I SA/Po 1307/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R Z o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty spłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za II kwartał 2005r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek 1 UZASADNIENIE Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego RZ złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy (skarżący do punktu 4 wniosku o przyznanie prawa pomocy pismem z dnia [...] wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od koszów sądowych lub o ustanowienie radcy prawnego). W uzasadnieniu wniosku podniósł, że odpis skargi oraz zażalenia jest uzasadnieniem wniosku. Dodał, że trwa spłata zaległości jak również trwa rozpatrywanie zbieżnych wniosków, w tym również wniosku o podjęcie mediacji. Podał, że dla przywrócenia zdolności do spłaty zadłużenia żona skarżącego podjęła działalność gospodarczą. Podjął również inne zabiegi w celu pozyskania środków finansowych. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...] dzieci. Wskazał, że posiada dom w budowie o powierzchni około [...] m2. Podał, że materialnym zabezpieczeniem jest posiadana nieruchomość, która stanowi własność małżonków M i R Z. Dom zbudowany jest na działce gruntu o powierzchni [...] m2. [...] córka skarżącego uczy się w A i nie pracuje. Również młodsze dzieci nie uzyskują żadnych dochodów. Żona skarżącego natomiast od [...] prowadzi działalność gospodarczą. Skarżący nie podał jakie uzyskuje miesięczne dochody, wskazał jedynie, że całość opisu o dochodach znajduje się w załączonym do wniosku zestawieniu za miesiące [...]. Z załącznika tego wynika, że przychód skarżącego [...] wyniósł [...], koszty uzyskania przychodu [...] i dochód [...]. Na wezwanie z dnia [...] R Z w odpowiedzi z dnia [...] wskazał, że wnosi o przyjęcie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, przy czym nie podał czy wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego. Oświadczył, że jego zona w [...] nie osiągnęła żadnego dochodu. Podał, że nie korzystał z konta firmowego. Sądzi również, że i jego żona z konta firmowego nie korzystała, gdyż nowo zarejestrowana firma, zgodnie z jego wiedzą, żadnych operacji bankowych nie przeprowadzała. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...]; przy czym [...] za najem, czynsz, wodę, energię elektryczną, abonament RTV i kablówkę, [...] za telefon komórkowy, spłata kart kredytowych [...], koszty nauki [...]. Skarżący oświadczył również, że ponosi koszty opłat leasingowych w wysokości [...]. Są to jednak koszty związane z działalnością gospodarczą i stanowią koszt uzyskania przychodów dlatego nie można uznać tej opłaty po stronie wydatków związanych z utrzymaniem skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazał, że zarówno on jak i jego żona nie posiadają zarejestrowanych samochodów osobowych. Posiada natomiast jeden pojazd ciężarowy w leasingu M, rok produkcji [...], wartość rynkowa ok. [...]. Oświadczył, że żona zarejestrowała działalność gospodarczą w celu pomocy w spłacie zadłużenia wraz z dokonaniem rozdzielności majątkowej. Żona z wykształcenia jest germanistką. Jej docelową działalnością ma być otwarcie szkoły lektorów, zajmować się będzie również przedstawicielstwem handlowym oraz doradztwem handlowym, gdyż stara się o przedstawicielstwo B partnera handlowego. Sprawa jest rozwojowa, a jej rozstrzygnięcie rozwiąże się na przełomie [...]. Skarżący oświadczył, że zadeklarowanej kwoty [...] jeszcze nie wpłacił do Urzędu Skarbowego ze względu na fakt, iż dokonuje spłaty udziału nieruchomości, w której żona skarżącego w drodze spadku nabędzie prawa. Ponadto poniósł koszty związane z wyjazdem służbowym do U i S. Skarżący domniemywa, iż po uzyskaniu tytułu prawnego do nieruchomości dokona z żoną formalnego jej zabezpieczenia poprzez wpis na hipotekę i zaraz po uzyskaniu kredytu, dokonają większej, formalnej spłaty. Wstępne ustalenia bankowe, których dokonali, umożliwią im spłatę w wysokości jednorazowej nawet [...] i w kolejnych II transzach dokonają spłaty m.in. po [...]. Skarżący podał, że jego żona sprzedała ułamkowy udział w powierzchni działki gruntu za kwotę ok. [...]. Żona skarżącego była formalnym współwłaścicielem nieruchomości otrzymanej od rodziców. Aktu notarialnego skarżący nie posiada i dlatego nie może przedłożyć jego odpisu. Do pisma załączył kserokopie zeznania rocznego podatkowego za [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...]. R Z przedłożył zeznania podatkowe za [...] złożone przez skarżącego i jego żonę. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący posiada bowiem majątek nieruchomy (dom w budowie i działkę gruntu), który może być źródłem finansowania kosztów sądowych. Również żona skarżącego posiadała udział w działce budowlanej, który sprzedała za kwotę [...]. Ponadto na szczególną uwagę skarżącego zasługuje fakt, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, o czym świadczą przychody osiągane w ostatnich latach, t.j. w [...] i [...] wobec tego nie ulega wątpliwości, iż dysponuje środkami finansowymi. Zatem skarżący – jako profesjonalny przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą i należycie dbający o swoje interesy – powinien uwzględniać w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych czy sądowoadministracyjnych i w związku z tym czynić konieczne oszczędności na ten cel, a nie liczyć na kredytowanie w tym zakresie z funduszy Skarbu Państwa. Na uwagę skarżącego zasługuje także, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę, że zadeklarowane przez skarżącego koszty miesięcznego utrzymania jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], przy czym nie podał kosztów wyżywienia, środków czystości i ubrania dla [...] rodziny. Skarżący powinien był zatem poczynić wpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. W niniejszej sprawie istotne jest także i to, że skarżący powinien był się liczyć z kosztami postępowania, gdyż to on zainicjował postępowanie - wniosek z dnia [...] o rozłożenie na raty spłaty zaległości w podatku od towarów i usług za [...] w łącznej kwocie [...] wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie [...]. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że R Z nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Z tych względów na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek