I SA/Po 1268/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński (spr.) Sędziowie WSA Karol Pawlicki as.sąd.WSA Roman Wiatrowski Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi P. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę. /-/ R.Wiatrowski /-/ J.Ruszyński /-/ K.Pawlicki Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] o pozostawieniu bez rozpoznania zarzutów wniesionych przez PN i orzekł, że oddala zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], a w części dotyczącej zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] umorzył postępowanie. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia: organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego prowadzi postępowania egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości podatkowe oraz tytułów wykonawczych wystawionych przez innych niżej opisanych wierzycieli: * Zakład Ubezpieczeń Społecznych obejmujących nieuregulowane należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, * Prezydenta Miasta obejmującego nieuregulowaną należność pieniężną z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach. Pismem z dnia [...] strona zobowiązana złożyła zarzuty na postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych o nr od [...] oraz od nr [...]. W uzasadnieniu podania skarżący wskazał, iż obowiązki objęte tytułami wykonawczymi wystawionymi w roku [...] uległy przedawnieniu, a tytuły wystawione w roku [...] nie zostały mu skutecznie doręczone, co uniemożliwiło mu złożenie w terminie zarzutów. Powyższe zatem jego zdaniem w pełni wyczerpują podstawę złożenia zarzutów określonych art. 33 pkt 1 i pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Urzędu Skarbowego rozstrzygnął w przedmiocie pozostawienia wniesionych zarzutów bez rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż w przedmiotowej sprawie upłynął termin do wniesienia wyżej opisanego środka zaskarżenia, a tym samym nie ma podstaw prawnych do merytorycznego jego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] ( data jak na oryginale ) skarżący wniósł w terminie zażalenie na wyżej opisane rozstrzygniecie. W uzasadnieniu zażalenia wnoszący podkreślił, iż w pełni podtrzymuje swoje argumenty zawarte w piśmie zarzutowym, a ponadto wniósł o umożliwienie mu zapoznania się z aktami sprawy z uwagi na konieczność identyfikacji własnego podpisu na tytułach wykonawczych. Pismem z dnia [...] skarżący wniósł uwagi do toczącego się "postępowania administracyjnego wskazując, iż tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela w roku [...] podpisał własnoręcznie, jednak data ich odbioru została jego zdaniem wpisana przez inna osobę. Pokreślił, iż właściwą datą ich odbioru jest [...]. Odnosząc się natomiast do tytułów wykonawczych o nr od [...] jeszcze raz stwierdził, iż nie zostały mu one w sposób skuteczny doręczone. Zdaniem skarżącego od roku [...] zamieszkuje bowiem w K przy ulicy B [...], o czym w sposób prawidłowy został zawiadomiony zarówno Urzędu Skarbowego jak i wierzyciel tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym doręczenie przedmiotowych tytułów wykonawczych do rąk sąsiada uważa w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych oraz prawnych za całkowicie nieprawidłowe i nie wywołujące skutków prawnych. Ponadto skarżący wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się skorygowane zawiadomienie o zajęciu mienia, które też zobowiązany nie otrzymał. Według skarżącego nie zrozumiałe jest również pismo organu egzekucyjnego kierowane do Banku z dnia [...] dotyczące zablokowania środków pieniężnych do niego nienależących. Odnosząc się natomiast do kwestii przeniesienia odpowiedzialności z firmy A zobowiązany podnosi brak doręczenia decyzji o odpowiedzialności oraz nie zbadanie stanu majątkowego obojga udziałowców. W załączeniu strona wniosła jednocześnie oświadczenie Pani UR zwalniające zobowiązanego z wszelkiej odpowiedzialności za zobowiązania finansowe wyżej opisanej firmy. Z uwagi na podnoszone w wyżej opisanym piśmie nowe okoliczności sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia [...] nr [...] zwrócił się do organu egzekucyjnego o ustosunkowanie się do tychże zagadnień, w szczególności kwestii związanej z poinformowaniem przez skarżącego właściwego urzędu skarbowego o nowym miejscu zamieszkania będącym jednocześnie jego adresem do korespondencji. W odpowiedzi na powyższe Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...]