dotyczą ustosunkowania organów podatkowych do zarzutów zawartych w skardze podatnika złożonej 19.01.2016 r., w której podniósł bezpodstawne wszczęcie przez ten organ kontroli podatkowej. W szczególności wskazane zostały następujące dokumenty: 1. pismo Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z 8.07.2015r. nr UKS [...] [...] skierowane do Urzędu Skarbowego w L. dotyczące ustaleń wynikających z czynności kontrolnych w zakresie nieujawnionych źródeł przychodów za 2011 r. wobec M. R. - wraz z dołączonymi do niego załącznikami (15 kart) tj: -pismem inspektora kontroli skarbowej P. P. z 12.05.2014 r. nr UKS [...] skierowanym do B. B. Wicedyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. , - sentencją wyroku z 20.12.2013 r. II FSK 93/12 wydanego przez NSA w Szczecinie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych, - zanonimizowanym odpisem decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z 13.08. 2013 r. nr [...], 2. pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 31.08. 2015 r. nr [...] skierowanego do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. dotyczącego udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy powyższy organ kontroli skarbowej będzie realizował u M. R., zaplanowane na pierwsze półrocze 2015 r. postępowanie kontrolne, 3. odpowiedzi na powyższe udzielonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. pismem z 04.09. 2015r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmawiając podatnikowi zapoznania się z powyższymi trzema pismami wyjaśnił, że stanowią one korespondencję prowadzoną pomiędzy dwoma organami podatkowymi przed wszczęciem kontroli podatkowej (przed [...] r.) , a więc nie są to dowody, związane z prowadzonym wobec podatnika postępowaniem kontrolnym. Podkreślił, że art. 179 § 1 O.p. stanowi, że art. 178 O.p. dotyczącego udostępniania akt kontroli nie stosuje się w przypadku dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Niejawna jest niebędąca dowodem w sprawie, korespondencja prowadzona pomiędzy organami przed wszczęciem postępowania kontrolnego , zawierająca informacje niejawne, nie stanowiące dowodów zgromadzonych w trakcie kontroli wszczętej [...] r. , w zakresie sprawdzenia wywiązywania się podatnika, za okres od 01.01.2011 r. do 31.12.2011 r., z obowiązków wynikających z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik w zażaleniu domagał się udostępnienia wymienionych we wniosku dokumentów. W uzasadnieniu zażalenia argumentował, że dokumenty te stanowią jedne z wielu załączników do pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...] r. nr [...] [...]/ [...] (załączniki nr 1, 2 i 3) skierowanego do Dyrektora Izby Skarbowej, a pismo umieszczone jest w aktach kontroli podatkowej wraz z wykazem wszystkich załączników (pismo zawiera 21 załączników). Podatnik kwestionuje ocenę organu podatkowego załączniki nr 1, 2 i 3 zawierają informacje niejawne, o których mowa w art. 179 O.p., bądź też były na podstawie powołanego przepisu wyłączone z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...]. nr [...], na podstawie art. 13 § 1 pkt 2, art. 233 § 1 i art. 216 w zw. z art. 220 § 2, art. 239, art. 178 O.p. , po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego wśród dowodów włączonych postanowieniem z [...] r. Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...], nie było dokumentów wskazanych we wniosku przez podatnika. Organ pierwszej instancji włączył do akt kontroli podatkowej dowody otrzymane z Urzędu Kontroli Skarbowej w P., związane z postępowaniem kontrolnym prowadzonym przez ten organ kontroli skarbowej. Zatem akta kontroli podatkowej, prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej nigdy nie zawierały wspomnianych dokumentów. Umieszczenie w aktach kontroli podatkowej pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...]. wraz z wykazem wszystkich załączników, od pozycji 1 do 21, nie oznacza włączenia wymienionych w nim załączników do akt kontroli. Ponadto pismo to dotyczyło zagadnień innych niż tylko kontrola podatkowa prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.. Obejmowało np. kontrolę skarbową prowadzoną przez organ kontroli skarbowej, czynności egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny). Przepis art. 178 § 1 O.p. stanowi, że strona ma prawo wglądu tylko w akta sprawy, a nie do wszystkich pism dotyczących podatnika, znajdujących się w organie podatkowym. Nie mniej z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, żeby organ podatkowy pierwszej instancji wyłączył wymienione we wniosku podatnika dokumenty na podstawie art. 179 § 1 O.p. Powołanie się przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. na ten przepis było nieuzasadnione. Informacje objęte tajemnicą służbową nie są tożsame z informacjami niejawnymi, o których mowa w tym przepisie. Reasumując, tylko jedna z dwóch powołanych podstaw prawnych odmowy udostępnienia dokumentów (art. 178 , art. 179 § 1 O.p.) stanowi prawidłową prawną podstawę postanowienia. W skardze podatnik wniósł o uchylenie powyższego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji