I SA/Po 1288/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku WF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi WF na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do maja 2011 r. postanawia: 1. zwolnić WF od kosztów sądowych ponad kwotę [...] już uiszczoną tytułem wpisu od skargi, 2. ustanowić dla WF radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych, 3. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący WF złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja finansowa jest bardzo ciężka, nie jest w stanie opłacić kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskodawca podał, że od [...] jest niezdolny do pracy, liczne pobyty w szpitalach i na rehabilitacji oraz zły stan zdrowia nie pozwalają mu podjąć pracy. Skarżący wskazał, że z niewielkiej renty pobierane są środki na zaspokojenie egzekucji komorniczej. Wnioskodawca wskazał, że jego żona od ponad roku bardzo ciężko choruje, w [...] była operowana. Małżonka jest emerytką, również jej emerytura podlega zajęciu egzekucyjnemu. Skarżący wskazał, że trudna sytuacja rodzinna rozpoczęła się w [...], kiedy to ich uczący się jeszcze syn uległ wypadkowi komunikacyjnemu, złamał kręgosłup, jest sparaliżowany, porusza się na wózku inwalidzkim. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca posiada dom o pow. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości [...] netto, żona emeryturę w wysokości [...]. Do wniosku załączył kserokopie: decyzji ZUS o waloryzacji renty z dnia [...], decyzji ZUS o waloryzacji emerytury z dnia [...], zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, kart informacyjnych leczenia szpitalnego. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego radcy prawnego, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Skarżący i jego żona utrzymują się ze świadczeń z ZUS, które podlegają częściowo zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym i wobec tego dysponują łącznie dochodami w wysokości [...] netto. Skarżący i jego małżonka chorują. Z oświadczeń skarżącego wynika zatem, że nie ma on środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Wnioskodawca poza domem nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący nie ma zatem żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, że mimo zwolnienia skarżącego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych brak jest podstawy prawnej do zwrotu uiszczonego przez niego wpisu sądowego, który jest kosztem należnym i uiszczonym, zatem zwolnienie w ramach prawa pomocy obejmuje dalsze koszty sądowe niniejszego postępowania. Jednocześnie zauważyć należy, że oddalono wniosek o ustanowienie adwokata, gdyż ustanowienie radcy prawnego i adwokata są alternatywnymi formami pomocy udzielanej w ramach prawa pomocy i nie jest konieczne ustanawianie dwóch pełnomocników z urzędu, aby zapewnić należytą reprezentację skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.