. nr [...] ustosunkował się do złożonych w toku prowadzonego postępowania odwoławczego zarzutów osoby zobowiązanej. Mając na uwadze powyższe ustalenia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zgodnie z postanowieniami art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w "administracji, tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Treść normy prawnej art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi natomiast, iż organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu, odpis tytułu wykonawczego zawierającego między innymi opisane powyżej pouczenie. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje natomiast bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba, że wystąpi on o przywrócenie terminu stosownie do zapisów ustawowych określonych w przepisie art. 58 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Bezskuteczność dokonanej czynności oznacza tym samym, iż organ egzekucyjny nie przystępuje do merytorycznej oceny zasadności wniesionych przez zobowiązanego zarzutów. Jest jedynie zobowiązany do wydania postanowienia oddalającego przedmiotowe zarzuty z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Odnosząc powyżej przedstawiony stan prawny do okoliczności zaistniałych w przedmiotowej sprawie wskazać należy, iż wbrew temu co twierdzi skarżący w piśmie kierowanym do organu odwoławczego tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych o nr od [...] zostały doręczone w sposób skuteczny w dniu [...] na zasadach określonych w art. 42 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego tj. w mieszkaniu strony zobowiązanej. Potwierdzenie powyższej okoliczności stanowi własnoręczny podpis osoby zobowiązanej (którego strona nie kwestionuje), jak i spisany w tym samym dniu w mieszkaniu skarżącego protokół o stanie majątkowym również zawierający podpis strony będącej podmiotem tegoż postępowania. Okoliczności dokonanej w tym dniu przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej nie pozostawiają zatem żadnej wątpliwości co do czasu i sposobu doręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych. Tym samym zgodnie z przywoływanym powyżej przepisem, termin do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowania egzekucyjne upłynął z dniem [...]. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż w tym zakresie przedmiotowym postępowania administracyjnego skarżący składając przedmiotowy wniosek w dniu [...] ( złożony osobiście w organie egzekucyjnym) uchybił 7 - dniowemu terminowi do złożenia zarzutów co winno skutkować ich oddaleniem. W przedmiocie natomiast prawidłowości doręczenia tytułów wykonawczych o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej podkreślil, iż z uwagi na podnoszone przez skarżącego w pismach odwoławczych kwestie dot. miejsca zamieszkania w momencie doręczania niniejszych dokumentów, a także powiadomienia o tej okoliczności faktycznej właściwego organu egzekucyjnego, zwrócił się do Urzędu Skarbowego o udzielenie stosownego pisemnego wyjaśnienia. Z informacji uzyskanych od organu egzekucyjnego wynika, iż Urzędu Skarbowego doręczając przedmiotowe tytuły wykonawcze uwzględnił okoliczność wskazania przez zobowiązanego adresu K, ul. B [...] wyłącznie w aspekcie adresu przechowywania dokumentów oraz adresu do korespondencji. Organ egzekucyjny podkreślił tym samym, iż dla potrzeb prowadzonego postępowania egzekucyjnego za właściwy uznano adres, pod którym skarżący faktycznie przebywa tj. K, ul. K [...] i tam kierowano w następstwie tego całą korespondencję (dowód w sprawie - pismo Urzędu Skarbowego z dnia [...]. nr [...]). W świetle przedstawionego stanu faktycznego sprawy, zważyć należy, iż zgodnie z postanowieniami art. 42 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, recypowanego odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Oczywistym jest, iż powyższa dyspozycja normy prawnej odnosi się wyłącznie do mieszkania adresata, a nie innej osoby. Sporne może natomiast być samo pojęcie "mieszkania". Przyjąć jednak należy zgodnie z linią orzecznictwa sądów administracyjnych mających jednoznaczne oparcie w doktrynie, iż używając w niniejszym przepisie pojęcia "mieszkania" ustawodawca mówi o rzeczywistym, faktycznym ( a nie prawnym ) mieszkaniu adresata. Mieszkaniem takim jest zatem każde miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego - a nie krótkotrwałego tylko - pobytu umożliwiającego doręczenie mu pisma. Inaczej rzecz ujmując zapis art. 42 § 1 cytowanej ustawy w żaden sposób nie uprawnia do wyciągnięcia wniosku, że użyte w nim "mieszkanie" oznacza wyłącznie miejsce stałego pobytu. Organ administracji publicznej nie ma więc obowiązku ustalania, czy wskazany przez stronę adres jest adresem stałego pobytu czy też jedynie miejscem okresowego pobytu. Zaakceptowanie bowiem innego poglądu byłoby wyrażeniem zgody na nieracjonalne uzależnianie możliwości doręczenia pism od pozaprocesowych i całkiem nieistotnych kryteriów, a co najważniejsze z zupełnym ignorowaniem woli adresata wtedy, kiedy we własnym interesie podał właściwemu organowi adres miejsca pobytu, w którym będzie odbierał wszelką korespondencję. Przywoływana natomiast przez Naczelnika Urzędu Skarbowego okoliczność prawna polegająca na możliwości zastosowania tzw. doręczenia zastępczego określonego w zapisie art. 43 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego ma oczywiście prawne uzasadnienie, jednak w żaden sposób nie można go stosować w oderwaniu od ogólnie przyjętej reguły doręczania pism osobie fizycznej wskazanej cytowaną wyżej dyspozycją normy prawnej. Podkreślenia bowiem wymaga, iż doręczenie zastępcze może być dokonane jedynie z zachowaniem kilku wymienionych w tymże przepisie przesłanek. Jedną z nich jest okoliczność nieobecności adresata w lokalu mieszkalnym i jest to nieobecność wyłącznie w czasie samego doręczania pisma. Doręczenie zatem będzie nieprawidłowe, jeżeli wiadomo, że adresat nie przebywa w tym lokalu i nie miało miejsca uchylenie się od obowiązku nałożonego zapisem art. 41 cytowanej ustawy. Zważyć również na marginesie należy, iż treść paragrafu 3 cytowanego artykułu 42 ustawy stwierdza, iż pisma doręcza się adresatowi także wszędzie tam, gdzie można go zastać, a ustanowiona nim zasada może być zastosowana zamiast formy zastępczej i domniemanej przewidzianej art. 43 i 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w sposób ewidentny przyczynić się może do ochrony interesów uczestnika postępowania. Odnosząc powyższy stan prawny do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego podkreślić należy, iż skarżący dokonując w [...] zgłoszenia aktualizacyjnego poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego o adresie miejsca zamieszkania tj. K, ul. B[...] wskazując jednocześnie, iż jest to również adres, na który należy przesyłać wszelką kierowaną do Niego korespondencję ( dowód w sprawie zgłoszenie NIP-1 część B.4 formularza ). W świetle powyższej okoliczności przesyłanie przez organ egzekucyjny tytułów wykonawczych na adres stałego zameldowania tj. K, ul. K [...] uznać należy za całkowicie bezzasadne i nie wywołujące skutków prawnych w rozumieniu zapisów ustawowych art. 42 i 43. Nie bez znaczenia pozostają także okoliczności faktyczne mające odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdującym się w przedmiotowych aktach sprawy, z których wynika, iż organ egzekucyjny posiadał poza opisanym powiadomieniem złożonym przez skarżącego określoną wiedzę potwierdzającą faktyczne miejsce zamieszkania strony postępowania (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] adresowanego K, ul. K [...] z adnotacją urzędu pocztowego wyprowadził się i podanym nowym adresem zamieszkania, ponadto również raporty poborców skarbowych sporządzone w dniu [...], w dniu [...] oraz w dniu [...] zawierają identyczną adnotacją o nie zamieszkiwaniu skarżącego pod adresem K, ul. K [...], a spisany w dniu [...] protokół o stanie majątkowym sporządzony przez poborcę skarbowego w miejscu faktycznego zamieszkania K, ul. B [...] posiada w swej treści zapis dot. tytułu prawnego zobowiązanego do zamieszkania pod opisanym wyżej adresem w postaci zawartej umowy najmu). Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżone postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zarzutów złożonych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. Nieprawidłowe doręczenie opisanych tytułów wykonawczych skutkuje niemożliwością merytorycznego rozpatrzenia zarzutów na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Niniejszy środek zaskarżenia uzależniony jest bowiem od zdarzenia prawnego w postaci doręczenia w sposób skuteczny tytułów wykonawczych, z którym ustawa wiąże między innymi rozpoczęcie 7 dniowego biegu terminu, którego zachowanie skutkuje właśnie możliwością prawną rozpoznania złożonych przez zobowiązanego zarzutów. Ma to istotne znaczenie z uwagi także na konieczność przestrzegania zasady określonej w art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, polegającej na obowiązku udzielania stronom przez organy administracji publicznej informacji faktycznej i prawnej, która może mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Inaczej rzecz ujmując zobowiązany ma prawo zapoznania się z każdym dokumentem, którego treść może mieć istotny wpływ zarówno na jego obowiązki jako strony jak i posiadane uprawnienia. Tym samym umorzenie w tej części postępowania administracyjnego z uwagi na jego na tym etapie bezprzedmiotowość, skutkować będzie obowiązkiem konwalidacji prowadzonego postępowania egzekucyjnego poprzez doręczenie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie regulacjami prawnymi tytułów wykonawczych, umożliwiającymi zobowiązanemu zarówno zapoznanie się z ich treścią