a także o zasądzenia od Dyrektora Izby Skarbowej na swoją rzecz kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: -art. 178 i art. 179 O.p., poprzez nieuzasadniona odmowę dostępu do akt i wykonania kopii dokumentów z akt sprawy, -art. 120 O.p. , poprzez działanie niezgodne z przepisami prawa, -art. 121 O.p., poprzez niezasadną odmowę dostępu do akt, co narusza zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę swobodnego dostępu do akt sprawy i jawności postępowania, -art. 123 i 129 O.p., poprzez brak zapewnienia stronie realizacji jej podstawowych praw w postępowaniu podatkowym, a tym samym stanowi przejaw naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i jawności postępowania, Podatnik uzasadniając skargę przedstawił, co następuje: Błędne jest ustalenie, że dokumenty żądane do wglądu i wykonania kopii nie stanowią materiału dowodowego w sprawie. Ne może budzić wątpliwości fakt, że pisma jakie chciał uzyskać stanowią załącznik do jednego z pism stanowiących materiał dowodowy. Nie może też budzić wątpliwości to, że załączniki do pisma stanowią jego integralną część i dopiero razem tworzą pełen obraz pisma wraz z jego załącznikami. Nie ma przy tym znaczenia pomiędzy jakimi podmiotami stanowią korespondencję żądane do wglądu dokumenty skoro stanowią one integralną część dokumentu załączonego do akt sprawy. Prawo strony do przeglądania akt obejmuje uprawnienie do zapoznania się z treścią wszystkich pism, opinii, protokołów, dokumentów i innych materiałów znajdujących się w aktach sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało oddalić. Nie można uznać, że samo wszczęcie postępowania powoduje, że wszystkie dokumenty na temat podatnika znajdujące się w posiadaniu organu podatkowego mechanicznie stają się częścią akt tego postępowania. W niniejszej sprawie załączniki do pisma z 1.02. 2016 r Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. nr [...], w okolicznościach niniejsze sprawy, nie stanowią integralnej części egzemplarza tego pisma włączonego, a więc znajdującego się w aktach kontroli podatkowej. Dokumenty stanowiące załączniki odzwierciedlają jedynie korespondencję pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w L., a Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej w P., prowadzoną przed wszczęciem kontroli podatkowej u podatnika M. R.. Pozostałe dokumenty stanowią akta kontroli podatkowej, w tym dokumenty włączone postanowieniem przez organ prowadzący kontrolę do akt sprawy jako istotne dla tej kontroli. Załączniki od 1 do 3, jako nieistotne dla tego postępowania, nie zostały włączone do akt sprawy. Przez akta rozumieć należy spersonalizowany ( dotyczący konkretnego adresata) zbiór udokumentowania czynności i danych określonego rodzaju postępowania podatkowego, który tworzy wskazane i rozróżniane w art. 293 § 2 pkt 2 i 3 O.p. akta dokumentujące czynności sprawdzające, akta postępowania podatkowego albo akta kontroli podatkowej (tak: wyrok NSA z 8.08.2009 r. sygn. akt II FSK 690/08). Akta sprawy mogą zawierać także dokumenty niebędące dowodami w sprawie (np. analizy, notatki, anonimy itp.). Podkreślenia wymaga , że pismo z 1.02.2016 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. nr [...], skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej związane jest ze skargą podatnika M. R. z 19.01.2016 r. wniesioną do Ministra Finansów w związku z prowadzoną kontrolą podatkową. Nie dokumentuje więc ono czynności kontrolnych w toku kontroli podatkowej, a relacjonuje Ministrowi a Finansów stan sprawy. Stąd pismo to znajdowało się w przedstawionych podatnikowi 24.03. 2016 r. do zapoznania się aktach sprawy. Brak w sprawie podstaw do stwierdzenia, że organy podatkowe naruszyły art. 120 O.p. , poprzez działanie niezgodne z przepisami prawa, , art. 121 O.p. poprzez niezasadną odmowę dostępu do akt, co narusza zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę swobodnego dostępu do akt sprawy i jawności postępowania, czy art. 123 i art. 129 O.p., poprzez brak zapewnienia stronie realizacji jej podstawowych praw w postępowaniu podatkowym, a tym samym stanowi przejaw naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i jawności postępowania, Niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 178 a także art. 179 § 1 O.p. , ponieważ organ podatkowy pierwszej instancji nie wyłączył wymienionych we wniosku podatnika dokumentów na podstawie art. 179 § 1 O.p. ( aczkolwiek dodatkowo na przepis ten się także powołał), na co zwrócił uwagę organ odwoławczy. W niniejszej sprawie, jak zasadnie orzekł organ odwoławczy, tylko jedna z dwóch powołanych podstaw prawnych odmowy udostępnienia dokumentów stanowi prawidłową prawną podstawę postanowienia. Informacje objęte tajemnicą służbową nie są tożsame z informacjami niejawnymi, o których mowa przepisie art. 179 § 1 O.p. Natomiast zarzuty skargi dotyczące wszczęcia kontroli podatkowej bez zawiadomienia kontrolowanego o planowanej kontroli, wykraczają poza sedno niniejszej sprawy i nie podlegały rozpoznaniu przez sąd w tym postępowaniu. Dlatego sąd , na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.