I SA/Po 1323/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont as. sąd. WSA Karol Pawlicki /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007r. sprawy ze skargi D.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia bezskuteczności zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę. /-/K.Pawlicki /-/M.Skwierzyńska /-/W.Zygmont Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając jako organ egzekucyjny, powołując się na art. 17 § 1 , art. 27 § 1 pkt 9 oraz art. 33 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954), stwierdził bezskuteczność zarzutów podniesionych przez D.B. w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] r., wystawionego wobec J.F. oraz [...] z dnia [...] r., wystawionego wobec V.F., z uwagi na wniesienie ich przez osobę nie będącą zobowiązanym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wierzyciel – Zakład Ubezpieczeń Społecznych celem uczestniczenia w podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości stanowiącej współwłasność V.F. i J.F., przedłożył w trybie art. 1036 kpc tytuły wykonawcze oraz wezwania do zapłaty wraz z dowodami ich doręczenia. Pismem z dnia [...] r. D.B. – wierzyciel, z którego wniosku prowadzona była egzekucja z w/w nieruchomości, wniósł o uchylenie tytułów wykonawczych wystawionych wobec V.F. i J.F. Sąd Okręgowy, do którego D.B. skierował swoje odwołanie, przekazał sprawę do rozpoznania organowi wyższego stopnia w stosunku do Dyrektora Oddziału ZUS. Postanowienie Sądu zostało zaskarżone i Sąd Apelacyjny przekazał sprawę do rozpoznania Dyrektorowi ZUS. W tych okolicznościach Dyrektor Oddziału ZUS stwierdził, że zgodnie z art. 33 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pismo D.B. z [...] r. stanowi zarzut naruszenia prawa przy wydawaniu tytułów wykonawczych z [...] r. oraz przedawnienie należności objętych w/w tytułami. Zdaniem organu legitymowanym do wniesienia zarzutów, jako środka zaskarżenia właściwego dla tytułów wykonawczych, jest wyłącznie zobowiązany. Pouczenie o tej treści zawierać powinien tytuł wykonawcy zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 w/w ustawy. W przedmiotowej sprawie D.B., nie będącemu zobowiązanym, nie przysługiwał więc środek zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Na postanowienie z dnia [...] r. D.B. wniósł zażalenie z dnia [...] r., w którym zażądał zmiany zaskarżonego aktu w ten sposób, aby tytuły wykonawcze z dnia [...] r. zostały uchylone. Skarżący wyjaśnił, że tytuły wykonawcze wystawione zostały z uchybieniem terminu, który zobowiązani J.F. i V.F. mieli na dobrowolne zapłacenie zobowiązań wobec ZUS. Ponadto tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony na poczet należności ZUS wobec J.F., które uległy przedawnieniu. Wskazując na powyższe okoliczności D.B. uznał, że dalsze prowadzenie egzekucji na rzecz ZUS narusza jego interes prawny jako zainteresowanego. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 i 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji osobą, która legitymowana jest do złożenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany. Ustawa nie przewiduje, aby zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne mogły być wniesione przez wierzyciela bądź osoby trzecie. Z akt sprawy wynika, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest do składników majątkowych V.F. i J.F., zarzuty na postępowanie egzekucyjne złożył zaś D.B. tj. osoba nie będąca zobowiązanym. Tak więc D.B. nie jest osobą uprawnioną i legitymowaną do złożenia zarzutów. Dowodząc zasadności swego rozstrzygnięcia Dyrektor wskazał, iż podstawową przyczyną umorzenia postępowania administracyjnego jest zgodnie z zapisem art. 105 Kpa – jego bezprzedmiotowość. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W skardze z dnia [...] r. D.B. zaskarżył postanowienie z dnia [...] r. i zarzucił mu naruszenie art. 27, art. 29 oraz art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącego skoro należności egzekwowane przez ZUS objęte są tytułami wykonawczymi, wydanymi w sposób sprzeczny z prawem, a ponadto niektóre z egzekwowanych należności uległy przedawnieniu, to organ egzekucyjny powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne z powodu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm). Z kolei na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius). W niniejszej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Skarżący zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie art. 27, 29 oraz 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i skupił swoją argumentację na przywołaniu podawanych wcześniej zarzutów wobec wystawionych tytułów wykonawczych. Należy więc przede wszystkim wyjaśnić, że prawidłowo organ odwoławczy zauważył w zaskarżonym postanowieniu, że przed wdaniem się w ocenę zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, obowiązkiem organu jest ustalenie, czy postępowanie w ogóle może się toczyć, a więc , czy istnieją konstytutywne elementy sprawy administracyjnej. Postępowanie administracyjne, w tym egzekucyjne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, gdy odpadnie jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogąc być różnorodnej natury. Przyczyny te można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe (por. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." – M. Jaśkowska, A. Wróbel "Zakamycze" 2005, komentarz do art. 105 kpa). W omawianej sprawie należy mieć na uwadze, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera w art. 1a słowniczek ustawowy, który podaje m. in. definicję zobowiązanego. Według art. 1a pkt 20 ustawy za zobowiązanego rozumie się osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z treści pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] i [...] r. wynika, że V.F. i J.F. są dłużnikami w/w Zakładu z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (k. 5 i 11 akt administracyjnych). Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia [...] r. stwierdzono, że przedmiot wniosku D.B. nie podlega rozpoznaniu w drodze postępowania przed sądami powszechnymi – sądami pracy i ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem tego wniosku było uchylenie tytułów wykonawczych, wydanych w trybie i na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (k. 53-54). W tych okolicznościach organ odwoławczy – Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że D.B. nie ma przymiotu zobowiązanego w rozumieniu przywołanej wcześniej definicji ustawowej. Skoro więc skarżący nie jest zobowiązanym to i nie ma on prawnych podstaw do wnoszenia zarzutów, o których mowa w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ubocznie należy zauważyć, że skarżący w swoim piśmie z dnia [...] r. określa siebie jako "zainteresowanego", a w stosunku do J.F. i V.F. posługuje się pojęciem "osoby zobowiązanej" i "zobowiązanych" (k. 21-22). Z treści samego pisma wynika, że skarżący wiedział, że w/w osoby były płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne, a o fakcie wystawienia tytułów wykonawczych dowiedział się w dniu [...] r. podczas posiedzenia Sądu Rejonowego, na którym dokonano przybicia w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości. Z kolei w uzasadnieniu zażalenia jak i skargi skarżący podniósł, że egzekucja prowadzona przez ZUS zmniejsza możliwości zaspokojenia wierzytelności przysługujących D.B. od J.F. i V.F. Jak jednak zwrócono na to uwagę wcześniej, wobec nieposiadania przez skarżącego przymiotu zobowiązanego, nie było podstaw do rozpoznania jego zarzutów, a wszczęte postępowanie należało umorzyć na podstawie przepisów wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/K. Pawlicki /-/M. Skwierzyńska /-/W. Zygmont p.b.