jak i uzyskaniem właściwej legitymacji prawnej do złożenia ewentualnych zarzutów. W przypadku natomiast zarzutów złożonych przez skarżącego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] ustalenia istniejącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego poczynione przez organ pierwszej instancji uznać należy jak już wskazano powyżej za całkowicie prawidłowe. Uchylenie zatem zaskarżonego postanowienia w tym zakresie spowodowane było wyłącznie przesłankami o charakterze procesowym wynikającym z przyjętej przez organ egzekucyjny formy (rodzaju) zawartego w osnowie rozstrzygnięcia. Oczywistym jest, iż materialnoprawna podstawa tegoż postanowienia nie określa w swej dyspozycji w sposób szczegółowy formy czy też treści samego rozstrzygnięcia ("postanowienie w sprawie zarzutów") ograniczając się jedynie do wskazania konsekwencji uznania zarzutów za uzasadnione. Z uwagi jednak na uregulowania prawne zawarte w stosowanym posiłkowo akcie normatywnych" tj. ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego przyjęcie takiej treści rozstrzygnięcia wydaje się nie do końca uzasadnione. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania sugeruje bowiem w sposób jednoznaczny opierając się na obowiązującej linii orzecznictwa administracyjnego, na istniejące w podaniu braki formalne w rozumieniu art. 64 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, z czym w przedmiotowej sprawie nie mamy w ogóle do czynienia. Tym samym biorąc pod uwagę zarówno okoliczności faktyczne i prawne będące podstawą tegoż rozstrzygnięcia, a przede wszystkim jego konsekwencje prawne dla strony postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej postanowił o oddaleniu w tym zakresie złożonych zarzutów. W skardze na powyższe postanowienia PN wniósł o ustalenie, że należności wynikające z opisanych wyżej tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu po upływie 5 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Skarżący kwestionuje datę doręczenia tytułów wykonawczych oraz datę protokołu o stanie majątkowym. Jego zdaniem protokół ten nie dotyczy mieszkania przy ul. K tylko B. Skarżący zarzuca, że należności winny być egzekwowane w krótkich terminach, a nie po [...] latach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Oznacza to, że w sprawie objętej skargą Sąd ocenia, czy zaskarżone postanowienie jest zgodne z obowiązującym prawem. Nie jest natomiast uprawniony do ustalania, że należności objęte tytułami wykonawczymi wymienionymi w postanowieniu zaskarżonym skargą uległy przedawnieniu. Odpowiedzi wymaga pytanie, czy tytuły wykonawcze o nr [...] zostały doręczona w datach w nim wskazanych. Niesporne winno być to, że na wszystkich tytułach figuruje podpis skarżącego. Również protokół o stanie majątkowym skarżącego zawiera jego podpis. Niewątpliwie potwierdzenie doręczenia musi wskazywać datę doręczenia. Obowiązek wskazania daty doręczenia spoczywa na odbierającym pismo. To, że datę doręczenia wpisał doręczający nie powoduje nieskuteczności doręczenia. To skarżący bowiem własnoręcznym podpisem potwierdził, że zaznajomił się z treścią tytułu wykonawczego oraz, że doręczono mu go w dacie umieszczonej w tytule. Zasadnie więc przyjął organ odwoławczy, że nie ma w powyższych okolicznościach żadnej wątpliwości co do czasu i sposobu doręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych. Termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem [...], gdyż tytuły doręczono w dniu [...]. Wniesienie zarzutów nastąpiło dopiero w dniu [...], a więc po terminie. Rozstrzygniecie zatem w tej części jest zgodne z obowiązującym prawem. Z powyższych względów, skoro zarzuty zostały wniesione po terminie, zarzut przedawnienia nie mógł być oceniany. Nieuzasadniony okazał się zarzut dotyczący rozstrzygnięcia sprawy tytułów wykonawczych o nr [...]. Jest to rozstrzygnięcie podzielające argumenty skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej zakwestionował bowiem prawidłowość doręczeń tych tytułów i stwierdził, że organ egzekucyjny, aby skutecznie wszcząć postępowanie egzekucyjne będzie musiał prawidłowo doręczyć tytuły wykonawcze. W związku ze stwierdzonym nieprawidłowym doręczeniem tytułów wykonawczych nie można było rozpatrywać merytorycznych zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego. Zarzuty te będą rozpoznane, gdy zostanie skutecznie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Skoro więc postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej jest zgodne z obowiązującym prawem, w szczególności z art. 27 § 1 pkt 9, 32 i art. 118 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 42 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ R.Wiatrowski /-/ J.Ruszyński /-/ K.Pawlicki uk