I SA/Po 1343/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L J - L o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. postanawia: 1. udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...], 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżąca L J - L, reprezentowana przez doradcę podatkowego KŁ, złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że jej małżonek JL w okresie od [...] do [...]. w związku z prowadzonym postępowaniem dochodzeniowym był aresztowany. Spowodowało to faktyczne zaprzestanie funkcjonowania zarówno firmy jej męża jak też i spółki jawnej, w której drugim wspólnikiem jest skarżąca. Już przed aresztowaniem praktycznie cały majątek należący do skarżącej, jej męża i firm był zastawiony w związku z licznymi kredytami bankowymi. Po aresztowaniu i zaprzestaniu prowadzenia działalności banki wypowiedziały umowy kredytowe. W czasie gdy małżonek był aresztowany Urząd Kontroli Skarbowej prowadził jednocześnie kontrole w firmie A i B i w związku z tymi kontrolami, przed wydaniem decyzji, Urząd Skarbowy oraz Urząd Celny dokonały zabezpieczenia na całym majątku ruchomym i nieruchomym należącym do małżonków oraz do firm. Formalnie skarżąca wraz z mężem są właścicielami kilku nieruchomości, lecz praktycznie nie mogą tym majątkiem dysponować, a w szczególności nie mogą go sprzedać. Skarżąca dodała, iż w innych postępowaniach prowadzonych przed WSA jej mąż JL zwrócił się o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i częściowe zwolnienie uzyskał. Sytuacja majątkowa nie zmieniła się na lepszą od tego czasu. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z córką. Posiada razem z mężem dom o powierzchni [...] na działce gruntu o powierzchni [...] oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...]. Nieruchomości te zastawione są w banku oraz zajęte na poczet zobowiązań podatkowych. Skarżąca nie posiada natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazała, że jej mąż ma zasądzone alimenty na rzecz syna w wysokości [...] miesięcznie. Podała, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] oraz z tytułu dzierżawy w wysokości [...], zaś jej mąż z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód brutto w kwocie [...] oraz z tytułu dzierżawy w wysokości [...]. Skarżąca wskazała, że wszelkie dochody oraz cały majątek zajęty jest na poczet zobowiązań podatkowych, których łączna suma nie jest jeszcze dokładnie określona, jednakże można się spodziewać [...] zł.. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik L J - L w odpowiedzi z dnia [...] wskazał, że skarżąca oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają lokat bankowych złotowych ani dewizowych. Skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w kwocie około [...], przy czym wyżywienie [...], art. higieniczne [...], abonament RTV [...], cyfra + [...], telefony komórkowe [...], leki [...]. Skarżąca nie ponosi obecnie większości kosztów utrzymania własnych nieruchomości ponieważ razem z małżonkiem wydzierżawiła je D L i firmie [...]. Podała, że zarówno ona jak i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych. Skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie otrzymują żadnych dodatkowych dochodów, wnioskodawczyni otrzymuje zasiłek rodzinny na dziecko. Do pisma załączono m.in. kserokopie zeznań podatkowych za [...], odpisy z wyciągów z rachunków bankowych, decyzję Prezydenta Miasta o przyznaniu zasiłku rodzinnego, zaświadczenia o dochodach, decyzję o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego, kserokopie przekazu pocztowego, kserokopie umowy dzierżawy nieruchomości, kserokopię umowy najmu, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, protokół zajęcia ruchomości, zawiadomienie o wpisaniu hipoteki przymusowej, zajęcie wynagrodzenia męża skarżącej za pracę z tytułu egzekucji świadczeń alimentacyjnych, protokół z rozprawy o podwyższenie alimentów. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi kasacyjnej. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek - możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca osiąga bowiem stały miesięczny dochód z tytułu umowy dzierżawy nieruchomości zawartej z D L. Ponadto jest zatrudniona w firmie D L na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i obecnie otrzymuje zasiłek rehabilitacyjny. Również mąż skarżącej uzyskuje dochody z tytułu dzierżawy nieruchomości i jest zatrudniony w firmie DL. Skarżąca razem z mężem posiada majątek nieruchomy (dom, działka gruntu, nieruchomość rolna). Wprawdzie na nieruchomościach skarżącej i jej męża ustanowiono hipotekę przymusową to jednak skarżąca razem z małżonkiem wydzierżawili w.w nieruchomości DL, który jest synem J L i uzyskują z tego tytułu dochody, przy czym mogli poczynić starania o to, aby wydzierżawić posiadane nieruchomości za wyższą kwotę. Zauważyć należy, że znaczną część kosztów utrzymania tych nieruchomości ponosi syn męża skarżącej. Ponadto zauważyć należy, że skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - doradcy podatkowego KŁ, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] L J - L udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Jak już wyżej wskazano prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącej, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, Redukcja wysokości wpisu od skargi od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącej. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącej od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, jednakże w sytuacji, gdy skarżąca nie będzie dysponowała odpowiednimi środkami na opłacenie tych kosztów, będzie mogła zwrócić się ponownie z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek