I SA/Po 1310/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki (spr.) Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: sekr.sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skargi J.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. /-/ K.Nikodem /-/ J.Małecki /-/ W.Zygmont U Z A S A D N I E N I E. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem nr [...] z dnia 17.03.2003 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 14.02.2003 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów w sprawie prowadzonego wobec J. T. postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 20.12.2002 r. na łączną kwotę [...] zł jako wniesionych z uchybieniem terminu określonego prawem. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnia, iż Urząd Skarbowy w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych J. T. w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r., na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia 20.12.2002 r., dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało bankowi doręczone w dniu 23.12.2002 r. Jednocześnie pracownicy organu egzekucyjnego w dniach 21 i 23.12.2002 r. usiłowali doręczyć zobowiązanemu tytuł wykonawczy wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku, czego potwierdzeniem są notatki służbowe. Wobec braku możliwości doręczenia przedmiotowego tytułu w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. — organ egzekucyjny w dniu 23.12.2002 r. złożył powyższą przesyłkę na okres 7 dni w Urzędzie Miejskim, celem zabezpieczenia skuteczności doręczenia. Zawiadomienie o tym fakcie umieszczono na drzwiach adresata. Pismem z dnia 2.01.2002 r. Urząd Miasta poinformował, że przesyłka nie została odebrana przez adresata w wyznaczonym terminie. Dlatego na podstawie art. 44 k.p.a. za dzień doręczenia tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego uznano dzień 30.12.2002 r. Ponadto organ egzekucyjny za pośrednictwem urzędu pocztowego przesłał poświadczoną kserokopię tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. Przesyłka nie została doręczona z powodu nieobecności adresata, a awizo zostało potwierdzone 24.12.2002 r. W dniu 13.01.2003 r. zgłosił się z pełnomocnictwem do Urzędu Skarbowego W.J., który odebrał przedmiotową przesyłkę. W dalszej części swego uzasadnienia izba wyjaśnia, iż w dniu 20.01.2003 r. wypłynęło do organu egzekucyjnego pełnomocnictwo procesowe udzielone przez zobowiązanego w dniu 24.12.2002 r. radcom prawnym P. W. i J. T. do zastępowania m.in. przez organami egzekucyjnymi i NSA. Pełnomocnik pismem datowanym z 17.01.2003 r. (wpływ 20.01.2003 r.) - wniósł zarzuty, które zostały odrzucone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z uwagi na uchybienie 7-dniowego terminu do ich wniesienia. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej - organ egzekucyjny I instancji, odrzucając wniesione zarzuty, nie dopuścił się naruszenia obowiązującego prawa. W przypadku, bowiem niemożności doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu osobiście lub innej osobie — organ egzekucyjny skorzysta! z doręczenia zastępczego przewidzianego art. 44 k.p.a. poprzez Urząd Miasta, co nastąpiło skutecznie w dniu 30.12.2002 r. Dlatego siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów upływał w dniu 6.01.2003 r. Dodatkowo wskazuje na to, iż o tym, że zobowiązany powziął wiadomość o istnieniu powyższego postępowania egzekucyjnego jest fakt udzielenia pełnomocnictwa procesowego radcom prawnym w dniu 24.12.2002 r. W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe powstało z mocy prawą, a jedynie zaległość została określona w wydanej w dniu 18.12.2002 r. decyzji przez UKS. Wszczęcie egzekucji w tych sprawach następuje bez uprzedniego doręczenia terminu. W niniejszej też sprawie zobowiązany nie wystąpił z prośbą o przywrócenie mu uchybionego terminu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - pełnomocnik J. T. wniósł o uchylenie powyższych postanowień, zarzucając im naruszenie art. 42, 43 oraz 44 k.p.a.. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy Wprowadzające ustawę — prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną - zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy egzekucyjne, a związane z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności podatkowych organów egzekucyjnych w konkretnej i zaskarżonej sprawie dotyczącej odrzucenia zarzutów w sprawie prowadzonego wobec J. T. postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 20.12.2002 r. z powodu uchybienia ustawowego terminu do ich wniesienia. Z drugiej natomiast strony, sąd winien mieć na uwadze zakaz pogarszania sytuacji prawnej strony skarżącej (zakaz reformationis in peius). Zasadniczym przedmiotem sporu między stronami jest to, z jaką datą nastąpiło zastępcze doręczenie J. T. tytułu wykonawczego z dnia 20.12.2002 r. i czy w związku z tym nastąpiło uchybienie 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. I tak przede wszystkim należy zwrócić uwagę na treść przepisu art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 151), który przewiduje, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponieważ w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym nie jest odrębnie uregulowana ani kwestia dotycząca doręczeń, ani przywracania terminów - nie budzi wątpliwości, iż sprawy te są regulowane odpowiednimi postanowieniami KPA. Tak jak w wielu innych procedurach, również ogólne postępowanie administracyjne przewiduje doręczenie właściwe pisma oraz doręczenia zastępcze. Doręczenie właściwe w przypadku osoby fizycznej polega na doręczaniu pisma, za pokwitowaniem, do rąk adresata w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, a także w lokalu organu administracji, a wyjątkowo można to uczynić w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 kpa.). Doręczenie zastępcze ma miejsce wtedy, gdy pozostawia się pismo dorosłemu domownikowi bądź sąsiadowi adresata lub dozorcy domu, w którym zamieszkuje, a o fakcie tym (za wyjątkiem przypadku pozostawienia pisma dorosłemu domownikowi) należy zostawić informację w skrzynce na korespondencję lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. (art. 43 k.p.a.). Z doręczeniem zastępczym mamy również do czynienia wtedy, gdy na skutek niemożności doręczenia pisma w trybie przewidzianym w art. 42 i 43 k.p.a. pozostawia się pismo na okres 7 dni w placówce pocztowej lub (alternatywa nierozłączna) w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję lub, gdy, to nie jest możliwe, na drzwiach adresata albo biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, którego postępowanie dotyczy. W przypadku tego ostatniego doręczenia zastępczego, ustawodawca w art. 44 k.p.a. ustanowił domniemanie prawne, że gdy pismo takie nie zostanie przez adresata odebrane w powyższym terminie (datą doręczenia jest wtedy data faktyczna odbioru) - to w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. W niniejszej sprawie faktem niespornym jest, iż pracownicy organu egzekucyjnego bezskutecznie usiłowali w dniach 21 oraz 23 grudnia 2002 r. doręczyć zobowiązanemu J. T. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 20 grudnia 2002 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, w trybie przewidzianym przepisami art. 42 i 43 k.p.a. Ponieważ w art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym sformułowana zasada prowadzenia egzekucji ex officio - organ egzekucyjny miał prawny obowiązek niezwłocznego doręczenia zobowiązanemu powyższego tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w trybie przewidzianym przepisami art. 44 k.pa. Z akt sprawy wynika, iż organ egzekucyjny podjął dwutorowe w tym zakresie działania, by zastępczo doręczyć owe pismo, za pośrednictwem urzędu gminy i poczty (użyte w art. 44 słowo "lub" jest alternatywą nierozłączną i oznacza pełną aprobatę polskiego ustawodawcy dla takiego postępowania organu egzekucyjnego). W dniu 23.12.2002 r. złożył powyższą przesyłkę adresowaną do J. T. w Urzędzie Miasta, a zawiadomienie o tym fakcie umieszczono na drzwiach adresata. Pismem z dnia 2.01.2003 r. Urząd Miasta poinformował, iż przesyłka nie została odebrana przez adresata w wyznaczonym terminie, a zatem prawidłowe jest ustalenie organu egzekucyjnego, że zgodnie z art. 44 k.p.a. datą doręczenia powyższego tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęcia rachunku bankowego był dzień 30 grudnia 2002 r. Od następnego dnia od powyższej daty biegnie zatem 7 - dniowy termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wynikający z art. 27 § 1 pkt.9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustanowiony przez J. T. w dniu 24 grudnia 2002 r. pełnomocnik procesowy m.in. w sprawach egzekucyjnych (zawiadomienie o ustanowieniu takowego pełnomocnictwa procesowego wpłynęło do Urzędu Skarbowego dopiero w dniu 20 stycznia 2003 r.), wniósł zarzuty dopiero w dniu 17 stycznia 2003 r., a więc ze znacznym przekroczeniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Strona w niniejszej sprawie nie obaliła domniemania prawnego wynikającego z art. 44 k.p.a., ani też nie skorzystała z przysługującego jej prawa do zwrócenia się z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z tych, zatem, powodów wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. /-/ K. Nikodem /-/W. Zygmont /-/ J.Małecki KS